Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/712 K.2025/603

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında ... tarihinde, bir yıl süreli olmak üzere yıllık ... TL bedelli kira sözleşmesinin imzalandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında, 1 yıllık kira bedeline istinaden ... tarihli ... TL bedelli teminat senedi düzenlendiğini, düzenlenen senet nedeniyle müvekkili aleyhine Antalya Genel İcra Dairesi’nin .../...

Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, takibe konu edilen senette müvekkilinin kefil sıfatıyla yer aldığını, söz konusu senedin sözleşmeye istinaden teminat mukabilinde verildiğini, müvekkilinin borçlu olmadığını, borçlu olduğuna dair herhangi bir delil, alacak kaydı ve yahut kanıtta bulunmadığını, menfi tespit davalarında alacağın varlığının kanıtının alacaklı da olduğunu, davalının borcun varlığını da kanıtlayamadığını, Antalya Genel İcra Dairesi’nin .../...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe konu senedin, kira sözleşmesine teminat olarak verildiği ve kambiyo senedi niteliği taşımadığı dikkate alınarak, müvekkilin borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli alacaklının takip konusu alacağının %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesine, karar verilmesini vekaleten arz ve talep ederiz.

Dava; menfi tespit davası olup taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı yanın Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası nedeniyle davalı yana borçlu bulunup bulunmadığı hususunda toplanmaktadır.

Benzer bir olayda Kayseri Bölge Adliyesi 3.Hukuk Dairesi 2025/447 E.2025/865 K.sayılı ilamında. "Davacı taraf. Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... Esas sayılı takip dosyasına konu senedin araç kiralama sözleşmesine dayalı olarak boş olarak verildiğini iddia etmiştir. Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir.

Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, B.: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 06/10/2020 tarih ve 2020/8-270 Esas - 2020/713 Karar sayılı ilamında da benimsendiği üzere; "Taraflarca getirilme ilkesinin bir sonucu olarak davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaları dava dilekçesinde bildirmesi gerekir. Kanun (m. 194) buna (vakıaları) somutlaştırma yükü demektedir. Bir davada, ispat faaliyetinin tam olarak yürütülebilmesi, mahkemenin uyuşmazlığı doğru tespit ederek yargılama yapabilmesi, karşı tarafın ileri sürülen vakıalara karşı kendini savunabilmesi için, iddia edilen vakıaların açık ve somut olarak ortaya konulması gerekir. Bu şekilde somutlaştırma yükü (HMK m. 194) yerine getirileceği gibi davalı da bu vakıalara göre savunmasını yapacaktır.

Dayanılan vakıalara uygulanacak hukuki sebepler de dava dilekçesinin zorunlu olmayan unsurları arasında sayılmıştır. Türk hukukunu resen uygulamakla görevli olan hâkim (HMK m. 33) için gösterilen hukuki sebepler bağlayıcı değildir. Buna karşılık, hâkim, davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalarla bağlı olup, davacının bildirmediği vakıaları kendiliğinden inceleyemez ve onları hatırlatabilecek hallerde dahi bulunamaz (HMK m. 25).

Davacının dava dilekçesinde bildirdiği vakıalar davanın temelidir. Çünkü, sadece bu vakıalar davanın sınırını çizmekte, hâkim ancak bu vakıalar hakkında inceleme yapabilmektedir"

Ez cümle, hukuk yargılamasında hakim olan tasarruf ilkesi kapsamında mahkemenin görevi incelenirken davacının davasını dayandırdığı hukuki olgunun, yani davacının iddia ettiği vakıaların esas alınması gerekmektedir. Zira vakıaları anlatmak taraflara hukuki vasıflandırmayı yapmak ise hakime ait bir yükümlülüktür.

Olayımıza gelince; davacı, takibe dayanak yapılan kambiyo senedi vasfındaki bononun, araç kiralama nedeniyle imzalandığını, davalının senedi takibe koyduğunu bildirerek borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Az yukarıda izah edildiği üzere mahkemenin görevi belirlenirken taraflarca getirme ilkesinin göz önünde bulundurulması zorunludur. Davacı davasını kira sözleşmesine dayandırdığına göre uyuşmazlığın kira sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir.

01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun Sulh Hukuk Mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1/a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemesinin görevine girmektedir." denilmiştir.

Mahkemelerin görevi kanunla düzenlenir. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile re'sen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.

6100 sayılı HMK'nın 4/1-a maddesine göre; kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar Sulh Hukuk Mahkemeleri'nin görevi kapsamındadır.

Belirtilen nedenlerden dolayı davada mahkememizin görevsizliğine, görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır