Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/385 K.2023/599

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında davalıya ait ... isimli işletmede müvekkiline ait mamullerin satışı ile ilgili olarak ... tarihli Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşmede kararlaştırılan tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, kendisinden talep edilen ürün teslimlerini zamanında yaptığını, sözleşmede kararlaştırılan iskontoları uyguladığını, ancak davalının yükümlülüklerini yerine getirmediğini,

cari hesap borcunu zamanında ödemediği gibi sözleşmede kararlaştırılan aylık ... satışı da gerçekleştirmeden sözleşme ile kararlaştırılan süreyi doldurmadan müvekkili şirketten mal alımını kestiğini, davalının sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle baştan verilen bedelsiz malların tahsili ve cari hesap alacağının tahsili amacıyla Antalya ...

İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlattıklarını, davalının söz konusu takibin ...-TL'lik kısmını kabul edip geri kalan kısmına itiraz etmesi üzerine takibin durdurulduğunu, davalının itirazlarının haksız, hukuki dayanaktan yoksun ve zaman kazanmaya yönelik olduğunu belirterek itirazının iptali ile takibin devamına ve davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili ayrıca takipte işlemiş faiz olan ...-TL'yi dava konusu yapmadıklarını belirtmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin Özel Şartlar başlıklı 5. maddesine göre ... verilebilmesi için müvekkilinin tüm hak ve yükümlülüklerine sözleşme süresince kesintisiz ve tamamen uyulması gerektiği ve sözleşmenin hangi sebeple olursa olsun süresinden önce sona ermesi halinde ise müvekkilinin aldığı promosyonları geri ödeyeceğinin yazılı olduğunu, sözleşmenin iddia edildiğinin aksine herhangi bir sebeple süresinden önce sona ermediğini ve taraflarca fesih olunmadığını,

2 yıllık sözleşme süresi dolduktan sonra vermiş olduğu promosyon bedellerini geri istemesinin Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesindeki dürüst davranma ilkesine aykırı olduğunu belirterek haksız davanın reddi ile davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.

Dava; sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsili için girişilen icra takibine yönelik kısmi itirazın iptali davasıdır

Dosya içerisine; sözleşmeler, cari hesap ekstreleri, irsaliyeli faturalar, mal teslim faturaları sunulmuş, Antalya ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası celp edilmiş, tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yaptırılarak mali müşavir bilirkişilerden ayrı ayrı raporlar alınmıştır.

Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden; davacı alacaklı tarafça, borçlu davalı aleyhine ...-TL asıl alacak, ...-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL alacaktan dolayı ilamsız icra takibine girişildiği, alacağın ...-TL'si cari hesap alacağına ilişkin olup, asıl alacağın geri kalan ...-TL'sinin bedelsiz verilmiş bulunan ... malın bedeli açıklamasının takip talebinde belirtildiği, ödeme emrinin tebliği üzerine süresinde borçlu vekili tarafından icra dairesine verilen itiraz dilekçesiyle alacağın ...-TL üzerinde kalan kısmına ve ferilerine itiraz edilerek takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan ... tarihli satış noktası sözleşmesinin incelenmesinden; davalı şirketin müşteri sıfatıyla davacının da tedarikçi olarak sözleşmeyi imzaladıkları, sözleşmenin konusunun ... halen üretmekte olduğu veya ilerde üreteceği ...

Ürünlerin müşterinin hali hazır işyerinde veya ileride açacağı iş yerlerinde, ...'nin mülkiyetinde olup emanet olarak müşteriye bırakılmış cihazlar aracılığıyla bardakta, şişe ve kutularda aşağıda belirlenen şartlarda satış hak ve imtiyazının müşteriye tanınması olarak kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin süresi 2 yıl olarak belirlenmiştir. (imzalandığı tarihten itibaren) Yine sürenin dolmuş olmasına rağmen henüz belirlenen kotaya ulaşılamamış olması halinde sözleşmenin kota doluncaya kadar devam edeceği, süre dolmamış olmasına rağmen kota dolmuş ise sözleşme süresinin tamamlanmış sayılacağı düzenlenmiştir.

Müşterinin sürenin veya kotanın bitiminden 30 gün önce noter kanalı ile ...'ye tebliğ edilmek kaydıyla fesih ihbarda bulunmadığı takdirde de sözleşme aynı süre ve kotayla devam eder. Sözleşmenin C bendi özen borcu başlığını taşımakta olup, buna göre; "...Müşteri ... ve ürününün isim ve şöhreti ile bağdaşır bir şekilde satış politikasını tayin edip satışların optimum seviyede tutulmasını sağlayacaktır.

Optimum seviyeden kasıt satışların haftalık aylık en az ... ürün grup satışığını gerçekleştirmektedir. Bu miktarın hesaplanmasında ...'nin defter ve kayıtlarında yer alan meblağlar esas alınır. Sözleşmenin genel şartlar bölümünün 18. Maddesi sona erdirme başlığını taşımakta olup, sözleşmeye aykırılık halleri teker teker belirlenmiştir. Sözleşmenin 18.2.

Maddesine göre; sözleşmeye aykırılık teşkil eden hallerin vukuunda ... bu konuda ihtar keşidesini veya hüküm istihsaline gerek olmaksızın kendi kayıt ve tespitlerine dayalı olarak müşteriden cezai şartın kendisine ödenmesini isteyebilir veya sözleşmenin kendisine yüklediği edimleri kısmen veya tamamen ifa etmeyebilir. Veya sadece peşin para ile mal vermek suretiyle sözleşmeye devam edebilir.

Bunlardan birden fazlasını aynı anda uygulayabilir veya sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Şu kadar ki müşterinin akde muhalefeti salt özen borcunun ihlaline ilişkin ise ... müşteriden istediği zaman emanet cihazı geri alabilir ve sözleşmenin geri kalan süresi için isterse sözleşmeyi sadece şişe ve kutu ambalajlı ürün satışına inhisar ettirebilir...." hükmüne amildir.

Akde aykırılık ve sona ermenin sonuçlarını düzenleyen 19. Maddeye göre;"....Sözlemenin ... tarafından 18. Madde uyarınca fesih suretiyle sona erdirmesi halinde müşteri cezai şartı ödemekle mükellef olur. Keza varsa reklam ve promosyon harcamaları veya baştan beri esir olarak aldığı tüm ürünlerin bedellerini... Bu konuda herhangi bir ihtar veya ihbara hacet kalmaksızın harcamanın yapıldığı tarihte cari merkez bankası döviz satış kuruna göre, ABD doları cinsinden hesap edilerek fiili olarak ödeneceği tarihteki cari kura göre Türk lirasına çevrilmiş karşılığını defaten ve nakden ödeyecektir..."

Sözleşmenin özel şartlar bölümünde ise, sözleşmenin hangi sebeple olursa olsun süresinden önce sona erdiği takdirde müşteri yukarıda yazılı şartlar doğrultusunda sağladığı tüm avantaj ve imtiyazların ödeme günündeki rayiç değerleri toplamının ...'ye herhangi bir icra takibi, mahkeme kararı, ihtar veya uyarıya gerek kalmaksızın derhal ödeyecektir. Müşteriye özel şartlar ile tanınan tüm avantaj imtiyaz ve hakların sadece sözleşmede belirlenen süre için geçerli olduğu, sözleşme süresinin kendiliğinden uzaması veya taraflarca yenilenmesi halinde özel şartların yenilenen veya uzayan dönem için hüküm ifade etmeyeceği hüküm altına alınmıştır.

Davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yapan mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalının ...-... yılı defterlerinin kapanış tasdiklerinin yapılmadığı ...-... yılına ait defterlerin tasdiklerinin tamam olduğu,

defter kayıtlarına göre davalının davacı şirketten aldığı mal faturalarına istinaden takip tarihinde ...-TL tutarında cari heasp borcununun olduğunun görüldüğünü, davacı şirket tarafından dava dosyasına sunulan cari hesap ekstresinde ...-TL tutarında davalı şirketten alacağının kayıtlı olduğunu, bu cari hesap ekstresiyle davalının ticari defterlerindeki farklılığın davalı şirketin defterlerinde kayıtlı olup, davacı defterlerinde kayıtlı olmayan ...-TL bedelli ... tarihli iade faturasından kaynaklandığının tespit edildiğini,

ancak davalının bu iade faturası içeriğindeki malları davacı şirkete teslim ettiğini ispatlayacak şekilde dosyaya tevsik edici bir belge ibraz edemediğini, bu nedenle bu tutarında ilavesiyle ...-TL tutarında davalının davacıya cari hesap borcunun bulunduğunu, bunun dışında bedelsiz ürünlerden kaynaklanan ve davalı tarafça itiraza uğramayan davacının iddiası gibi teslim edilen ... bedelsiz ürünlerinin bedelinin de ...-TL olarak hesap edildiği belirtilmiştir.

