Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/479 K.2021/405

Mahkememizde görülmekte olan hakem kararının iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının davalıya gönderdiği avansların karşılığı ürün alamadığını, alacağın tahsili için ... İcra Müdürlüğü'nün ...E. Sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının takibe itiraz ettiğini, akabinde arabuluculuk aşamasında ödeme yaparak dosyanın kapatıldığını, bir kişinin alacağı varken ödeme yapmasının mümkün olmadığını, ... ... Hakem Heyetine ... tarihinde başvurulduğunu, icra takibinden sonra başvuru yapıldığını, belirterek ... hakem heyeti kararının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap vermemiştir.

DAVA

Dava, İl ... Hakem Heyeti kararının iptali istemli davadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ

Dava, ... tarihinde Antalya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmek üzere Serik Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi aracılığı ile açılmıştır. Davaya konu il ... hakem heyeti kararı ekleri ile birlikte celp olunmuştur. Tarafların ... ve ... formları ilgili Vergi Dairesi Müdürlüklerinden celp olunmuştur. ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takip dosyasının incelenmesinde; alacaklının ..., borçlunun davalı, ... TL toplam alacak için ilamsız takiplere mahsus icra takibinin yapıldığı görülmüştür.

Genel Muhasebe Hesap Denetim Uzmanı Mali Bilirkişi...'nin ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; "davacı şirketin 2019 yılına ait Yevmiye, Kebir ve Envanter defterleri yasal süresi içinde yapıldığı, ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,4.2 Davacı yan kendi ticari defterlerine göre ... Hakem Heyeti tarihi olan ... tarihi itibariyle, davalı yana ...

TL borçlu olduğu, davacı yan ticari defterlerinde kayıt altına alınmadığı ödeme dekontlarının, davacı şirket kendi adına ... hesabı vasıtasıyla, davalı ... hesabına ödeme yapıldığı, ödeme dekontlarının toplam tutarının ... TL olduğu hesap edil davalı yanın borcundan düşülmesini kabul etmesi halinde, davacı yanın davalı yandan ...

TL alacaklı olduğu, tarafların ... bilgilerinde bulunmadığı, davacı tarafından düzenlenen faturaların açık kapalı ibaresinin olmadığı" belirtilmiştir.

Davanın mahiyeti gereğince il ... hakem heyeti ve kararlarının niteliğini kısaca açıklamakta fayda bulunmaktadır.

... hakem heyetleri esas olarak il merkezlerinde kurulur. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı’nın kararı ile ilçelerde de, hakem heyeti kurulması mümkündür (5957 sayılı Kanun m. 2/1-a ve m.10/1. Yönetmelik m. 3/1-a ve m.4/1). ... hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkilidir.

5957 sayılı Kanun 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıklar, ... hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları, hakem heyetlerinin görev ve yetkilerine dahil değildir. Değeri ... Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, ... hakem heyetlerine başvuru zorunludur.

Söz konusu uyuşmazlıkların, kanunda belirlenen para miktarının altında olması durumunda, ... hakem heyetine intikal ettirilmesi kanuni zorunluluktur (5957 sayılı Kanun m. 10/5. Yönetmelik m. 11/2). (2020 yılı için sınır 117.394,36TL'dir) (Akcan, Recep; ... Hakem Heyeti, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 16, Özel Sayı 2014, s. 19-34 (Basım Yılı: 2015)Prof. Dr. Hakan Pekcanıtez’e Armağan, s. 19 vd.).

Mal alım satım işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda malı alan ya da satanın faaliyet gösterdiği; diğer uyuşmazlıklarda ise müracaat sahibinin faaliyet gösterdiği veya ikamet ettiği yerdeki heyete başvurulur (... Hakem Heyeti ve Toptancı ... Konseyi Hakkında Yönetmelik m.11/3).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanun' da ticari defterlerle ispata ilişkin hükümlere yer verilmemiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi “Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil olması” başlığı altında ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler getirmiştir.

Yargıtay uygulanmasına göre; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi gereğince; ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delildir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 26/09/2018 tarih 2018/2696E. 2018/3431K. sayılı kararı).

Ticari defterler, kanunda öngörülen şartlara uygun tutulmuş olsun ya da olmasın, sahibi aleyhine her zaman delil olurlar (Ceyhun, Deniz; Ticari Defterlerin Delil Olma Niteliği, Ankara 2017, s. 117 vd.; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 07/02/2019 tarih 2018/748E. 2019/762K. sayılı kararı).

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunun 555 vd. maddelerinde düzenlenmiş olan havale, hukuksal nitelikçe (tıpkı onun özel biçimlerinden biri niteliğindeki çek gibi) bir ödeme vasıtasıdır. Eş söyleyişle, havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal karine mevcuttur. Bu yasal karinenin tersini (havalenin borcun ödenmesinden başka bir amaçla yapıldığını) ileri süren havaleci (muhil), bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 09/06/2004 tarih, 2004/4–362E. 2004/347K. sayılı kararı; Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 10/06/2014 tarih 2014/6216E. 2014/9236K. Sayılı kararı).

Havale, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine mevcuttur. Bu yasal karinenin aksini iddia eden bu iddiasını kanıtlamakla yükümlüdür (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 12/10/2017 tarih 2016/10512E. 2017/9437K. sayılı kararı, Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 13/10/2005 tarih 2005/11882E. 2005/15157K. sayılı kararı).

Havale, esas itibariyle bir ödeme vasıtası olup, havale olsa dahi, havale makbuzlarında, paranın borç olarak gönderildiğinin belirtilmesi gerekir. Havale makbuzlarında, paranın borç olarak gönderildiği yazılı değilse bu havale makbuzu karz ilişkisine dayanan davacının iddiasını kanıtlamaya yeterli değildir (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi'nin 31/01/2006 tarih 2005/14219E. 2006/895K. sayılı kararı).

Satılanın tesliminin “hukuki işlem” niteliğinde olup, buna ilişkin savunmanın hangi delillerle kanıtlanabileceğinin belirlenmesinde, hukuki işlemlerin varlığının kanıtlanmasına ilişkin genel usul hukuku kurallarının (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu 200 ve devamındaki hükümler) göz önünde tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da; herhangi bir hukuki işlem gibi, teslim de anılan hükümdeki senetle (yazılı delille) ispat kuralı çerçevesinde, ilişkin bulunduğu malın miktar ve değerine göre belirlenmelidir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 13/07/2011 tarih 2011/19-426E. 2011/516K. sayılı kararı; aynı mahiyette Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 06/11/2002 tarih 2002/13-875E. 2002/885K. sayılı kararı).

İspat sınırından fazla bir menkul satış sözleşmesinin senetle ispat edilmesi gerekir. Satılan malın alıcıya teslim edildiği tanıkla ispat edilemez, ancak senetle ile ispat edilebilir (Kuru, Baki; Hukuk Muhakemeleri Usulü C. II 6. Baskı, s. 2206 vd.). Teslim olgusunun satın aldığı iddia olunan kişiden sadır belgeler ile kanıtlanması gerekirken, satın aldığı iddia olunan kişi elemanı veya temsilcisi olmayan 3. kişilere ait tutanakların esas alınarak teslimin gerçekleştiğinin kabulü mümkün değildir (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 13/12/2016 tarih 2016/15630E. 2016/15699K. sayılı kararı).

6102 sayılı Türk Ticaret Kanun' da ticari defterlerle ispata ilişkin hükümlere yer verilmemiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi “Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil olması” başlığı altında ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler getirmiştir.

Yargıtay uygulanmasına göre; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesi gereğince; ticari davalarda, yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasa'da delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delildir (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 26/09/2018 tarih 2018/2696E. 2018/3431K. sayılı kararı).

Ticari defterler, kanunda öngörülen şartlara uygun tutulmuş olsun ya da olmasın, sahibi aleyhine her zaman delil olurlar (Ceyhun, Deniz; Ticari Defterlerin Delil Olma Niteliği, Ankara 2017, s. 117 vd.; Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 07/02/2019 tarih 2018/748E. 2019/762K. sayılı kararı).

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Genel Kurulu'nun 03/03/2017 tarih 2015/2E. 2017/1K. sayılı kararında; "6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra açılmış olan davalarda tarafların dava ve cevap dilekçeleri ile delil listelerinde "sair deliller, her türlü delil, ve sair deliller" gibi ibarelerin bulunması halinde tarafların yemin deliline başvurmuş sayılamayacakları ve bu kapsamda hâkimin ispat yükü kendisine düşen tarafa "yemin teklifinde bulunma hakkı"nı hatırlatamayacağına," karar verilmiştir.

5957 sayılı kanunun 10/5. Maddesinde belirtilen sınır altında ... hakem heyetine başvuru zorunlu olup bu ... hakem heyeti kararına karşı itiraz üzerine verilen karar kesin niteliktedir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 20/02/2017 tarih 2015/13037E. 2017/930K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 16/01/2019 tarih 2018/4029E. 2019/2019K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 25/06/2015 tarih 2014/20047E. 2015/9436K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 25/05/2015 tarih 2014/18399E. 2015/7714K. sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 01/04/2014 tarih 2014/2660E. 2014/6208K. sayılı kararı; Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 12/11/2020 tarih 2019/795E. 2020/976K. sayılı kararı).

... hakem heyeti kararlarına itiraz üzerine verilen kararlarda maktu vekalet ücretine hükmedilir (Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi'nin 01/03/2019 tarih 2018/900E. 2019/215K. sayılı kararı).

Davamıza gelince, davacı İl ... Hakem Heyeti kararının iptalini istemi ile dava açmıştır. 5957 sayılı Kanunun 14. madde dışındaki tüm uyuşmazlıklar, ... hakem heyetinin görev ve yetkileri kapsamındadır. Kanunun 14. maddesinde öngörülen idari para cezaları, hakem heyetlerinin görev ve yetkilerine dahil değildir. Değeri ... Türk Lirasının altında bulunan uyuşmazlıklarda, ... hakem heyetlerine başvuru zorunludur.

Söz konusu uyuşmazlıkların, kanunda belirlenen para miktarının altında olması durumunda, ... hakem heyetine intikal ettirilmesi kanuni zorunluluktur (5957 sayılı Kanun m. 10/5. Yönetmelik m. 11/2) (2020 yılı için sınır ...

TL'dir). ... hakem heyetleri, üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmakla görevli ve yetkili olması, tarafların meslek mensubu olması; mal alım satım işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda malı alan ya da satanın faaliyet gösterdiği ... hakem heyetin yetkili olması nedeni ile ... İl ...

Hakem Heyeti'nin görevli ve yetkili olduğu, ... hakem heyeti kararına itirazın da süresinde yapıldığı anlaşılmakta dava esastan incelenmiştir.

Davacı yan ... içinde komisyoncu olarak faaliyet göstermediği, davalının ürettiği ürünlerini konsinye olarak aldığını, satılan ürün üzerinden % 8 komisyon kesintisi ve diğer gider düşüldükten sonra müstahsile ödenecek tutar hesaplandığı, bu tutarlar için fatura düzenlediği, düzenlenen faturaların 320 Satıcılar hesabında takip ettiği, bu bağlamda üretici davalı adına satışını yapmış olduğu mallardan dolayı davacı yanın düzenlemiş olduğu faturalardan ...

TL davacının davalı yana borçlu olduğu, davacı yanın düzenlemiş olduğu faturaların açık kapalı ibaresinin olmadığı, malların üretici adına satışının yapıldığı müşahede edildiği bilirkişi raporu ile belirlenmiştir. Ticari defterler, kanunda öngörülen şartlara uygun tutulmuş olsun ya da olmasın, sahibi aleyhine her zaman delil olurlar.

Davacının ticari defterine göre davalıya borçlu olması, havalenin, mevcut bir borcun ödenmesi amacıyla yapıldığı yolunda yasal bir karine mevcut olması, davacının havale dekontları için ayrıca icra takibi yapmış olması nedeni ile davalıya borçlu olduğu anlaşılmakla, il hakem heyeti kararına yapılan itirazın reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır