Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/89 K.2021/323

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... keşide tarihli ... vade tarihli ... tarafından keşide edilen lehtarının davalı olduğu, ....-TL bedelli bono nedeniyle davalıdan alacaklı olduğunu, davalı hakkında Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, alacağın cebri icra yoluyla tahsil edildiğini, davalı tarafça Ankara ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyasında açılan davada süresinde keşideciye protesto çekilmemesi gerekçesiyle takibin davalı yönünden iptali ile yapılan ödemenin de istirdatına karar verildiğini, verilen kararın müvekkilinin asıl alacağı ispat yönünden haklarını ortadan kaldıracak nitelikte olmadığını, müvekkili tarafından davalı aleyhine alacak davası açılması gerekliliğinin doğduğunu, müvekkilinin davalıya verdiği ....-TL borç nedeniyle davalıdan alacaklı olduğunu, bononun teslimini gerektiren asıl ilişkinin borç verme ve alma ilişkisi olduğunu,

davalının müvekkilinin babası ile yöresel adet nedeniyle hısımlık kabul edilebilecek arkadaşlığının bulunduğunu, aradaki bağ nedeniyle davacının davalıya ... tarihinde elden nakit olarak ....-TL'lik borç verdiğini, bu edim nedeniyle de davalının müvekkiline ... tarafından keşide edilen bonoyu ciro etmek suretiyle teslim ettiğini, davalıya verilen paranın aynı tarihte müvekkilinin banka hesabından çekildiğini, müvekkili tarafından açılan davadan bononun davacı lehine yazılı delil başlangıcı olduğunu, müvekkilinin asıl borç ilişkisi nedeniyle davalıdan alacaklı olduğunu,

davalının takip hukukundaki protestonun zamanında keşide edilmemesi nedeniyle Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyasında alacaklı duruma geçtiğini belirterek davalı tarafça takip hukuku nedeniyle şeklen istirdatına karar verilen Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin davalıdan ....-TL alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına konu alacağın açılan menfi tespit davasına dayandığını, dava devam ederken müvekkilinin malları satıldığından davanın istirdat davasına dönüştüğünü, Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen hükmün Yargıtay tarafından onandığını, maddi anlamda kesinleşmiş bir hüküm bulunduğunu, bu nedenle de tekrar menfi tespit davası açılamayacağını, davacının kötü niyetli olması sebebiyle % 20 kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda ... Karar sayılı ilam ile davanın kısmen kabulüne, ...-TL'nin davalıdan tahsiline, davalının tazminat talebinin reddine karar verilmiş, tarafların temyiz başvurusu üzerine Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... Esas ...

Karar sayılı ilamı ile; " Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm davacı vekilinin (2) nolu bent dışındaki sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava, icra takibi nedeniyle menfi tespit istemine ilişkin olup davacı, ... tarihinde davalı aleyhine ... TL bedelli senet nedeniyle takip başlatmış ve bu takip sonucunda tahsil ettiği meblağı davalıya mahkeme kararına dayalı olarak iade etmiştir. Davacı takipte asıl alacak, faiz ve icra gideri olarak toplam ...

TL tahsil edip mahkeme kararına dayalı olarak iade ettiği bu meblağın somut davada aynen tahsilini talep ettiğine göre bu miktarın içinde işlemiş faiz talebinin de bulunduğunun kabulü gerekir. Bu durumda mahkemece ... TL üzerinden harcın yatırıldığı da gözetilerek ...

TL asıl alacağın yanı sıra davacının talep edebileceği işlemiş faiz miktarı da hesap edilerek hüküm altına alınması gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle hüküm kurulması doğru görülmemiş; kararın davacı yararına bozulması gerekmiştir. " gerekçeleriyle mahkememiz kararı bozulmuş, davalının karar düzeltme yoluna başvurması üzerine aynı dairenin ...