Davacının ticari defterleri talimat yoluyla bilirkişiye inceletilmiş, bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının incelemeye tabi tutulan defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davacı tarafından davalıya ... yılında verilen ... adet bedelsiz mal faturası toplamının ...-TL olduğunun dosyadaki hesap ekstresinden anlaşıldığını, davacının kendi lehine delil sayılan defter kayıtlarına göre cari hesaptan kaynaklı ...-TL tutarında alacağının olduğu belirtilmiştir.

Bilirkişinin ... tarihli ek raporunda özetle; taraflar arasındaki ticari ilişkide aralarında ciro priminin uygulanması nedeniyle davalının bu bedeli almaya hak kazanmasının kabul edilmesi durumunda davalının adına ...-TL tutarında ciro primi tahakkuk ettiğini, davalının ise, buna karşılık toplam ...-TL tutarında davacı adına ciro birimi faturası düzenlediğini, davacı şirketin bu ciro primi tutarının ...-TL'lik kısmını kabul edip, ticari defterlerinde davalı adına borç kaydedip fatura bedeli alacağından mahsup ettiğini, buna göre davacının kabul etmediği ciro prim tutarının ...-TL olduğunu ve hesaplanan bu ciro bedelinin hesaplanması durumunda davalının bakiye borcunun ...-TL olduğu belirtilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda ... tarih ... Esas ... Karar sayılı karar ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, işbu karar davacı tarafça temyiz edilmiş olup Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile "....1- Dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacı ile yapılan ilamsız icra takibine yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. Mahkemece, davalının ödenmediği fatura bedellerinden alacak hakkı bulunmadığı, ancak sözleşmenin feshi nedeniyle davacı tarafından davalıya verilen promosyon ürünlerin bedelini talep hakkı bulunmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Taraflar arasındaki ... tarihli satım sözleşmesinin süresi ... yıl olarak belirlenmiş olup, davalı vekilinin cevap ve düplik dilekçelerindeki beyanlarında, davalı şirketin işlettiği ve davacıya ait ürünlerin satışının yapılacağı otelin sözleşmenin 2 yıllık süresi dolmadan davalı tarafından dava dışı ... Şti. firmasına kiralandığı ifade edildiğine göre, sözleşmesinin süresinden evvel davalı tarafından eylemli olarak feshedildiğinin kabulü gerekir.

Davacı ile dava dışı şirket arasında yapılan yeni sözleşme, davaya konu sözleşmenin devamı olmadığı gibi bu yeni sözleşme davaya konu sözleşmenin davalı tarafından eylemli olarak sona erdirildiği vakıasını değiştirmeyecektir.

Taraflar arasındaki sözlemenin özel şartlar bölümdeki ‘’Sözleşme hangi sebeple olursa olsun süresinden önce sona erdiği takdirde, Müşteri yukarıda yazılı şartlar doğrultusunda sağladığı tüm avantaj ve imtiyazları ödeme günündeki rayiç değerleri toplamını ...’ye herhangi bir icra takibi, mahkeme kararı, ihtar veya benzeri bir uyarıya gerek kalmaksızın derhal ödeyecektir.‘’ ibaresinden, sözleşmenin her ne sebeple olursa olsun süresinden önce sona ermesi halinde davacının sözleşme kapsamında promosyon olarak verdiği ürünlerin bedelini talep etme hakkı olduğu anlaşılmakla, bu durumda mahkemece,

icra takibine dayanak yapılan promosyon olarak verilen ürün bedelleri yönünden de davacının icra takibi yapmakta haklı olduğu dikkate alınarak karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirmeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi isabetli olmamış, kararın bu nedenle bozulmasına karar verilmiştir.

2- Ayrıca dava, satım sözleşmesinden kaynaklanan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kısmen kabulü yönünde karar verilen kısım için, likit ve belirlenebilir alacak yönünden icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi isabetsiz olup, kararın bu nedenle de bozulması gerekmiştir." gerekçesiyle Mahkememizce verilen karar bozularak dosya Mahkememize gönderilmiş ve yukarıda belirtilen esas numarasına kaydedilerek usul ve yasaya uygun Yargıtay bozma ilamına uyulmak suretiyle yargılamaya devam olunmuştur.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafından davalı aleyhine satım sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle ilamsız icra takibi başlatılmıştır. İcra takibinin dayanağını iki kalem alacak teşkil etmekte olup bunlardan birisi cari hesaptan doğan alacak diğer ise davalıya sözeşme gereğince bedelsiz olarak teslimi yapılan ... malın bedelinden kaynaklanmaktadır. Davalı borçlunun icra takibine itirazı kısmi itiraz olup, asıl alacağın ...-TL'sini kabul edip üzerinde kalan kısım yönünden takibe itiraz etmiş, davalının itirazı üzerine takip durdurulmuş, bir yıllık yasal süre içerisinde itirazın iptali istemiyle eldeki dava açılmıştır.

