Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/478 K.2021/116

BİRLEŞEN DAVA (Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesi .../...-... E-K sayılı dosyası) DAVA : Tazminat

DAVA TARİHİ : 06/01/2015

KARAR TARİHİ : 04/02/2021

KARAR YAZIM TARİHİ : 17/02/2021

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili Ankara Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ortak yakını olan ...'un alkollü ve sürücü davalı ...'ın yönetimindeki ... plaka sayılı takside yolcu olarak seyir halinde iken . .. tarihinde meydana gelen kazada vefat ettiğini, davacı çocuklarını babalarının ölümü nedeniyle destekten yoksun kaldıklarını, davalı ...'nun ise dini nikahlı eşini kaybetmesi nedeniyle manevi olarak çöküntü yaşadığını ileri sürerek,

davacı ...ve ...için ... 'er TL maddi tazminatın davalıların tümünden müteselsilen, .... 'er TL manevi tazminatın davalı gerçek kişilerden müteselsilen tahsilini, davacı ...yönünden ... TL manevi tazminatın davalı gerçek kişilerden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, mahkemece yapılan yargılama sonucunda yetkisizlik kararı verilerek taraflarca talep edilmesi üzerine tevzi sonrasında mahkememize dosya intikal etmiş ve yargılamaya devam olunmuştur.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin söz konusu arcı diğer davalı ...'a sözleşme ile verdiğini, ...'ın hatalı ve yanlış bir şekilde alkollü olarak direksiyona geçmiş ise de, araç teslim edilirken imzalatılan sözleşmede hız limitlerinin ve 0,0 promil alkol zorunluluğunun bildirildiğini, müvekkilinin bundan dolayı sorumlu tutulamayacağını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı sigorta şirketi vekili cevap dilekçesinde; kazaya karışan ... plakalı aracın müvekkili sigorta şirketi nezdinde sigortalı olduğunu, davacıların vefat edenin eş ve çocukları olduğunun ve desteğinden yoksun kaldıklarının ispatlanması gerektiğini, ayrıca sigortalısının kusurunun ve zararının da ispat edilmesi gerektiğini, davacı tarafça davadan önce müvekkili şirkete başvuruda bulunulmadığını, müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun poliçe limitleri ile sınırlı olacağını, yine müvekkilinin manevi tazminattan sorumlu tutulamayacağını belirterek, davanın reddi gerektiğini belirtmiştir.

Diğer davalı ... adına usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davalı davaya cevap vermemiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Antalya ... . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... /... esas sayılı dava dosyasında davacı ... tarafından davalı ... aleyhinde trafik kazası sonucu eşinin ölümü nedeniyle destekten yoksun kalması nedeniyle ... .-TL tazminatın tahsili istemiyle birleştirme istemli dava açmıştır.

DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ

Dosya içerisine; kaza tutanağı, veraset ilamı, trafik kayıtları, poliçe sunulmuş, tarafların sosyal ekonomik durumları araştırılmış, kazadaki kusur durumuna ilişkin kusur raporu aldırılmış, ayrıca aktüer bilirkişiden tazminata ilişkin rapor aldırılmış, SGK'dan peşin sermaye değerli gelir bağlanıp bağlanmadığı hususu araştırılmış, davacının tanıkları talimat yoluyla dinlenmiştir.

Davacı vekili ... tarihli celsedeki beyanında; müvekkiline davalı ... tarafından ... .-TL ödeme yapıldığını, bu nedenle maddi tazminat istemi yönünden davanın konusuz kaldığını, diğer davalılar yönünden maddi tazminat taleplerini atiye bıraktıklarını, manevi tazminat yönünden davanın kabulüne karar verilmesini beyan ettiği anlaşılmıştır.

Dava; trafik kazası sonucu ölenin desteğinden kalan davacılar tarafından açılan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Dosya içerisine sunulan veraset ilamının incelenmesinde; davacılar ...... (...) ve ...... (...)'un ölen murisin çocukları olduğu, davacı ...'nun da ölenin nikahsız eşi olduğu anlaşılmıştır.

Davacılar manevi tazminat yönünden sadece davalılar ... ve ...'dan talepte bulunmuş, davalı sigorta şirketinden manevi tazminat istemlerinin olmadığı anlaşılmıştır.

... tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu davacıların murisi ...'un öldüğü, kazaya karışan ... plakalı aracın sürücüsünün davalı ..., kayıt malikinin davalı ... ve ZMSS sigortacısının da davalı sigorta şirketi olduğu gelen trafik kayıtları ve sigorta poliçesinden anlaşılmaktadır.

.... SGK İl Müdürlüğünün ... tarihli cevabi yazısı içeriğinden kaza olayı nedeniyle davacılara rücuya tabi gelir bağlanmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

Kusur konusunda Trafikçi Bilirkişi .... 'den rapor aldırılmış ... tarihli rapora göre; kaza olayının meydana gelmesinde ... plakalı oto sürücüsü davalı ...'ın %100 oranında kusurlu olduğunun bildirildiği, davalının kaza esnasında yüksek derecede alkollü olduğunun, kazaya karışan diğer araç sürücülerinin kusuru bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır. Kaza esnasında davacıların murisi ...'un davalı ...'ın kullandığı araçta yolcu olarak bulunduğu anlaşılmaktadır.

Davalılar tarafından hatır taşıması iddiası ileri sürülmemiştir.

Her ne kadar aktüer bilirkişiden ... tarihli rapor aldırılmış ve davacıların destek zararları hesap edilmiş ise de, davacı taraf yargılama esnasında kendisine davalı sigorta şirketi tarafından ... .-TL ödeme yapılması nedeniyle davanın konusuz kaldığını belirtmiş ve gerçek kişi davalılar yönünden davasını atiye terk ettiği beyanında bulunmuş olduğundan maddi tazminat istemi yönünden davacıların davası konusuz kalmakla, aktüer bilirkişi raporu dosya içerisine alınmıştır.

BK 47 maddesine göre; "Hakim hususi halleri nazara alarak cismani zarara duçar olan kimseye yahut adam öldüğü takdirde ölenin ailesine manevi zarar adı altında adalete uygun bir tazminat verilmesine karar verebilir.

Manevi tazminatın miktarını tayin etme, hakimin takdirine bırakılmış bir konu olmakla beraber hükmedilecek miktarın, uğranılan zararla orantılı, duyulan acıyı hafifletici nitelikte olması gerekir. Takdir edilecek manevi tazminat hakkaniyete uygun olmalıdır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararı karşılaması da amaç edinilmemiştir. Kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir.

Aksine zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmalıdır. Tazminatın sınırı onun amacına uygun olarak belirlenmelidir. Manevi tazminatın takdiri yapılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilmeli, manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir."

Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre; davacıların murisi ...'un ... tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda vefat ettiği, ölen murisin kaza sırasında davalı ...'ın kullandığı araçta yolcu olarak bulunduğu, davalılar tarafından hatır taşıması olduğunun ileri sürülmediği, kazanın meydana gelmesinde sürücü davalı ...'ın %100 kusurlu olduğu, ölen murisin müterafik kusurunun bulunduğuna dair dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, dolayısıyla ölenin kusursuz olduğu, yargılama esnasında davalı sigorta şirketi tarafından davacılara ... .-TL maddi tazminat ödendiği,

maddi tazminat yönünden eldeki davanın konusu kalmadığından bu konuda esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiş, kaza olayındaki kusur durumu, tarafların sosyal ekonomik durumları, olayın özelliği ve hakkaniyet kuralları göz önünde bulundurularak davacıların murislerin ölümü nedeniyle duymuş oldukları acı ve üzüntünün giderilmesi bakımından he bir davacı için ... .-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar vermek gerekmiş,

konusuz kalan maddi tazminat istemi yönünden davanın açılmasına davalılar sebebiyet verdiğinden harç ve yargılama giderlerinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen karar davalı ... . vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... tarihli, .../... esas, ... /... karar sayılı ilamı ile "....davacılar vekili ... tarihli celsede sigorta şirketi dışındaki davalılara yönelik maddi tazminat talepli davayı atiye bıraktığını beyan etmiş, aynı celse davalı ... vekili atiye terk beyanını kabul etmiş, diğer davalı ...'a da beyanda bulunması hususunda tebligat yapılmıştır.

Mahkemece asıl ve birleşen davada maddi tazminat taleplerinin konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiş ise de, maddi tazminat davaları yalnızca sigorta şirketi yönünden konusuz kalmış, diğer davalılar yönünden ise atiye bırakılmıştır. Bu durumda diğer davalılar yönünden davanın açılmamış sayılmasına karar verilerek buna göre vekalet ücreti ve yargılama giderlerine hükmetmek gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.

Davacılar ile davalı ... . arasındaki ... tarihli sulh protokolü bedeline vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin de dahil olduğu, davacı vekilinin ... tarihli dilekçesi ile davalı ... . lehine protokol gereği vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin hak ve alacaklarından vazgeçtiği göz önüne alındığında davalı ... .nin yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulması doğru görülmemiştir.

Kabule göre de; İşletenin tanımlandığı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesi, işletenin müşterek müteselsil sorumluluğunun belirlendiği 85. maddesi, aracın kayden maliki davalı ... vekilinin, aracın kaza tarihinden önce davalı sürücü ...'a 1 ay süre ile kiraya verildiği savunması ve buna ilişkin olarak adi yazılı kira sözleşmesini sunması karşısında mahkemece davalı ...'nin husumet itirazının değerlendirilmeyerek işleten sıfatı ile sorumlu tutulması eksik inceleme nedeniyle doğru değildir.

Buna göre yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve davalının savunması göz önünde bulundurularak davalı ...'nin sunduğu kiralama sözleşmesi dikkate alınarak, taraflar arasında tanzim edilen kira sözleşmesinin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir kira sözleşmesi olup olmadığı, aracın teslim edilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, kira sözleşmesinin ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği,

kira bedellerinin ödenip ödenmediğinin, gerektiğinde şartları varsa davalı malik ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin belirtilen bu deliller ile fatura ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

davalının işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak varılacak uygun sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile yazılı olduğu şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." gerekçesi ile bozulmuş dosya mahkememize gelmiş, mahkememizin yukarıda esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Bozma ilamı doğrultusunda ... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak kira sözleşmesi ve kira bedelinin vergi dairesine bildirilip bildirilmediği sorulmuş, ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılarak mali müşavir bilirkişiden kök ve ek rapor aldırılmıştır. Davalı ... vekili ... tarihli duruşma sırasında, müvekkilinin ticari defter tutmadığını beyan ettiğinden davalının ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmamıştır.

... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine yazılan talimat müzekkeresi yazılmış, dava dışı ... .... ... .'ye ait ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi sonucunda mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli raporda sonuç olarak; kazaya karışan ...

Plakalı aracın araç sahibi davalı ... tarafından ... - ... tarih aralığında rent a car işinde kullanmak üzere dava dışı ... sahibi ... 'ye kiraya verildiğini, aynı aracın ... ... tarafından ... sahibi olarak ... -... tarih aralığında ...'a kiraya verildiğini, dava konusu kazanın aracın ...'da kirada olduğu tarih aralığında ... günü meydana geldiğini, ...'nin ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemede, aracın ...'a kiraya verilmesi ile ilgili olarak ... tarihli ... faturayı ... adına tanzim ederek, bu faturayı ticari defterine kaydettiğinin tespit edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Aracın kiralanmasına ilişkin kira bedelinin araç malikine ödenip ödenmediği hususunda ... Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine tekrar talimat yazılarak önceki bilirkişiden ek rapor aldırılmış, mali müşavir bilirkişi ... ... tarihli raporunda sonuç olarak; ... 'nin ticari defter olarak işletme defteri tutuyor olması nedeniyle, işletme defterine tek taraflı kayıt yapıldığı, bu nedenle kira bedelinin araç malikine ödenmesi ile ilgili olarak işletme defterinden tespit yapmanın mümkün olmadığı, dosya kapsamında bulunan ... nolu katma değer vergisi beyannamesi, tahakkuk makbuzu ve ödeme makbuzundan yasal ve vergisel prosedürlerin yerine getirildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

... Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... tarihli cevabi yazısında; kira sözleşmesinin ve kira bedelinin bildirilmediğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Davacılar ...ve ...'nın yargılama sırasında 18 yaşını doldurduğu anlaşıldığından davacılar vekiline vekaletnamesini ibraz etmesi için süre verilmiş davacı vekilinin davacılar ... ve ...'un vekaletnamesini ibraz ettiği anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacıların murisi ...'un ... tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucunda vefat ettiği, ölen murisin kaza sırasında davalı ...'ın kullandığı araçta yolcu olarak bulunduğu, davalılar tarafından hatır taşıması olduğunun ileri sürülmediği, kazanın meydana gelmesinde sürücü davalı ...'ın %100 kusurlu olduğu, ölen murisin müterafik kusurunun bulunduğuna dair dosyaya herhangi bir delil sunulmadığı, dolayısıyla ölenin kusursuz olduğu, yargılama esnasında davalı sigorta şirketi tarafından davacılara ... .-TL maddi tazminat ödendiği,

bozma ilamı doğrultusunda iş bu dava ve birleşen dava dosyasında davacıların davalı sigorta şirketine karşı açtığı maddi tazminata ilişkin dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, davacılar vekili ve davalı sigorta şirketinin karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin de bulunmadığı anlaşıldığından taraflar lehine vekalet ücreti taktir edilmemiş, iş bu davada davacıların davalılar ... ve ...'a karşı açtığı maddi tazminata ilişkin davanın bozma ilamı doğrultusunda açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiş,

davalı ... kendisini vekil ile tensil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 7/1. Maddesi uyarınca davalı lehine maktu vekalet ücretine hükmedilmiştir.

Davalı ... vekili, ... tarihli cevap dilekçesinde, müvekkili tarafından cevap dilekçesine ekli sözleşme ile kazaya karışan aracın diğer davalı ...’e verildiğini, müvekkilinin aracı teslim ederken sözleşme ile hız limitleri ve 0,0 promil alkol zorunluluğu olduğu hususunda gerekli uyarıları yaptığını belirtmiş, sonraki beyanlarında ve temyiz dilekçesinde ise, müvekkilinin doğrudan davalı ...ile bir ilişkisinin bulunmadığını, aracın dava dışı ... tarafından ...’e kiralandığını belirtmiştir.

Cevap dilekçesi ekinde bulunan ... tarihli kira sözleşmesinin incelenmesinde, aracın ... ile... tarihleri arasında diğer davalı ...’a kiralandığı, sözleşmenin altında bulunan bono lehtarının da davalı ... olduğu, yine cevap dilekçesi ekinde bulunan ve düzenleme tarihi bulunmayan adi yazılı şekilde düzenlenen kira sözleşmesinin taraflarının ise ... ve ... olduğu, aracın ... ile ... tarihleri arasında ...’ye kiralandığı, 5 aylık kira bedelinin ... .-TL olduğunun belirtildiği, ... tarafından ... . tarihli 10 günlük kira bedeli olarak ...

TL bedelli faturanın davalı ...adına düzenlendiği anlaşılmıştır.

Davalı ... vekili sonraki beyanlarında ve temyiz dilekçesinde, müvekkilinin doğrudan davalı ...ile bir ilişkisinin bulunmadığını, aracın dava dışı ... tarafından ...’e kiralandığını belirtmiş ise de, ... tarihli cevap dilekçesinde açıkça kazaya karışan aracı davalı ...’e müvekkilinin teslim ettiğini beyan etmesi, davalı ...ile imzalanan ... tarihli kira sözleşmesinde, aracın ... ile ... tarihleri arasında diğer davalı ...’a kiralandığı, sözleşmenin altında bulunan bono lehtarının da ... olduğu,

davalı ...'in de ... . tarihli duruşma sırasında aracı davalı İbrahim'den kiraladığına ilişkin beyanları göz önünde bulundurulduğunda aracın davalı ...tarafından davalı ...’e kiralanarak teslim edildiğinin kabulü gerektiği, dava dışı ... ile yapılan düzenleme tarihi bulunmayan adi yazılı şekilde düzenlenen kira sözleşmesinin her zaman düzenlenebileceği gibi, ...

Vergi Dairesi Müdürlüğünün ... tarihli cevabi yazısından da anlaşılacağı üzere kira sözleşmesinin ve kira bedelinin bildirilmediğinin belirtildiği, dolayısıyla davalı ... ile ... arasında imzalandığı belirtilen kira sözleşmesine itibar edilmemiş, davalı ... tarafından ... tarihli kira sözleşmesi ile aracın ... ile ... tarihleri arasında diğer davalı ...’a kiralandığı, kira sözleşmesinin uzun süreli kira sözleşmesi olarak nitelendirilmeyeceği, dolayısıyla araç maliki davalı ...'nin işletenlik sıfatının devam ettiği sonucuna varılmıştır.

Kaza olayındaki kusur durumu, tarafların sosyal ekonomik durumları, olayın özelliği ve hakkaniyet kuralları göz önünde bulundurularak davacıların murislerin ölümü nedeniyle duymuş oldukları acı ve üzüntünün giderilmesi bakımından her bir davacı için ....-TL manevi tazminatın davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸(e-imzalı) Hakim ... · ¸(e-imzalı)