Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/831 K.2025/172

Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili sigorta şirketinde sigorta poliçesi bulunan davalı şirkete ait ... plakalı aracın ... tarihinde ... plakalı araca çarpmak suretiyle maddi hasarlı trafik kazasına sebep olduğunu, kaza sonrası kaza tespit tutanağı düzenlendiğini, kazada tek kusurlunun sigortalı ... plakalı araç sürücüsü ...olduğunun tespit edildiğini, müvekkili sigorta şirketi tarafından hasar gören ... plakalı araç için farklı tarihlerde maddi tazminat ve değer kaybı ödemeleri yapıldığını, ancak ... tarihinde ekspretiz raporu doğrultusunda yapılan ...

TL değer kaybı ödemesi yapıldıktan sonra teminat limitlerini aşacak şekilde ödeme yapıldığının tespit olunduğunu, araç başı limiti ... TL iken müvekkili sigorta şirketince limit üstü ödeme yapıldığını, poliçe limitlerini aşarak yapılan fazladan ...

TL ödemenin tahsili için sigortalıya başvurulmuşsa da olumlu bir geri dönüş alınamadığını, müvekkili poliçe yükümlülüklerini yerine getirdiği ve söz konusu kaza nedeniyle herhangi bir yükümlülüğü kalmamış olmasına rağmen poliçe limitini aşan miktarda yapılan ödeme davalı sigortalının ödemesi gerektiğini, arabuluculuğa başvurulduğunu anlaşma sağlanamadığını, müvekkili şirketçe poliçe limiti aşarak ödenen fazladan ...

TL'nin ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte borçludan tahsili için Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatılmışsa da takibe itiraz üzerine takibin durduğunu, davalının itirazının haksız olduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Trafik kazası ... tarihinde meydana geldiğini, müvekkili şirketi aleyhine icra takibinin ... tarihinde ikame edildiğini, TBK 82.

Maddesi gereğince iki yıllık zamanaşımının dolduğu açık olduğunu, müvekkili şirket aleyhine ikame edilen icra takibinde zamanaşımı dolmuş olduğundan talepleri haksız olduğunu, davacının yapmış olduğu ödeme Ex Gratia(Lütuf Ödemesi) olup, ödemiş olduğu tutarın davalı şirketten iadesinin söz konusu olamayacağını, davacının basiretli tacir olduğunu ,ancak sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup,

kendisi tarafından düzenlenmiş olan poliçeye dayalı olarak ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken bu şekilde davranmadığını ve poliçe teminatında olmayan bir ödemeyi iradi olarak gerçekleştirdiği, bu nedenle yapılan ödemeyi sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talep edemeyeceği, ödemenin lütuf ödemesi olduğundan davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacı vekili tarafından kaza tespit tutanağı, poliçe, ödeme belgeleri delil olarak sunulmuş, mahkememizce aracın sahiplik bilgileri Uyaptan çıkartılmış, hasar dosyası, icra dosyası, Sigorta Bilgi Ve Gözetim Merkezinden hasar kayıtları getirtilmiş ve tüm deliller toplanmıştır.

Dava, davacı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı aracın karıştığı kaza nedeniyle 3. Kişiye yapılan limit dışındaki fazla ödemenin sigortalısı davalıdan rücuen tahsiline ilişkindir.

Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafça davalı aleyhine toplam ... TL toplam alacak üzerinden örnek no:7 olan ödeme emri ile takibe girişildiği, davalının süresinde itirazda bulunmuş olduğu, takibin durduğu, eldeki davanın süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “İşletenlerin, bu Kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”.

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”, 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş,

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir.

Açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.

Buna göre, ZMSS'nin amacı, trafik kazaları sonucu 3.kişilere verilecek zararların güvence altına alınmasıdır. ZMSS Genel Şartlarının "Teminat Dışında Kalan Haller" başlıklı A.3-b maddesinde de, işleten tarafından ileri sürülecek tazminat taleplerinin sigorta teminatı dışında olduğu açık olarak düzenlenmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde.

Davacı tarafından, sigorta şirketine trafik sigortası ile sigortalı davalı şirkete ait ... plakalı araç ile dava dışı ... plakalı araç arasında ... tarihinde trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonrası kaza tespit tutanağı düzenlendiğini, kazada tek kusurlunun sigortalı ... plakalı araç sürücüsü ...olduğunun tespit edildiğini, davacı sigorta şirketi tarafından hasar gören ... plakalı araç için farklı tarihlerde maddi tazminat ve değer kaybı ödemeleri yapıldığını, ancak ... tarihinde ekspretiz raporu doğrultusunda yapılan ...

TL değer kaybı ödemesi yapıldıktan sonra teminat limitlerini aşacak şekilde ödeme yapıldığının tespit olunduğunu ve haklı bir sebep olmaksızın dava dışı ... plakalı araca yapılan ödemenin sebepsiz zenginleşme kuralları gereğince davalı sıgortalısından geri istediği anlaşılmıştır.

Davacı sigorta şirketi ancak sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup, kaza sonrası kendisine yapılan müracaat neticesinde kendisi tarafından düzenlemiş olan poliçeye dayalı olarak 3. kişilere ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak kusura yönelik gerekli araştırmayı yapması gerekirken basiretli bir tacir gibi davranmayarak 3.kişilere ödemeyi iradi olarak gerçekleştirdiği anlaşılmıştır.Her ne kadar TBK'nın 78/1. maddesi "Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir." hükmünü havi ise de, davacı sigorta şirketinin,

kendi düzenlemiş olduğu poliçeye dayalı olarak yaptığı ödemeyi "kendisini borçlu sanarak" yapmış olduğunu ileri sürmesi mümkün değildir.

Bu durumda, davacının yaptığı ödeme hukukumuzda lütuf (hatır) ödemesi yani exgratia ödemesi niteliğinde olduğu, bu ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine yada başkaca bir yasal hüküm nedeniyle geri alınmasının mümkün bulunmadığı, davacının borçlu olmadığı bir edimi borçlu sanarak ifasından da bahsedilemeyeceği ve bu ödemenin davacıya sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talep hakkı vermeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ✍e-imzalıdır Hakim ... · ✍e-imzalıdır