Karar sayılı ilamı ile; " Dava, temel ilişkiye dayalı alacak istemine ilişkin olup, davanın dayanağı keşidecisi ..., lehdarı ... ve hamili ... olan ... vadeli ... TL tutarlı bono, 6100 sayılı HMK 202 maddesinde düzenlenen delil başlangıcı niteliğindedir.

HMK 202/1 maddesinde, senetle ispat zorunluluğu bulunan hallerde delil başlangıcı bulunursa tanık dinlenebileceği düzenlenmiş olup, davacı vekilinin ... havale tarihli delil listesinde bildirdiği yazılı deliller celp edilmekle birlikte ... tarihli oturumda davacının tanık dinletme talebi red edilmiştir. Davacının tanıklarının dinlenmesi talebinin reddi, davanın niteliği itibariyle HMK 202 maddesi hükümlerine aykırıdır.

Bu halde, taraflar arasındaki iddia olunan temel ilişkinin ispatı zımnında davacı vekilinin ... tarihli delil listesindeki tanıkların dinlenmesi, taraf delillerinin eksiksiz toplanması ve oluşacak sonuca göre bir karar verilmek üzere yerel mahkeme kararının temyiz incelemesinde bozulmasına karar verilmesi gerekirken yerel mahkeme kararının yazılı gerekçe ile bozulması doğru görülmemiş, davalı vekilinin karar düzeltme isteğinin kabulü ile Dairemizin ...

Karar sayılı bozma ilamının kaldırılarak, kararın bu değişik gerekçe ile bozulmasına karar vermek gerekmiştir. " gerekçeleriyle mahkememiz kararı değişik gerekçe ile bozularak dosya mahkememize iade edilmiştir.

Mahkememizce dosya yukarıdaki esasa kaydedilmiş ve usul yasaya uygun bulunan bozma ilamına uyularak yargılamaya devam edilmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından ... tanzim, ... vade tarihli ....-TL bedelli bono, banka ekstresi, icra emri, Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı ilamı dosyaya ibraz edilmiş, Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı dosyası, Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyası, Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ve bu dosya içerisinde bulunan Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası getirtilmiş, davacı ve davalı asilin isticvaben beyanı alınmış, bozma sonrası yapılan yargılamada davacının ... havale tarihli dilekçesi ile bildirdiği tanıklar dinlenmiş, tüm deliller toplanmıştır.

Dosya kapsamının incelenmesinde davalının lehtar ve ciranta olduğu, davacının ise hamil olduğu ...-TL bedelli bonodan dolayı davacının hem davalıya hem de dava dışı keşideciye karşı Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlattığı, takip sonucu davalının evinin satılarak davacıya ...-TL ödeme yapıldığı, davalının bu takipten dolayı borçlu bulunmadığının tespiti talebi ile Ankara ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasında dava açtığı, dava sırasında evin satılıp ödeme yapılınca davanın istirdat davasına dönüştüğü, davalının dava açarken, bonoda ciranta olarak yer alması, hamilin protesto çekmemesi sebebiyle cirantaya başvuru hakkının kaybetmesi, kendisinin ciranta olarak bonodan ötürü sorumluluğunun bulunmaması sebeplerine dayandığı, yapılan yargılama sonucu davanın kabulü ile ödenen bedelin istirdatına karar verildiği, kararın onanarak kesinleştiği, davalının kesinleşmiş ilama dayalı olarak Ankara ...

İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile ...-TL asıl alacak ve ferileriyle birlikte toplam ...-TL üzerinden ilamlı takip başlattığı anlaşılmaktadır.

Davacı vekili eldeki dava ile davalı ile aralarındaki temel ilişkiyi gerekçe gösterip davalıya borç para verdiğini, bononun bu borç para karşılığı düzenlendiğini, esasında davalıdan alacaklı olduğunu belirterek Ankara ... İcra Müdürlüğü'nde başlatılan takipten dolayı borçlu olmadığının tespitine ...-TL alacağın tahsiline karar verilmesini istemektedir.

Öncelikle davanın menfi tespit davası veya alacak davası türlerinden hangisine ilişkin olduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık söz konusu olup, mahkememiz kararında davanın alacak davası olduğu belirtilmiş, Yargıtay'ın ilk bozma gerekçesinde menfi tespit davası olduğu, ikinci bozma kararında ise alacak davası olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Mahkememizce dava dilekçesinde davanın türünün alacak talepli olarak gösterildiği, neticei talepte ise takip dosyasından ötürü menfi tespit isteminde bulunulduktan sonra alacak talebinde de bulunulduğu görülmekle çelişkinin giderilmesine yönelik olarak ... tarihli celsede davacı vekilinin beyanı alınmış, davacı vekili beyanında davalarının temel ilişkiden kaynaklı alacak davası olduğunu belirterek neticei talebini netleştirmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda ileri sürülen dava sebepleri ve davacının beyanı doğrultusunda davanın temel ilişkiye dayalı olarak açılmış alacak davası olduğu kabul edilmiştir.

Dava konusu ... düzenleme tarihli, ... vade tarihli ...-TL bedelli bononun keşidecisinin dava dışı ..., lehtarının davalı ... olduğu, lehtarın cirosu ile bononun davacı hamile geçtiği anlaşılmaktadır.

Davacı hamil, bononun lehtara verdiği ...-TL borç para karşılığı düzenlendiğini iddia etmiş, davalı ise cevap dilekçelerinde bu konuda açık beyanda bulunmayarak Ankara ... Asliye Ticaret Mahkemesinin vermiş olduğu hükmün kesin hüküm teşkil ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

Önceki yargılamada taraf asillerinin alınan isticvap beyanlarında davalı asil davacıdan borç para alındığını, bunun keşideciye verildiğini, kendisinin de lehtar ve ciranta olarak senedi imzalayıp davacıya verdiğini kabul etmiştir.

Mahkememizce bozma ilamına uygun şekilde bononun delil başlangıcı olduğu kabulünden hareketle davacının tanıkları dinlenmiş, dinlenen tanıklar dava konusu bononun davacı tarafça davalıya verilen borç para karşılığı düzenlendiğini, davalının yanında keşidecinin de olduğunu, bononun keşideci ve lehtar tarafından imzalanarak davacı hamile verildiğini, davalı lehtarın keşideci ile arasında çıkan problem sebebiyle davacıya ödeme yapmadığını doğrulamışlardır.

Sonuç olarak davacı anlatımlarını destekleyen tanık beyanları ve bizzat davalı asilin ikrara yönelik açıklamaları dikkate alınarak davacının davalıya ...-TL borç para verdiği, karşılığında bono düzenlendiği ve fakat davalının bonoda lehtar ve ciranta olarak yer alması ve davacının protesto çekmemesi sebepleriyle davacının bonodan dolayı davalıya başvuru hakkını kaybettiği, bu durumun davalının davacıya bono bedeli kadar borçlu olduğu hususunu değiştirmeyeceği, davacının temel ilişkiye dayalı olarak alacağını davalıdan talep edebileceği,

dava her ne kadar ...-TL üzerinden açılmış ise de bu tutarın kambiyo takibi sonucu davalıdan tahsil edilen ve mahkeme kararı ile davalıya iadesine karar verilen tutar olduğu, yani davacının davalıya karşı kambiyo senedine dayalı başvuru hakkı olmaması sebebiyle tamamen takip hukuku ilkelerine göre iadesine karar verilen tutar olduğu,

mahkeme kararının da doğru olup kesinleştiği, davacının eldeki davada bu tutarı istemeyeceği, davalıdan alacaklı olduğu miktarın sadece temel ilişkiden kaynaklı verdiği ...-TL kadar olduğu anlaşılmakla davanın bu tutar yönünden kısmen kabulüne karar verilmiş, dava dilekçesinde faiz talebi olmadığından faize hükmedilmemiştir.

Davanın alacak davası olması sebebiyle davalı tarafın tazminat talebinin de koşullar oluşmadığından reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (e-imzalıdır) Hakim ... · (e-imzalıdır)