Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/677 K.2021/125

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... içerisinde ... ve ... üretim faaliyeti ile uğraşmakta olduğunu, ... ... başlayan ve aralıksız 4 gün süren sağanak yağış nedeniyle ... ve çevresinde sel ve su baskınları yaşandığını, sağanak yağış nedeniyle ... içerisindeki trafoların arızalandığını ve ...-... saatleri arasında elektrik kesintisi yaşandığını, bu nedenle tahliye pompalarının çalışamadığını ve davacı şirketin bazı ofisleri ve arşiv ölümünün su aldığını, bir kısım eşyalar ile bazı belgelerin de zarar gördüğünü, arşiv bölümündeki suyun tahliye edildiğini,

ıslanan birtakım broşürlerin personel tarafından çöpe atıldığını, şirketin yetkili müdürünün görev süresi bitmesi nedeniyle yeniden karar alınması için karar defterine ihtiyaç duyulması üzerine yapılan araştırmalarda şirketin karar defterinin bulunamadığını, arşiv bölümünde bulunan karar defterinin ıslanan broşürler ile birlikte çöpe atıldığının anlaşıldığını, personellerin dikkatsizliği sonucu bu olayın meydana geldiğini, müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dosya içerisine, mahallinde keşif yapılmak suretiyle bilirkişi raporu aldırılmış, ... Meteoroloji Müdürlüğünden ... tarihinde davacı şirketin bulunduğu ... ...' de sel oluşup oluşmadığı sorulmuş, ... ve ...' tan elektrik kesintisi meydana gelip gelmediği, geldi ise zaman aralığı sorulmuş, Vergi Dairesinden davacı şirket ile ilgili vergi denetimi olup olmadığı hususları sorulmuş, müzekkere cevapları dosyaya eklenmiştir.

... Müdürlüğünden gelen ... tarihli müzekkere cevabında ... dışında bölgeyi besleyen enerji nakil hatlarına ... inşaatın şantiye çalışmaları sırasında zarar verilmesi nedeniyle ... tarihinde ... ... saatleri arasında ... Ltd. Şti' nin de içinde bulunduğu firmalara elektrik verilemediğinin belirtildiği anlaşılmıştır.

Kurumlar Vergi Dairesinden gelen müzekkere cevabında; davacı şirket hakkında ... tarih ve ...-..- .../.. ve ...-...-.../... sayılı Vergi inceleme raporu düzenlendiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

Mahallinde 1 mali müşavir ve 1 meteoroloji uzmanı bilirkişi refakate alınarak keşif yapılmıştır.

Keşif mahallinde davacı tanığı ... 'ın yeminli beyanı alınmış olup; satın almadan sorumlu olduğunu beyan edip odayı kullandığını bildiren çalışan ... ... ’ ın o gün odada defterin diğer bir kısım broşürlerle birlikte camın önüne konulduğunu, temizlik ve yemekle ilgilenen görevlilerin de havalanma olması için camı açık bıraktıklarını ve açık bırakılan camdan giren yağmur suları nedeniyle evrakların ıslandığını, kendisinin de o saatlerde satın alma görevleri nedeniyle ofis dışında olduğunu, bu nedenle defterlerin zayi olduğunu, defterinde diğer atılacak belgelerle birlikte araya karışarak atıldığını, bu nedenle zayi olduğunu beyan ettiği anlaşılmıştır.

Mali müşavir bilirkişi ... ve meteoroloji uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... havale tarihli raporda sonuç olarak ; Davacının zayi olduğu iddia edilen Karar Defterini personellerin ihmali ile pencere kenarında broşürlerle birlikte yere bırakıldığı, camın havalandırılmak üzere uzun süre açık bırakıldığının beyan edildiği, VUK hükümlerinde ise; tacirin iradesi dışında vuku bulunan bir olayın cereyan etmesi gerektiği ve tacirin kendi ve kendisine bağlı kusur ve davranışlardan kaynaklanmaması açıklamasının yer aldığı,

Davacının zayi iddiasında; Meteorolojik bir olayın afet olarak tanımlana bilmesi için, geniş alanlara yayılması ve ortaya çıkan zararların yerel imkanlarla bertaraf edilememesi gerekme olduğu, ... tarihinde ... ' da gerçekleşen kuvvetli yağışları ve neden olduğu sel ve su baskınlarının geniş alanlara yayılmadığı ve ortaya çıkan zararların yerel imkanlarla giderildiğinden afet olarak tanımlanmayacağı,

Davacının ... tarihinde meydana geldiği sel baskını iddiasına yönelik dosya kapsamında yasal prosedür ışığında kolluk kuvvetlerince tutulmuş olay yeri raporu bulunmadığı,

Davacının VUK Hükümelerine göre; Karar Defterinin sel baskını tabii afet vb. sebeplerle zayi olduğunun ispat külfeti içerisinde olduğu sonuç ve kanaatine varıldığının belirtildiği anlaşılmıştır.

Dava; TTK.nın 82/7 maddesi hükmü gereğince zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK 82/7 de öngörülen zayi, tacirin bütün dikkat ve ihtimamı göstermesine rağmen elinde olmayan sebeplerle, saklaması gereken defter ve kayıtların mücbir sebeplere istinaden zayiidir. TTK 18/2.maddesine göre her tacir, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir.

Tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir.

TTK'nın 64/4. Maddesinde karar defterinin de ticari defterlerden olduğu sayılmıştır. Bu nedenle davacının dava açmada hukuki yararı olduğu kabul edilmiştir.

Maddî ve hukukî olgular ışığında somut olayda, yukarıda açıklandığı gibi TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için davacının, defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş olduğunu, ziyaa uğramanın onun iradesi dışında meydana gelmiş olduğunu, yasa gereği tutmak ve saklamak zorunda olduğu işletmeye ait pay defterini emin koşullarda saklayıp, muhafaza ettiğini gösterecek her hangi bir husus ileri sürmediği görülmüştür.

Talep eden yan, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) gibi talep edenin tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır.

Dinlenen tanık beyanlarından, olay yerinde yapılan keşiften ve alınan bilirkişi raporlarından da anlaşılacağı üzere özenle korunması gereken karar defterinin, broşürlerle birlikte açık bir camın önünde bırakılmasına imkan verilmiş ve iddiaya göre de ıslanan broşürlerle birlikte atılmış olması, davacı şirket hakkında vergi soruşturmalarına ilişkin raporların bulunması ve bu rapor içeriklerinde de örtülü kazanç dağıtımı yapıldığına dair tespitlerin yer alması, serbest bölgede yer almakla vergisel muafiyetlerden yararlanan davacı şirketin basiretli tacir gibi davranmamış olduğu, karar defterinin zayii şartlarının oluşmadığı kanaatine varılmakla davanın reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸(e-imzalı) Hakim ... · ¸(e-imzalı)