Dosya içerisine 3. kişi ...

Şti ile ... arasında düzenlenen satış noktası sözleşmesi sunulmuş, davalı taraf ... tarihli dilekçesinde davacının ... tarihli yeni bir satış noktası sözleşmesi imzalayarak aralarındaki akdi kararlaştırılan süre dolmadan 1 yılın sonunda davacının kendiliğinden sona erdirdiğini iddia etmiş, davacı vekili ise aşamalardaki beyanlarından ... şirketiyle müvekkili arasında imzalanan 2. sözleşmenin doğru olduğunu ancak her iki sözleşmenin birbirinden ayrı koşulları olup, bağımsız sözleşmeler olduğunu ve bu 3. kişi ile yapılan anlaşma uyarınca da ... da bedelsiz mallar verdiğini, her iki şirketin farklı tüzel kişilikler olduğunu,

taraflar arasında sözleşme devrinin yapılmadığını, dolayısıyla davalı tarafın iddia ettiğinin aksine 3. kişiyle yapılan sözleşmenin önceki sözleşmenin devamı niteliğinde olmadığını, farklı şartlarda yapılan yeni bir sözleşme olduğunu ileri sürmüştür.

Mahkememizce uyulmasına karar verilen Yargıtay bozma ilamında da belirtildiği üzere taraflar arasındaki ... tarihli satım sözleşmesinin süresi 2 yıl olarak belirlenmiş olup, davalı vekilinin cevap ve düplik dilekçelerindeki beyanlarında, davalı şirketin işlettiği ve davacıya ait ürünlerin satışının yapılacağı otelin sözleşmenin 2 yıllık süresi dolmadan davalı tarafından dava dışı ...

Şti. firmasına kiralandığı ifade edildiğine göre, sözleşmesinin süresinden evvel davalı tarafından eylemli olarak feshedildiğinin kabulü gerekir. Davacı ile dava dışı şirket arasında yapılan yeni sözleşme, davaya konu sözleşmenin devamı olmadığı gibi bu yeni sözleşme davaya konu sözleşmenin davalı tarafından eylemli olarak sona erdirildiği vakıasını değiştirmeyecektir.

Taraflar arasındaki sözlemenin özel şartlar bölümündeki "Sözleşme hangi sebeple olursa olsun süresinden önce sona erdiği takdirde, Müşteri yukarıda yazılı şartlar doğrultusunda sağladığı tüm avantaj ve imtiyazları ödeme günündeki rayiç değerleri toplamını ...’ye herhangi bir icra takibi, mahkeme kararı, ihtar veya benzeri bir uyarıya gerek kalmaksızın derhal ödeyecektir." ibaresinden, sözleşmenin her ne sebeple olursa olsun süresinden önce sona ermesi halinde davacının sözleşme kapsamında promosyon olarak verdiği ürünlerin bedelini talep etme hakkı olduğu,

yine dosyada alınan ve Mahkememizce de benimsenen bilirkişi kök raporunda davacının usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarına göre davacı tarafından davalıya ... yılında verilen ... adet bedelsiz mal faturası toplamının ...-TL olduğunun ve davalıdan ...-TL tutarında cari hesaptan kaynaklı alacağı bulunduğunun tespit edildiği, böylece davalının takibe kısmi itirazının haksız olduğu anlaşıldığından davanın kabulü ile Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı icra takip dosyasına davalı tarafça yapılan kısmi itirazın ...- TL üzerinden iptaline, takibin itirazsız kesinleşen miktarla birlikte ...-TL ürün bedeli ve ...-TL cari hesap alacağı olmak üzere toplam ...-TL asıl alacak üzerinden ve bu miktara takip tarihinden itibaren talebi aşmamak üzere değişen oranlarda avans faizi uygulanmak suretiyle devamına, dava konusu alacak likit olduğundan davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza