Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/144 K.2025/856

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket ... üretimi ve ticareti yaptığını, Müvekkili şirketin yetkilisi ... aynı zamanda dava dışı ...

Şti. isimli şirketin de yetkilisi olduğunu, davalı ... ise ... isimli şirketin eski ortağı olduğunu, müvekkili şirket ve ... isimli şirket gıda sektöründe faaliyet gösterdiğini, ... bir dönem müvekkili şirkete danışmanlık yaptığını, müvekkili şirket yetkilisi sıklıkla ticari amaçlarla yurt dışına çıktığını, şirket yetkilisinin yurt dışında olduğu zamanlarda, üretimin sekteye uğramaması için müvekkili şirket yetkilisi imzalı boş çekleri şirket muhasebesine bıraktığını, bu çekler ile şirketin vadesi gelmiş ödemeleri yapılmakta veya ham madde alındığını,

davalı ...'un şirket muhasebesine bırakılan çeklerden bir tanesini ham madde alacağından bahisle şirket muhasebesinden aldığını, müvekkili şirket yetkisi yurda döndüğünde çekleri sormuş ve çeklerden bir tanesinin davalı ... tarafından ham madde almak için alındığını öğrendiğini, fakat bahse konu çekle ham madde alınmadığını, davalı ...'a çeki ne yaptığı sorulduğunda ise "çeki kaybettiğini" söylediğini, bunun üzerine şirket çek zayii davası açıldığını, fakat bu davanın usulden ret edildiğini, dava konusu çekin davalı tarafından ...

TL bedelli olacak şekilde doldurulduğunu ve ... tarihinde bankaya ibraz edilerek tahsil edilmek istendiğini, fakat müvekkilinin hesabında bu kadar fahiş miktarlı bir tutar bulunmadığından çeke "karşılıksızdır" işlemi yapıldığını, devam eden süreçte davalı ...'un hukuka aykırı şekilde ele geçirdiği ... TL tutarlı çeki adli yardım kararı alarak Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../...

Esas sayılı icra takibine konu ettiğini, dava konusu çek çıplak gözle kontrol edildiğinde çek üzerinde ki tüm yazıların davalı ...'a ait olduğunun açıkça görüleceğini, çekin arka yüzünde yer alan ... cirosunda ki yazılar ile çekin ön yüzünde yer alan yazılar davalı ...'un eli ürünü olduğunu, bu olayla ilgili Antalya Cumhuriyet Başsavcılığı .../...

Sor. sayısı ile dosyanın derdest olduğunu, bu nedenlerle öncelikle adli yardım talebinin kabulüne ve İİK 72 gereğince teminatsız olarak, icra veznesi yatan paranın alacaklıya ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, haklı davalarının kabulü ile Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı icra dosyasından müvekkilinin alacaklıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...'nun süresinden sonra sunduğu cevap dilekçesinde özetle; söz konusu çekin şirketteki hisselerinin devri karşılığında davacı şirketin yetkilisi ... tarafından teminat çeki olarak verildiğini belirtmiştir.

Dahili Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının iddiasını ve davasını genişletmesine muvafakatlerinin olmadığını, ayrıca huzurdaki dava kıymetli evraktan kaynaklı olduğundan ve davacı taraf tacir sayıldığından söz konusu dava zorunlu arabuluculuğa tabi olup davacı yanca bu konuda müvekkili açısından bir başvuru olmadığından davanın dava şartı yokluğundan usuden reddini, dahili davalı müvekkilinin, davalı ...'ya daha önceden elden ...-TL borç olarak para vermiş ve söz konusu borç taraflarca kararlaştırılan vadede ödenmediğini, borcunu ödeyemeyen ... ödeme durumunun olmadığını,

kendi işleri için bir miktar daha paraya ihtiyacı olduğunu söylediğini, ihtiyacı olan paranın verilmesi koşuluyla ve bunun karşılığında alacaklı olduğu Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasında toplam borçlu olacağı tutar kadar müvekkiline alacağını temlik edeceğini söylemediğini, alacağının tahsili konusunda tereddütte olan müvekkili alacağını kurtarmak amacıyla bu teklifi ve bir miktar daha para vermeyi kabul ettiğini, ...'nun ek olarak talep ettiği bedeli bu sefer ...-TL gönderdiğini, toplam alacak miktarı bu vesileyle ...-TL'ye çıkan müvekkili söz konusu dosyanın ...-TL'lik kısmını temlik aldığını,

müvekkilinin söz konusu dosyaya dahili bu şekilde olmuş olup, dosyadaki esasa ilşki konusunda dahili olmadığını, müvekkiline yöneltien haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep ve cevap vermiştir.

Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı dosyasının uyaptan incelenmesinde; alacaklının ... borçlunun ..., alacağın ... tarihli ... seri nolu ... TL bedelli çek olup toplam alacağın ... TL olduğu görülmüştür.

Antalya Cumhuriyet Başsavcılığının .../... soruşturma sayılı dosyasının uyaptan incelenmesinde; şikayetçinin ..., şüphelinin ..., suçun ... - ... tarihlerinde kamu kurum ve kurulumları vb. Tüzel kişiliklerin araç olarak kullanılması suretiyle dolandırıcılık ve açığa imzanın kötüye kullanılması olup yapılan soruşturma sonucu ... tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği görülmüştür.

Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyasının uyaptan incelenmesinde; katılanın ..., sanıkların ..., ..., ..., ... ve ..., suçun ... tarihinde herkesin girebileceği bir yerde bırakılmakla birlikte kilitlenmek suretiyle hırsızlık, işyeri dokunulmazlığını ihlal etme ve mala zarar verme olup yapılan yargılama sonucu ... tarihlerinde sanıklar hakkında beraat kararı verildiği görülmüştür.

Mali Müşavir bilirkişisi ...'ın ... tarihli raporunda özetle. Dava dışı ... ... Şirketinin ... sonu bilanço değerlerine göre, borca batık durumda olmadığını, davalı ...'nun davadışı ... şirketindeki 100 adet paya karşılık olan ...- TL sermaye ile şirketin ... tarihinde kurucu tek ortağı olduğu, Şirketteki payından ilk olarak. 50 adet payını (...- TL) ... tarihinde ...'e devrettiği, geriye kalan ... adet payını (... TL) ... tarihinde ...

Şirketi'ne devrettiği, Bu şekildeki hisse devirleri nedeniyle Davalı ...'nun davaya konu çek keşidecisi ... Şti. ile bağı bulunmadığı ve davalı ...'nun dava dışı şirketten herhangi bir borç/alacak bakiyesi bulunmadığı tespit edildiğini, davaya konu olmuş ... .../... Şubesi'nin ... keşide tarihli ... seri numaralı ...-TL bedelli ...

AŞ.'ye ait çek tutarının şirketin ... tarihli özkaynak değeri olan ...-TL'nin 37,53 kat fazlası, davalı ...'nun ...- TL devir tutarının ise, 1.598 kat fazlası tutarda olduğu hesaplandığını, dava dışı ... şirketi ticari defter kayıtlarında Davaya konu olmuş ... .../... Şubesi'nin ... keşide tarihli ... seri numaralı ...- TL bedelli ...

AŞ.'ye ait çekin davalı ...'nun dava dışı ... şirketindeki %50 payının devrine karşılık verilmiş olduğuna ilişkin, ve/veya teminat çeki olarak verildiğine ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı rapor edilmiştir.

Dava; Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı icra dosyasında borçlu olmadığının tespitine ilişkindir. Yargılama sırasında davalı ... tarafından icra dosyasındaki toplam borcun ...-TL'lik kısmını dahili davalı ...'e temlik etmiş olduğundan, temlik alan adına dahili dava dilekçesi tebliğ edilerek davaya katılımı sağlanmıştır. Davalı tarafından yapılan temlik işlemi sonrasında davacının asıl alacaklıya karşı sürmüş olduğu tüm defi ve itirazları temlik alana karşı da ileri sürebileceği hususu TBK'nın 188/1 maddesinde düzenlenmektedir.

Kambiyo senedi nedeniyle alacaklıya karşı, genel olarak, ya kambiyo taahhüdünün hükümsüz olduğunu ya da temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek menfi tespit talebinde bulunabilir. Başka bir deyişle borçlunun kambiyo senedi borcundan dolayı sorumlu olmaması, doğrudan doğruya kambiyo senetleri hukukundan doğan nedenlerden kaynaklanabileceği gibi, temel borç ilişkisine yönelik nedenlere de dayanabilir.

Borçlunun, temel borç ilişkisinden dolayı herhangi bir nedenle sorumlu tutulamayacağını ileri sürerek açtığı menfi tespit davası, öğreti ve uygulamada bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası olarak adlandırılmaktadır. Bedelsizlik ise, bir kambiyo senedinin ihdasına neden olan temel alacağın herhangi bir nedenle mevcut olmamasıdır (İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, Ankara, 1969, s.16).

Başka bir deyişle bir kambiyo taahhüdünün temel alacağı geçersizse ya da sona ermişse, o kambiyo taahhüdü bedelsiz demektir. Bu anlamda senedin bedelsiz sayılmasında esas alınan husus, temel borç ilişkisinin kendisi değil, bu temel borç ilişkisinden doğan temel alacaktır.

Bu itibarla bedelsizliğe dayalı menfi tespit davası ile maddi hukuk bakımından borcun mevcut olup olmadığının tespiti amaçlanmakta; borçlu olmadığını iddia eden borçluya, genel hükümlere göre bu durumu tespit imkanı verilmektedir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 08.02.2022 tarih ve 2021/19-659 Esas ve 2022/82 Karar sayılı ilamı) Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalıya (alacaklıya) düşer.

Alacak kambiyo senedine dayanıyorsa kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan ispat yükü davacı borçludadır. Ancak davalı (alacaklı) maddi vakıayı açıklarken ispat yükünü üstlenebilir.

Somut olayda davaya konu çek kambiyo senedi niteliğinde olup kural olarak sebepten mücerrrettir. Ancak davalı ... tarafından sunulan beyan dilekçesinde söz konusu çekin şirketteki hisselerinin devri karşılığında davacı şirketin yetkilisi ... tarafından teminat çeki olarak verildiğini ... tarihli dilekçesinde ileri sürmüştür.

Bu durumda çek mücerretlik ilkesinden ayrılmış olup davalının beyanları usul hukuku anlamında bononun düzenleme sebebi ile ilgili ileri sürülen vakıayı açıklamış olmakla ispat yükü davalı tarafa geçmiştir. Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemesinde Dava dışı ... ...

Şirketinin ... sonu bilanço değerlerine göre, borca batık durumda olmadığını, davalı ...'nun davadışı ... şirketindeki 100 adet paya karşılık olan ...- TL sermaye ile şirketin ... tarihinde kurucu tek ortağı olduğu, Şirketteki payından ilk olarak. 50 adet payını (...- TL) ... tarihinde ...'e devrettiği, geriye kalan ... adet payını (... TL) ... tarihinde ... Şirketi'ne devrettiği, Bu şekildeki hisse devirleri nedeniyle Davalı ...'nun davaya konu çek keşidecisi ...

Şti. ile bağı bulunmadığı ve davalı ...'nun davadışı şirketten herhangi bir borç/alacak bakiyesi bulunmadığı tespit edildiğini, davaya konu olmuş ... .../... Şubesi'nin ... keşide tarihli ... seri numaralı ...-TL bedelli ...

AŞ.'ye ait çek tutarının şirketin ... tarihli özkaynak değeri olan ...-TL'nin 37,53 kat fazlası, davalı ...'nun ...- TL devir tutarının ise, 1.598 kat fazlası tutarda olduğu hesaplandığını, dava dışı ... şirketi ticari defter kayıtlarında Davaya konu olmuş ... .../... Şubesi'nin ... keşide tarihli ... seri numaralı ...- TL bedelli ...

AŞ.'ye ait çekin davalı ...'nun dava dışı ... şirketindeki %50 payının devrine karşılık verilmiş olduğuna ilişkin, ve/veya teminat çeki olarak verildiğine ilişkin herhangi bir kaydın bulunmadığı tespit edilmekle davalı dayandığı hukuki ilişkiyi ispat edememiş ve süresinde cevap dilekçesi de sunmadığından yemin deliline dayanamayacağından davanın kabulüne karar verilmiştir.

Her ne kadar davacı vekili kötüniyet tazminatı talep etmişse de; Alacaklının alacağını ispat edememiş olması kötüniyetli olarak hareket ettiğini göstermeyeceği gibi aksi durum da davacı tarafça ispat edilemediğinden tazminat talebi reddedilmiştir. Yine davacı vekili ... tarihli celsede takibin vekili ihtiyati tedbir talep etmiş ise de, İİK72/3 maddesi gereğince menfi tespit davası borçlu lehine sonuçlandığı takdirde takibin olduğu yerde duracağı düzenlenmiş olmakla ihtiyati tedbir istenmesinde bir hukuki yarar bulunmadığından reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸ e-imzalıdır · Üye ... · ¸ e-imzalıdır · Üye ... · ¸ e-imzalıdır · Katip ... · ¸ e-imzalıdır