Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/171 K.2019/445

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle.

Davacının Türkiye ve yurtdışından turist getiren acenta faaliyetinde bulunan bir tur operatörü firması olduğunu, davalının ise otel işletmeciliği yapmakta olduğunu, davalı ile davacı arasında ... yaz sezonu oda kontenjan sözleşmesi akdedildiğini ve davacının göndereceği müşterilerin otelinde konaklatacağını taahhüt ettiğini, akdin yapılmasını takiben akdin yürürlüğe girdiğini, davacının derhal sözleşmeye uygun şeklide pazarlama faaliyetlerine başladığını ve davalı otelinde sözleşmede öngörülen tarih aralıklarında konaklatmak için müşteri temin ettiğini ve muhataptan müşterilerinin rezervasyonlarını onaylanmasını talep ettiğini,

muhatabın sözleşmeye uygun biçimde ilk yapılan iki adının rezervasyonunu konfirme ettiğini, davalının sonrada iletilen rezervasyonları akde aykırı şeklide kabul etmediği gibi online rezervasyon sistemine düştüğü notta da otelin tarafımızın satışına kapatıldığının belirtildiğini, ayrıca davalının gönderdiği başka bir mailde de otel ile alakalı başka bir tur operatörü ile tek satıcı olarak anlaştığı için otele müşterileri kabul edemeyeceklerini ifade ettiklerini, davalının mailine verilen cevap ile tavrının akde aykırı olduğu ve tavrından vazgeçmesi gerektiğinin ikaz edildiğini ancak muhatabın tavrında direngenlik gösterdiğini,

davalıya bunun üzerine ayrıca yazı yazılarak o ana kadar ki tüm rezervasyonları komfirme etmesi gerektiği tavrının akde aykırı olduğunun noterden ihtar gönderildiğini, davalıya söz konusu ihtarın ... tarihinde tebliğ edildiğini, muhatabın kendisine tanına sürede veya sonrasında müşteri rezervasyonlarına onay vermediği gibi yeni rezervasyonları da teyit etmediğini, davalının başka bir firma ile anlaştığı gerekçesi ile taraflar arasındaki akde aykırı davranması, davacı şirket müşterilerini otele almayacağını, satışı taraflar arasında ki akde aykırı davranması,

davacı şirket müşterilerini otele almayacağını satışı durdurduğunu beyan etmesinin mümkün olmayıp taraflar arasında bağıtlanan sözleşme ışığında davalının davacının müşterileri açısından oteli satışa kapatması, rezervasyonlara onay vermemesi,

davacıya ayırdığı odaları başka bir tur operatörüne verdiğini beyan etmesi ve bu tavırlarla fiilen akdi uygulamaması ve yaz sezonunda da uygulamayacağının anlaşılması karşısında davacı şirket açısından akdi haklı nedenle fesh etme ve sözleşmede belirtilen cezai şart bedelinin belli olduğunu, davalıya fesih ve cezai şart ile ilgili ihtarname gönderildiğini ve cezai şart bedelini 3 gün içinde ödemesi gerektiğinin bildirildiğini, beyan ederk davanın kabulüne fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile davalının ...

Euro'nun fili ödeme günündeki TL karşılığını davacıya ödemesine, hükmedilecek bedele ihtarnamede ödeme için verilen sürenin sonu olan ... tarihinden itibaren dövize uygulanan en yüksek ticari faiz işletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; davaya konu edilen ve taraflar arasında imzalanan anlaşmanın 7.9 maddesine göre davalı otele açılacak davanın ... şirketi tarafından açılacağı, bu hususu otelin kabul edeceğinin belirtildiğini, davacının iş bu davayı açmaya yetkisi olmadığını, ayrıca davacının yurtdışı kökenli bir şirket olması nedeniyle dava konunda davalı lehine doğması muhtemel hak ve alacaklar yönünden reddine karar verilmesini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin tek taraflı olarak sadece davalıya yükümlülükler yükleyen hukuka ve ticari ahlaka aykırı bir sözleşme olduğunu,

davalının davacı ile olan ticari ilişkisine devam etme kararlılığı içerisinde olduğunu, ancak davacı bilindiği üzere davaya konu edilen sözleşmenin kontenjan sözleşmesi olduğunu, garanti oda temini sözleşmesi olmadığını, bu tip sözleşmelerde tarafların dönem dönem birbirlerini satışa kapatabildiklerini, davalı tarafça önce otel satışa kapatılmış ancak daha sonra yapılan görüşmeler neticesinde otelin satışa açıldığını, davacı tarafın delil olarak sadece eski mail yazışmalarını dosyaya koyduğunu, ancak daha sonra gönderilen ve sözleşmenin devam ettiğini gösteren mail yazışmalarını dosyaya koymadığını,

bu tip sözleşmelerde acentelere müşteri getirme yükümlülüğü bulunmadığı için acentelerin bulundukları bölgelerde kapasitelerinin çok üzerinde bu ve benzeri sözleşmeleri imzaladıklarını, davacı tarafın ... yılında kaç otelle sözleşme yapabileceği davanın devamında ortaya çıktığında açılan davada haksız olduğunun ortaya çıkacağını, bu nedenle da acı yanın iş bu sözleşmenin yerine gelmemesi halinde zarar uğrayacağı iddialarının gerçek olmadığını, davacı tarafça hazırlanan ve sadece davacı yanın menfaatlerini gözeten anlaşma metninin TTK ve BK'na aykırı olduğunu, anlaşmalarda esas olan tarafların ortak menfaatini gözetmesi olduğunu,

ancak Türkiye'nin son yıllarda yaşadığı krizler nedeniyle zor durumda olan otelcilerin bu ve benzeri anlaşmaları imzalamak zorunda bırakılmakta olduğunu, yapılan anlaşma tek tarafın yani sadece davacı tarafın menfaatini gözeten aşırı yararlanma yani gabin hükümlerini içeren geçersiz sözleşme olduğunu, ilgili sözleşme ile davacı tarafın oda getirme yükümlülüğü olmadığını, istemediği takdirde tek oda dahi getirmeden sözleşmeyi fesih edebileceğini ve bunların sonucunda davalı otelin elinde davacı tarafa hiçbir yaptırım imkanı olmadığını, tüm bu şartlar altında davalı taraftan yaptığı sözleşme gereği odalarını,

davacı taraf lehine boş olarak tutmasının beklendiğini, bu ve benzeri hükümlerin kanuna aykırı olduğunu, kanuna aykırı olan bu hükümler geçersiz olduğu için bunlara bağlanan cezai şart vs türü yaptırımlarında geçersiz olduğunu, yine belirlene cezai şartın oransız ve davalının mahvına sebep olacak şekilde belirlendiğini belirterek haksız davanın reddini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında düzenlenen sözleşmede öngörülen ceza-i şart istemine ilişkindir. Mahkememiz yargılaması sırasında;

Dava dosyasının bir turizm konusunda uzman işletmeci ve bir mali müşavir bilirkişiye tevdi ile taraflar arasında akdedilen oda kontejan sözleşmesi uyarınca davalının edimlerini yerine getirip getirmediğ,i akdin haksız fesih edilip edilmediği, davacının ceza-i şart isteminin yerinde olup olmadığı, yerinde ise miktarı konusunda rapor alınması istenilmiş, bilirkişiler ... ve ... mahkememize sunduğu ... tarihli raporunda; "...taraflar arasında ... tarihinde 2018 yılı yaz sezonu çalışma koşullarını belirleyen oda kontenjan sözleşmesinin imzalamış olduğu,

taraflarca imza altına alınan Oda Kontenjan Sözleşmenin 2.1 maddesinde dava konusu ile ilgili olarak "Otel fiyat tabelasında belirtilen kontenjanlarını, her yolcunun geliş tarihi itibariyle sözleşmede belirtilen ... gününe göre acenta'nın kullanımına açık tutmayı garanti eder.

Otel bu yükümlülüğü yerine getirmek ile sorumludur." 2,2 maddesinde de "...Ayrıca Otel Acenta'ya kontrat şartlarında belirtilmiş olan oda kontenjanlarının minimum %70'ini doldurmadan ... süresi dolana kadar ... çekemez." ibarelerinin yer almakta olduğunu, davalı otelin ... tarihinde davacıya göndermiş olduğu e-mail ile oteli davacı tarafın satışlarına kapattığı ve hukuksal olarak takdiri sayın mahkemenize ait olmak üzere bu durumun ... tarihli sözleşmenin 2.1 ve 2.2 nolu maddelerini ihlal ettiği, Oda Kontenjan Sözleşmesinin cezai şart içeren 7.3 maddesinde: ..." iş bu anlaşmanın akdinden itibaren,

Acenta veya acentanın çalıştığı tur operatörleri pazarlama faaliyetlerine geçeceğinden ve anlaşma ile birlikte, uçak ve benzeri sözleşme taahhütlere gireceğinden, kanuni ve mücbir sebepler dışında otel, bunlaşmayı tek taraflı olarak fesh edemez ve acentaya ayırdığı odaları iptal edemez, başkalarına satamaz. Satış durdurma hali acenta yazılı teyidi olmadan mümkün değildir. Aksi halde otel acenta'nın tüm zararlarını tanzim edeceğini kabul eder... ...

Otelin anlaşmayı tek taraflı fesh etmesi acenta'ya ayırdığı odaları iptal etmesi, satışı durdurması, değiştirmesi, acenta müşterilerinin herhangi birini otele almaması, sözleşmenin acenta tarafından haklı nedenle feshine sebebiyet vermesi, akde aykırılık yaratması hallerinden herhangi birine sebep olması durumunda Otel.

Acenta'ya iş bu sözleşme ile verdiği oda kontenjanlarının tam doluluk üzerinden yapılacak hesaplama ile bulunacak üç aylık tutarını Acenta, Otelden aşan zararlarını talep etme hakkı saklı kalmak kaydıyla ifaya ekli veya feshe bağlı cezai şart olarak talep ve tahsil eder.

İş bu sözleşmenin herhangi bir maddesine otelin aykırı davranması halinde acenta dilerse sözleşmeyi tek yanlı feshedebilir." ibaresinin yer almakta olduğu, bu maddelere istinaden davacı acenta dilerse sözleşmeyi tek yanlı feshedebilir." ibaresinin yer almakta olduğu, bu maddelere istinaden davacı acentanın ... tarihli ihtarname ile sözleşmeyi fesh etmiş olduğu ve ceazi şart olarak yapılacak hesaplama ile bulunacak 3 aylık tutarın ödenmesini istemiş olduğu,

davalı tarafın savunmasında sözleşmenin tek tarafı koruyan bir sözleme olduğu ve gabin iddiasında bulunduğu görülmüş ise de bu konu hukuksal değerlendirme gerektirdiğinden bu konuda bir tespitin uzmanlık alanımız dışında olduğundan yapılamadığı, sözleşmede belirlenen oda fiyatlarının ortalamasına göre yukarıda yapılan hesaplamaya göre ortalama 3 ay için ise ceazi şartın ... Euro x 3 ay =... Euro olacağı..." kanaat ve sonucuna varılmıştır.

Mahkememizce davalı tarafın itirazları doğrultusunda bilirkişiden ek rapor alınması istenilmiş, bilirkişi ... tarihli raporunda özetle; "...davalı vekilinin itirazları doğrultusunda yapılan yeniden inceleme neticesinde kök raporlarında belirtilen sonuçlarda herhangi bir değişiklik yapmasını gerektirecek bir durum olmadığı..." kanaat ve sonucuna varılmıştır.

Taraflar arasında ... tarihinde 2018 yılı Yaz sezonu çalışma koşullarını belirleyen Oda Kontenjan Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 2.1 maddesinde "dava konusu ile ilgili olarak "Otel fiyat tabelasında belirtilen kontenjanlarını, her yolcunun geliş tarihi itibariyle sözleşmede belirtilen ... gününe göre acenta'nın kullanıma açık tutmayı garanti eder. Otel bu yükümlülüğü yerine getirmek ile sorumludur." 2.2 maddesinde de "...otel acenta'ya kontrat şartlarında belirtilmiş olan oda kontenjanlarının minimum %70'ini doldurmadan ... süresi dolana kadar ... ... çekemez." şeklinde kararlaştırılmıştır.

TBK 28 "Bir sözleşmede karşılıklı edimler arasında açık bir oransızlık varsa, bu oransızlık, zarar görenin zor durumda kalmasından veya düşüncesizliğinden ya da deneyimsizliğinden yararlanılmak suretiyle gerçekleştirildiği takdirde, zarar gören, durumun özelliğine göre ya sözleşme ile bağlı olmadığını diğer tarafa bildirerek ediminin geri verilmesini ya da sözleşmeye bağlı kalarak edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini isteyebilir." hükmüne haizdir.

TTK 18/2 "Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir." hükmüne haizdir.

Öncelikle davalının gabin nedeniyle sözleşmenin geçersiz olduğu iddiasına ilişkin ve yukardaki kanun maddeleri gözetilerek yapılan değerlendirmede; davalının tacir olarak basiretli hareket etmesi karinesi gözetildiğinde davalının gabinin subjektif şartı olan düşüncesizlik ve deneyimsizlik hallerinden söz edilemeyeceği, yine somut durumda müzayaka hali olmadığı ve sözleşme metni incelendiğinde sözleşmenin her iki tarafında lehine hükümler içerdiği gözetildiğinde gabinin objektif şartı olan edimler arasında açık oransızlık halinin de olmadığı anlaşıldığından davalının gabin iddiasına itibar edilmemiştir.

Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında yapılan sözleşmenin 2018 yılı yaz sezonu çalışma koşullarını belirleyen Oda Kontenjan Sözleşmesi için yapıldığı, sözleşme uyarınca davalı tarafın ... tarihinde davacıya göndermiş olduğu e-mail ile oteli davacı tarafın satışlarına kapattığı ve ... tarihli sözleşmenin yukarıda açıklanan 2.1 ve 2.2 nolu maddelerini ihlal ettiği anlaşıldığından dava konusu sözleşmenin 7.3. maddesi uyarınca ve taleple bağlı kalınarak ... Euro ceza-i şart bedelinin davalıdan tahsili ile davacı şirkete verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza