Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/168 K.2024/361

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili idareye 6360 sayılı Kanun gereğince devredilen Belde Belediye yasası gereği Abone İşleri Dairesi Başkanlığı Saha ve Sayaç İşleri Şube Müdürlüğünde özürlü kadrosunda, müvekkil idare ve davalılar arasında yapılan hizmet alım ihaleleri kapsamında görev yapan dava dışı ... tarihleri arasında ... Ltd. Şti. şirketinde göreve başlamış, ... ile ... tarihleri arasında ... .... Ltd. Şti. ... tarihleri arasında ... Müh-...

Enerji Ortaklığı, ... ile ...asında ... A.Ş. ve son olarak ta ... ile ... tarihleri arasında ... ...A.Ş.'de görev yapar iken Emekliliğe hak kazanmasından dolayı görevinden ayrıldığını, dava dışı işçiye Kıdem Tazminatı ve Yıllık İzin Ücreti olan ...

TL.nin ödemesi ... tarihinde ...’ın hesabına gerçekleştiğini, dava dışı işçiye idaremiz tarafından ödenen bedellerin, dava dışı işçinin davalı şirketler nezdinde çalışmış olduğu dönemlere ilişkin sorumlulukları olan ...-TL- kıdem tazminatı tutarının rücuen tahsiline ilişkin işbu davayı açtıklarını, bu nedenlerle dava dışı ...'a ödenen ve dava dışı işçinin davalılarda çalıştığı döneme ilişkin sorumlulukları olan toplam ...-TL- kıdem tazminatının ödeme tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan rücuen tahsiline, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davalı şirketler üzerinde bırakılmasına,

karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... .... Ltd.

Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle;Davacı yanca söz konusu rücu davası 2 yıllık yasal süresi içerisinde açılmadığını, davacının işçisi olan dava dışı ... davacı kurum nezdinde, davacı kurumdan alınan ihale kapsamında; ....-... tarihleri arasında, müvekkil ...Ltd Şti bünyesinde en son 1.922,40 ₺ brüt ücret ile çalışmış olduğunu, SGK 5 kodu(Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi) ile ihale bitimi dolayısı çıkışı yaptığını, davacı kurum dava dışı işçiye ve söz konusu yargılama kapsamında ödenen yargılama gideri ile vekalet ücretinin ancak ve ancak yarısını rücu edebileceğini,

dava konusu talepleri kabul etmemekle birlikte ödeme tarihinden itibaren talep edilmiş olan faize ve başlangıcına da itiraz ettiklerini, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak, müvekkili yönünden davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekâletin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın açılan dava rücuen tazminat davası olup yasal süresinde açılmadığını, dava dışı müteveffa işçi müvekkil şirketler bünyesinde ... tarihine değin çalıştığını, davacı kurum tarafından rücu konusu olaya ilişkin yapılan ödemelerin miktarına ve sebebine itiraz ettiklerini,

müvekkili şirket ve davacı belediye arasında iş bu davaya konu edinilen sözleşmenin imza tarihi itibarı ile yürürlükte olan mevzuat gereği taraflarına ... tarihinde kıdem tazminatının üst işveren kamu kurumları tarafından ödeneceğine ilişkin kanun değişikliğinin hemen akabinde ... tarihi itibari ile geçerli olmak üzere Kamu İhale Genel Tebliğinin sözleşme giderleri ve genel giderler tanımından da kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ibaresi çıkartıldığını, bu hususun davacı kurumdan sorularak müvekkil şirkete yapılan hak ediş ödemelerinin hangi kalemleri kapsadığının belirlenmesi gerektiğini,

sözleşme hükümlerinde işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin sorumlu olduğuna ve davacının rücu hakkı olduğuna dair bir düzenleme mevcut olmadığını, bu nedenlerle yasal dayanaktan yoksun davanın reddini ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın açılan dava rücuen tazminat davası olup yasal süresinde açılmadığını, dava dışı müteveffa işçi müvekkil şirketler bünyesinde ... tarihine değin çalıştığını, davacı kurum tarafından rücu konusu olaya ilişkin yapılan ödemelerin miktarına ve sebebine itiraz ettiklerini,

müvekkili şirket ve davacı belediye arasında iş bu davaya konu edinilen sözleşmenin imza tarihi itibarı ile yürürlükte olan mevzuat gereği taraflarına ... tarihinde kıdem tazminatının üst işveren kamu kurumları tarafından ödeneceğine ilişkin kanun değişikliğinin hemen akabinde ... tarihi itibari ile geçerli olmak üzere Kamu İhale Genel Tebliğinin sözleşme giderleri ve genel giderler tanımından da kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ibaresi çıkartıldığını, bu hususun davacı kurumdan sorularak müvekkil şirkete yapılan hak ediş ödemelerinin hangi kalemleri kapsadığının belirlenmesi gerektiğini,

sözleşme hükümlerinde işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin sorumlu olduğuna ve davacının rücu hakkı olduğuna dair bir düzenleme mevcut olmadığını, bu nedenlerle yasal dayanaktan yoksun davanın reddini ve yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Dava dışı işçi ...'ın özlük dosyası ve davacı ile davalı arasında imzalanan hizmet alım sözleşmeleri getirtilmiştir. ... Bankası Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü, ..., ... Müdürlüğü, Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi, Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevapları dosya arasına alındı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, yanlar arasındaki hizmet sözleşmesi sebebi ile asıl işveren ile alt işveren ilişkisine dayalı olarak davacı şirket tarafından dava dışı işçilere kıdem tazminatı adıyla ödenen işçilik alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden yalnızca son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir. ( Yargıtay 6.Hukuk Dairesi 23.12.2021 tarih 2021/1394 E., 2021/2540 K.)

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşme şartlarının uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.(Aynı yönde bkz. Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/2735 Esas, 2022/2436 Karar sayılı ve 26/04/2022 tarihli)

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dâhil olması, ihale veren işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Taraflar arasındaki Hizmet alım sözleşmelerinin ve eklerinin incelenmesinde;

Taraflar arasında akdedilen Tip Sözleşmenin, 7.1. maddesinde; sözleşme ve genel giderler kapsamına personel ücretleri ve sosyal haklarının dahil olduğu, 22.1. maddesinde “ Yüklenicinin sözleşme konusu işle ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olduğu, yüklenicinin bunlara aynen uygulamakla yükümlüdür” hükmünün mevcut olduğu,

Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları adlı 6. Bölüm 38/7. bendinde “Yüklenicinin iş verdiği alt yüklenicilerin gündelikçi, haftalıkçı veya aylıkçı olarak işyerinde çalıştırdığı işçi, personel ve teknik elemanların tamamı da yüklenicinin elemanları hükmünde olup, bunların ücretlerinin ödenmesinden de doğrudan doğruya yüklenici sorumludur. Yüklenici, bunların ücretleri hakkında da aynen kendi elemanları gibi ve yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapmak zorundadır.” hükmünün mevcut olduğu tespit edilmiştir.

Dosya kapsamında bulunan hizmet alım sözleşmeleri ve eklerindeki teknik şartnamelerin incelenmesinde; dava dışı işçinin yükleniciler bünyesinde çalıştığı dönemlerde doğmuş kıdem tazminatı, ihbar tazminatı vb. işçilik alacaklarından yüklenicilerin sorumlu olduğuna bir kısım hükümlerin mevcut olduğu, ayrıca Hizmet Alım Sözleşmelerinde 22.1. maddesi ile Genel Şartlar 6. Bölüm'e atıf yapıldığı görülmüş olup, ilgili düzenlemelerin işçilik alacaklarından sorumluluğun yüklenicide olduğuna ilişkin açık hüküm bulunduğu tespit edilerek davacının dava dışı işçiye ödediği bedeli davalılar yanında çalışılan dönemle sınırlı olmak kaydıyla tamamını rücu edebileceği kabul edilmiştir.

Somut olay bu ilkeler kapsamında ele alındığında taraflar arasında düzenlenen Personel Çalıştırmaya Dayalı Hizmet Alım Sözleşmeleri 2015 yılında düzenlenmiş olup, Yargıtay'ın yerleşik hale gelmiş kararlarının 4857 Sayılı İş Kanunu'nda 6552 Sayılı yasa ile hizmet alım sözleşmesi ile çalıştırılan işçiye tazminat ve alacaklarının idarece ödeneceği yönünden getirilen değişikliğin işçiyi koruma amaçlı olduğu,

emredici nitelikte olmadığı bu hükmün aksi yönünde tarafların her zaman sözleşme düzenleyebilecekleri, nitekim taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 22.1. maddesinin atfı ile Hizmet İşleri Genel Şartnamesinin Yüklenicinin Çalıştırdığı Personel, Çalışanların Hakları ve Çalışma Şartları adlı 6. Bölüm 38/7. Bendi ile yüklenicinin çalıştırdığı işçinin işçilik haklarından sorumluluğu olduğuna işaret edildiği anlaşılmıştır.

Sözleşme, Teknik şartnameler ve Genel şartnamede ihale makamının denetim ve kontrol sorumluluğu dışında bir sorumluluğunun bulunmadığı anlaşılmıştır.

Böylece davalının dava dışı işçiyi çalıştırdığı süre ile sınırlı olmak üzere ödeme yapan idareye karşı sorumlu olduğu, bilirkişi raporu ile davalının dava dışı işçiye çalıştırdığı döneme ilişkin sorumlu olduğu tutarın hesaplandığı, yapılan diğer giderlerinde rücu alacağına tabi olduğu işbu raporun hükme esas alınabilir nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır