Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/281 K.2025/598

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı şirkete ait tedarikçi sözleşmesine konu muhtelif tipte ... tedariğini üstlendiğini, sözleşme gereğince %30 peşinat bedelini ödediğini, ilk sevkiyattaki malzemelerden montajı takiben kullanıma başlanılmasından kısa bir süre sonra sızdırma ve terse akış sorunları ortaya çıktığını, davalıya derhal durumun bildirildiğini, ... tarihli tutanak tutulduğunu, teknik taahhütlerin karşılanmadığını, sızdırma miktarlarının taahhüt edilen miktarın çok üstünde olduğunu, Antalya ...

Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye sayılı ihtarı ile ayıplı çıkan 6 ürünün iade alınmasını, gerekli cezai şartların ödenmesinin ihtar edildiğini, davalının cevaben gönderdiği İzmir ... Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye sayılı ihtarı ile herhangi bir ayıptan söz edilemeyeceğinin belirtildiğini, bunun üzerine çekilen Antalya ...

Noterliğinin ... tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarı ile ayıp ve gecikmenin sabit olduğunu, gecikmenin pandemi ile ilişkilendirilemeyeceğinin belirtildiğini, müvekkili şirketi iyi niyetinin karşılık görmemesi üzerine Antalya ... Noterliğinin ... tarih, ... yemviye sayılı ihtarı ile ayıplı ürünler nedeniyle sözleşmeden dönüldüğünün, ayıplı bedel ve cezai şart ödenmesinin talep edildiği, Antalya ... ATM'nin .../... d.

İş sayılı dosyasında aldırılan bilirkişi raporunda ayıbın gizli ayıp olduğunun tespit edildiğini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak, ...-EURO cezai şartın fiili ödeme tarihindeki tl karşılığının müvekkiline ödenmesine, ayıplı ürünlerin davalıya iadesine, fazla ödenen ...-EURO'nun davalı tarafından müvekkili şirkete yapılacak fiili ödeme tarihindeki tl karşılığının müvekkiline ödenmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; süreç içerisinde tarafların karşılıklı olarak noter kanalı ile ihtar çektiğini, ürünün ayıplı olmadığını, Antalya ... Sulh Hukuk mahekmesinin .../... d. İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuyla tespitlerin yapıldığını, davacı yanın ... değerlerini farklı belirttiğini, sorumlunun müvekkili şirket olamayacağını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından sözleşme, faturalar, mail yazışmaları, taraflar arasındaki ihtarname suretleri delil olarak sunulmuş, mahkememizce Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Değişik İş sayılı dosyası ve Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin .../... Değişik iş sayılı dosyası uyaptan istenmiş, bilirkişi raporları alınarak tüm deliller toplanmıştır.

Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... D.lş dosyasından alınan bilirkişi raporunda ürünlerde deformasyonların, sızdırma ve kaçakların olduğu ve gizli ayıp tespitinin bulunduğu görülmüştür.

Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin .../... Değişik iş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunun sonuç kısmında, keşif anında tesiste 3,4 barlık üretin olduğunu, ... tarafından verilen ilk ... değerlerine göre metal-metale ... veya ... vananın seçilebileceğini, karşılıklı teyitle metal-metale ... vananın temin edildiğini, ancak ... mevcut değerlerle (basınç, akışkanın yoğunluğu, ..., sıcaklık değeri vs.) ... tarafından tespit isteyen ...'e verilen ... değerleri örtüşmediği için bu tip vanada limitlerin üstünde kaçak olmasının kaçınılmaz olduğu, ... tarafından ...'de verilen son ... değerleri (120 Derece'nin altında 2,5 Bar) baz alındığında ... sızdırmazlıklı ... veya ... sızdırmazlıklı ... vana kullanılması gerektiği belirtilmiştir.

Dosyanın resen seçilecek bir nitelikli hesap uzmanı, makine mühendisi ve kimya mühendisinden oluşan heyete tevdi edilerek iddia, savunma, değişik iş dosyaları, sözleşme, mailler, tutanaklar incelenerek ürünlerde ayıp olup olmadığı, varsa sorumluluğun kime ait olduğu, ayıplı ürün bedeli, teslimde gecikme olup olmadığı, varsa sebebi irdelenerek neticeten varsa davacının talep edebileceği ücret ve cezai şartların hesaplanması konusunda rapor alınmasına karar verilmiş,... tarihli heyet raporunda sonuç olarak davaya konu ürünlerin gizli ayıplı olduğu,

davaya konu yerin bir işletme olması nedeniyle yapılan alımın (vana ve ...) tesiste kullanılacağını davalının biliyor olması, Bilim, fen ve sanat kuralı gereği davaya konu olan vana ve ... tesise uygun çalışıp çalışmayacağını yerinde test ederek sistemin çalışıp çalışmadığın kontrol ederek alınan vanaları ve ... teslim etmesi bu haliyle sorumluluğun davalıya ait olduğu , davaya konu olan ürün bedelinin (Vana ve ...) ...-TL olduğu, sözleşme konusu malzemenin ... ve ... tarihlerinde teslim edildiği, montajı takiben kullanıma başlanılmasından sonra ortaya çıkan sorunların ...-... tarihli elektronik posta ile davalıya bildirildiği,

... tarihli davalının adına teknik personel ... ‘ın imzası bulunan tutanak düzenlendiği, yerinde inceleme yapıldığı, ... Makine Mühendisleri Odasınca başvuru üzerine gönderilen bilirkişinin yerinde inceleme sonucu ... tarih ve .../... sayılı rapor düzenlediği, raporun ... tarihli e-posta ile davalıya gönderildiği, davacının Antalya ...

Noterliği ... tarih ve ... yevmiyeli ihtar ile ayıplı malların iade alınmasını ve gecikme ile ayıptan doğan hakların kullanılacağını bildirdiği, toplam 6 adet ürün bedelinin yukarıda dökümü yapılan fatura toplamı ... EURO olduğu,

Davacının peşinat olarak ödediği tutardan talebinin ... € olduğu, Davacının ödediği %30 peşinat olan ... EURO ‘nun taraflar arasında uyuşmazlık konusu olmadığı, iade alması gerektiği, ürünlerin ... € +KDV ...

Euro toplam satış bedeli olan ... € 'dan mahsup edilmesi sonrasında kalan bakiye ... €, davacının ödediği %30'luk peşinat tutarı ... €'nun altında kaldığından fazla ödeme olan ... €'nun fiili ödeme tarihindeki Türk Lirası karşılığının faizi ile birlikte davacıya ödenmesini istediği, işin toplam bedeli üzerinden %40 Cezai şart tutarı: ... EURO , iade edilecek malzemenin toplam bedeli üzerinden %40 Cezai şart tutarı: ... EURO olduğu, belirtilmiştir.

Davacı vekili rapora karşı beyan dilekçesi, davalı vekili raporuna karşı itiraz ve yeni bilirkişi raporu alınmasına ilişkin talep dilekçesi ibraz etmiştir.

Mahkememizin ... tarihli celse ara kararı ile İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret mahkemesine talimat yazılıp dosyanını resen seçilecek bir makina mühendisi ve kimya mühendisi den oluşan bilirkişi heyetine tevdii ile, alınan raporda teknik hususlar yönünden Antalya ...

Sulh Hukuk Mahkemesine sunulu rapor arasında çelişki olması sebebi ile davalı itirazları da dikkate alınarak raporlar arasındaki çelişkinin giderilmesine yönelik olarak iddia, savunma, değişik iş dosyaları, sözleşme, mailler, tutanaklar incelenerek ürünlerde ayıp olup olmadığı, varsa sorumluluğun kime ait olduğu, ayıplı ürün bedeli, teslimde gecikme olup olmadığı, varsa sebebi irdelenerek neticeten varsa davacının talep edebileceği ücret ve cezai şartların hesaplanması konusunda rapor alınmasına karar verilmiş, ... tarihli raporda özetle; davaya konu olan vanaların seçiminde ... ile ilgili verilen bilgiler sıcaklığın 120-130 °C olduğu,

akışkan ile ilgili % 35-55 Asetik Asit, Etil Asetat ve Etil Alkol karışımının % 40 olduğu ve % 10 su ,% 1 Metan Sulfonik Asitten oluştuğunu ayrıca akışkanın yoğunluğunun artarak katı partiküller olduğu ve zift gibi yapıya büründüğünü ve sızdırmazlığın önemi belirtilmiş, sözleşmenin eki olan EK-8 Teknik Tabloda ... ... vanada sızıntı oranı olmadığı, diğer ... tip ... çap vanada sızıntı oranı 40 ml/inç/dakika verildiğini, farklı çaplarda vanalar seçildiğini, ...-... değişen çaplar için çalışma basıncı 16 bar, ... çap için çalışma basıncı 7 bar olarak belirtildiği,

Maksimum çalışma sıcaklığı 150 ˚C olarak verildiğini, teslim alınan vana ve çekvalflerin ... tarihinde sisteme montajı yapıldığını, ... tarihinde montaj tamamlandıktan sonra yapılan su testinde 7000-8000 ml /dakika sızdırma olduğu belirtildiği, hangi basınç altında test edildiği belirtilmediği , ... tarihli ... firma yetkilisi ... tarafından kayıt altına alınan tutanakla da vanaların ve ... kaçırdığı ve görevlerini tam yerine getiremediği tespit edildiği,

... tarihinde Makine Mühendisleri Odasından görevlendirilen bilirkişi tarafından yapılan ve ... tarihli raporda ise sızdırmazlık testinin % 50 Asetik Asit , % 25 Etil Alkol,% 20 Etil Asetat,% 4,5 Su, % 0,5 Metan Sulfonik Asitten oluşan akışkanın ph :0-1 arası, yoğunluğun 1000 kg/m³olduğu hatta emişin 2 bar ,basma hattının 3,5 bar basınç altında yapıldığı belirtildiği, sızdırmazlık test sonuçlarının ... için 400 ml/dakika, ... için 480 ml/dakika olduğu belirtildiği, ... çalışma değerlerinin sıcaklık 120-130 ˚C verildiği ve testlerin 2-3,5 bar basınç değerlerinde yapıldığı,

vanalar için verilen ...-... çap için 16 bar ve ... çap için 7 bar basınç ve 150 ˚C maksimum çalışma sıcaklığı değeri için bu sızıntı oranlarının çok daha yüksek değerlere ulaşacağı, Basınç ve sıcaklık değerlerinin artması vanalar üzeri baskıyı arttıracağı için sızıntı oranı da artacağı, 2-35 bar , 120-130 ˚C değerlerinde tespit edilen sızıntı oranının, Sözleşmenin Ek-8 maddelerinde taahhüt edilen maksimum değerler olan 150˚C ve 16-7 bar değerlerinde artacağı, ... bazı aşamalarında ürünün kalınlaşarak zift gibi kıvam aldığı,... nin artması sızıntının azalması,

sıvı ürünün daha kolay kontrol edilebilir yönde hareket ettireceği, Üretimde kullanılan hammaddeler Etil Alkol ve Butil Alkol ile ürünler Etil Asetat ve Butil Asetat yüksek oranda yanıcı parlayıcı ürünler olup ... tesisinde yüksek oranda sızıntının yangın riskini arttıracağı , bu sebeple bu sızıntıların minimize edilmesi mümkünse kesilmesinin büyük önem taşıdığı, sonuç olarak ;

... tarihli ... ile ... arasında ... ihtiyacını karşılamak üzere düzenlenen sözleşmenin ... nolu ekinde taahhüt edilen sınır değerler firmanın ... değerlerini kapsadığını, Maksimum 16 bar ve 7 bar basınç değeri ve maksimum 150 ˚C sıcaklık değeri firma çalışma şartları içerisinde olduğunu, ... bağlanan vana ve ... de taahhüt edilen sınırların üzerinde sızıntı meydana geldiği, ... bağlanan vana ve ... ... tarihli sözleşmenin ... nolu ekinde taahhüt edilen sızdırmazlık şartlarını sağlamadığını belirtmişlerdir.

Davacı vekili rapora karşı beyan dilekçesi özetle; dava konusu edilen malzemelerin teknik taahhütleri karşılamadığı, işlevlerini beklendiği gibi yerine getiremediği, gizli ayıplı olduğu ve sunulan rapor ile bir kez daha tespit edildiği, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiş, davalı vekili raporuna karşı itiraz ve yeni bilirkişi raporu alınmasına ilişkin talep dilekçesi ibraz etmiştir. davalı vekili raporuna karşı itiraz ve yeni bilirkişi raporu alınmasına ilişkin talep dilekçesinde özetle; ... değerlerine uygun şekilde işlem yapılsa idi yine sızdırma yapıp yapmayacağı hususunda bilirkişilerden görüş alınmasını talep etmiştir.

Davalı vekili ... tarihli beyan dilekçesinde özetle; mahkemece keşif yapılarak dava konusu vanaların, sıvının ... değerlerinin tespit edilmesini ve dosyanın endüstriyel vanalar alanında uzman bilirkişi heyetine tevdiini, aksi halde itirazlar doğrultusunda dosyanın ek rapora gönderilmesini talep etmiş ise de dosya kapsamında alınan raporların hüküm kurmaya elverişli , denetim açık olduğu görülmüş, taleplerin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle; ... tarihli dava dilekçemizde talep etmiş olduğumuz alacakların bilirkişi raporları ve taleplerimiz doğrultusunda ıslah yoluyla ... Euro daha artırılarak, ...+...=... Euro'nun dava tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte kabulüne karar verilmesi talep etmiştir. Davalı vekili ıslah dilekçesine karşı beyan dilekçesinde; ıslah talebinin reddini, aksi halde bilirkişi raporuna itiraz ve ... tarihli dilekçemizde açıkladığımız itirazlarımız doğrultusunda yeniden bilirkişi incelemesi yapılmasına ve davacının hatalı bilirkişi raporuna dayanarak sunmuş olduğu ıslah talebinin reddine, zamanaşımı itirazlarının kabulüne, haksız ve mesnetsiz davanın reddini, talep etmiştir.

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı iş bedeli olarak fazla ödenen bedelin eksik ve ayıplı yapılan işler nedeniyle iadesi ile geç teslim ve ayıplı ürün nedeniyle cezai şart alacağı istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir.

TBK'nın 478. maddesinde "Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zaman aşımına uğrar." hükmü düzenlenmiş olup davanın zamanaşımına uğramadığı anlaşılmıştır.

Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, TBK'nın 474-478 maddeleri arasında düzenlenmiştir. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesi ayıbı işin kusurlu olması veya sözleşmeye aykırı bulunması olarak tanımlamıştır. Ayıp eserde olması gereken lüzumlu vasıfların veya sözleşmede kararlaştırılan vasıfların eksikliğini ifade etmektedir.

TBK'nın 474/I. maddesine göre iş sahibinin eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre geç sayılmayacak bir süre içinde eseri muayene edip varsa ayıplarını yükleniciye bildirmesi gerekir.

TBK'nın 474/I. maddesine göre açık ayıplarda bildirimin "işlerin olağan akışına göre imkan bulur bulmaz" diğer bir ifadeyle işlerin olağan akışına göre geç sayılmayacak bir süre içinde, TBK'nın 477. maddesine göre gizli ayıplarda ise gizli ayıbı öğrenir öğrenmez gecikmeksizin yapılması gerekir. Ayıp halinde iş sahibinin hakları 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre iş sahibinin seçimlik hakları sözleşmeden dönme, bedelden indirim yapılmasını veya ayıbın giderilmesini talep etme haklarıdır. Eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir.

Eserdeki ayıpların eserin reddini gerektirecek nitelikte önemli olmaması halinde ise diğer seçimlik hakların kullanılması gerekir. Diğer taraftan ayıbın varlığını ihbar şekil koşuluna bağlı olmayıp tanık dahil her türlü delille kanıtlanabilir. Öte yandan ayıplı işlere ilişkin ihbar mükellefiyeti getiren kanun koyucu eksik işler yönünden iş sahibine böyle bir yükümlülük yüklememiştir.

Bir başka deyişle, eksik işlerde ihbara gerek olmaksızın zamanaşımı süresi içerisinde eksik işler bedeli her zaman talep edilebilir.

Eldeki davada, davacının Antalya ... Noterliği ... tarih ve ... yevmiyeli ihtarı ile ayıplı malların iade alınmasını ve gecikme ile ayıptan doğan hakların kullanılacağını bildirdiği, bu haliyle ayıp ihbarının yapılmış olduğu ve süresinde olduğu anlaşılmış, Antalya ... Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile de sözleşmenin feshi ile birlikte ayıp işler bedeli ile cezai şart ödenmesini istediğine göre, artık taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğinin kabulü gerekmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, ihtarnameler, tespit dosyaları, aldırılan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; sözleşme konusu malzemenin ... ve ... tarihlerinde teslim edildiği, montajı takiben kullanıma başlanılmasından sonra ortaya çıkan sorunların ...-... tarihli elektronik posta ile davalıya bildirildiği, ... tarihli davalının adına teknik personel ... ‘ın imzası bulunan tutanak düzenlendiği, ... bağlanan vana ve ... ... tarihli sözleşmenin ... nolu ekinde taahhüt edilen sızdırmazlık şartını sağlamadığı, taahhüt edilen sınırın üzerinde sızıntı meydana geldiği,

dava konusu ürünlerin gizli ayıplı olduğu, sorumluluğun davalıya ait olduğu, Antalya ... Noterliği ... tarih ve ... yevmiyeli ihtarı ile süresinde ayıp ihbarında bulunulduğu, Antalya ... Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin feshedildiği, taraflar arasında imzalanan tedarik sözleşmesine göre belirlenen toplam iş bedelinden ayıplı ürünlerin bedelinin mahsubu halinde ödenmesi gereken bedelin ... Euro olduğu, davacı tarafından peşin ...

Euro peşinat olarak ödendiğinden ... Euro 'nun fazla ödendiği anlaşılmış, fazla ödenen bedelin ve ... tarihli ek sözleşmenin not 1. Maddesinde belirlenen cezai şart alacağına ilişkin taleplerin ıslah dilekçesi doğrultusunda kabulüne karar vermek gerekmiştir. Taraflar arasındaki ... tarihli ek sözleşmenin not 4. Maddesinde düzenlenen cezai şart niteliği itibariyle TBK 179/1 maddesinde düzenlenen seçimlik ceza niteliğindedir. Bu cezai şart müspet zarar kapsamında kalmaktadır.

Gecikme cezası veya cezai şart alacağı müspet zarar kapsamında kaldığından sözleşmede aksine açık bir hüküm olmadıkça sözleşmeden dönen tarafın bunu isteyebilmesi mümkün değildir.

Taraflar arasındaki gecikilen her hafta için cezai şart ödeneceği kararlaştırılmış ise de; davacı tarafça sözleşme feshedildiğinden, cezai şartın sözleşmeden dönülse dahi ödeneceği yönünde açık bir düzenleme bulunmadığından geç teslim nedeniyle cezai şart talebinin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · (E-imzalıdır) Hakim ... · (E-imzalıdır)