Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/360 K.2019/791

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili ... tarihli dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin her türlü organik, inorganik ve kimyasal gübre ve zirai ilaçlar, ev haşere ilaçları, veteriner ilaçları, çevre sağlığı ilaçları, tarımla ve ziraatla ilgili her türlü kimyasal maddeler ve analizle ilgili hormonlar, bitki gelişimi düzenleyiciler, her türlü kimyevi ve tabii gübreler imalatı, alım satımı, ithalat ve ihracatını yapmak esas olmak üzere kurulmuş sektöründe öncü firmalardan olduğunu, davacı şirket ile davalı şirket arasında, 2018 ... ve ... ayları arasında davacı şirket için çeşitli ebatlarda etiket hazırlanması konusunda mailler üzerinden görüşmeler yapıldığını,

sonucunda da davacı şirket tarafından tüm bu hizmetlerin karşılığı olarak ...

TL bedelli bir çek teslim edildiğini, davalı ile davacı şirket arasında yapılan sözleşme gereğince davacı şirketin üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, davalının ise davacı şirkete gerçekleştirmeyi vadettiği etiket hazırlama hizmetlerinin hiçbirini gerçekleştirmediğini, davalı şirkete müvekkil şirketin herhangi bir borcu olmadığının tespiti için işbu menfi tespit davasını açma gereği hasıl olduğunu belirterek,

davaya konu sözleşme sebebiyle her türlü tazminat ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, dava konusu çekin tahsili halinde, davacı şirketin ileride telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan icra takibi açılması halinde mahkemece uygun görülecek bir teminat mukabilinde ilgili icra takibinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalı şirketin yükümlülüklerini kasten ve hiçbir surette yerine getirilmemiş olması sebebiyle, davacının davalı şirket lehine keşide ettiği .../...

Şubesinden verilmiş, ... numaralı, ...-TL bedelli, ... ödeme tarihli çek karşılığında davalı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirket üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalıya dava dilekçesi, duruşma gün ve saati usulüne uygun meşruhatlı davetiye ile tebliğ edilmiş, cevap vermeyerek davanın reddini istemiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sırasında. Davacı tarafın ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için mali müşavir bilirkişiye dosya tevdii edilmiş, bilirkişi ... tarafından sunulan ... havale tarihli raporda özetle; "...Davacının ibraz edilen 2018 yılı ticari defter ve belgelerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil oluşturma vasfına sahip olduğu, davacının ticari defter ve belgelerine göre dava tarihi ve ... tarihi itibariyle davalının davacıya ...

TL tutarında borçlu olduğunun kayıtlı olduğu, yani davacının davalıdan mal/hizmet almadığı için yaptığı ödeme olan ... TL'den ötürü alacaklı olduğunun kayıtlı olduğu, dava dosyası içerisinde taraflar arasında yapılan mailleşmelerin incelenmesi neticesinde davacının davalıdan talep ettiği işlere ilişkin fiyat teklifi verildiği, bu mailin ... tarihinde ... adresinden davacının ... adresine gönderildiği verilen fiyat teklifinin ...

TL olduğu bu fiyat teklifine uygun olarak davacı tarafından ... tarihinde davalıya çekin verildiği, davacı kayıtlarında davalının verilen çek karşılığında herhangi bir mal/hizmet teslimine ilişkin kayıt olmadığı görüldüğünden ve davalı yandan davaya cevap vermediği gibi sayın mahkemenizce defter ibrazı konusunda kendilerine gönderilen ihtarnamelere de cevap vermediklerinden davacının dava konusu ...

TL'lik çek bedeli yönünden davalıya borçlu olmadığı" kanaatine varıldığı tespit ve rapor edilmiştir.

Davalı taraf adına ticari defter ve belgelerini belirtilen kesin sürede HMK.220-222. Maddeleri gereğince ibrazı hususunda ihtarname çıkarıldığı, verilen kesin süre içerisinde davalı tarafın ticari defter ve defterlerini ibraz etmediği görülmüştür.

DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE: Dava, taraflar arasındaki sözleşme nedeniyle avans olarak verilen çek nedeniyle borçlu olunmadığı istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nun 220. maddesinde; "İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmi bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

(2) Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkar eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı halde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir.

(3) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkar eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 18/05/2017 tarih, 2016/1369 Esas, 2017/2931 Karar sayılı emsal içtihadında; "...İspat yükü kendisine ait olan tarafın, başka delillerle birlikte karşı tarafın ticari defterlerine de dayandığı, eş söyleyişle, sadece karşı tarafın defterlerine dayanmadığı durumlarda; karşı tarafın kendi defterlerini mahkemeye ibraz etmesi ya da bundan kaçınmasına bağlanması gereken hukuksal sonuçlar, HMK'nın 222'nci maddede düzenlenmiştir. Bu bağlamda, somut olayda davacı, taraf defterlerine delil olarak dayanmış, davalı tarafından sunulmadığından davalı defterleri incelenememiştir.

HMK'nın 220. maddesi uyarınca, ibrazı istenen belgenin (ticari defterlerin), ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir.

Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.

Mahkemece, taraf vekillerinin hazır bulunduğu ... tarihli celsede "Taraf vekillerinin belirtilen inceleme gün ve saatinde ticari defter ve kayıtları ile belgelerini ibraz etmemeleri halinde ticari defter ve kayıtlarını delil olarak bildirmekten vazgeçmiş sayılacakları hususu" ihtar edilmişse de HMK'nın 220. maddesi uyarınca işlem yapılmamıştır.

Bu nedenle davalının ticari defterlerinin ibrazı hususunda, 6100 sayılı HMK'nın yukarıda açıklanan 219. 220 vd. maddeleri uyarınca işlem yapılarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği..." belirtilmiştir.

Dava konusu somut olayda, yukarıda belirtilen kanun maddesi ve emsal içtihad doğrultusunda yapılan değerlendirmede: Mahkememizce davanın ispatına yönelik olarak davacının dava dilekçesinde bildirdiği şekilde ticari defter ve belgelerinin incelendiği, davacının ticari defter ve belgelerinin alınan bilirkişi raporuna göre usulüne uygun olarak tutulduğunun tespit edildiği, davalı şirket adına da ticari defter ve belgelerinin incelenmesi hususunda HMK. 220.maddesi gereğince verilen kesin süre içerisinde ticari defter ve belgelerini ibraz etmesi hususunda ihtarname tebliğ edildiği, ancak ihtarnamenin tebliğine rağmen ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediği görülmüştür.

Yukarıda belirtildiği şekilde verilen kesin süre içerisinde ticari defter ve belgelerini ibraz etmeyen davalı yönünden davacının usulüne uygun tutulmuş ticari defter ve belgelerindeki kayıtlara göre davacının dava konusu ... tarihli ... TL'lik çek yönünden borçlu olmadığının kabulüne karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip ... · ¸E- İmzalı Hakim ... · ¸E- İmzalı