Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/194 K.2024/367

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; icra dosyasında davalı tarafından davacı aleyhine kambiyo senetlerine özgü icra takibine girişildiğini, davacının bir dönem ... ortağı olarak bulunduğunu, işbu kooperatifin ortaklarına ve ortak olmayan üreticilere kredi kullanımı ve ... ihtiyaç maddesi temini yaptığını, ancak kooperatifte herhangi bir yöneticiliğinin söz konusu olmadığını, ortakların ve üreticilerin kredi kullanabilmeleri/ihtiyaç maddeleri alabilmeleri için bazı şartların ortaya konulduğunu buna göre kooperatifin, kredi kullanımında senet ve ipotek almak koşulu ile kredi kullandırdığını,

senet ile kredi kullanımında asıl borçlunun yanında en az 2 kefil arandığını, kredi kullanmak isteyen ortak veya üreticinin, krediye teminat olarak senet vereceğini ve bu senette de en az 2 adet kefil olacağını, şartları taşımayan ortağa kredi kullandırılmayacağını, yine aynı dağıtım esaslarında kefil olacak ortağın kooperatife herhangi bir borcunun bulunmaması gerektiğinin de düzenlendiğini, geçmiş dönemden kalan borcu bulunan ortağın, diğer ortak ya da üreticilerin kullanacağı kredilere kefil sıfatıyla imza atamayacağını,

davacının da ortağı olarak bulunduğu kooperatifte çeşitli dönemlerde bazı ortak ve üreticilerin kullanacağı krediye ve kredi kullanımında teminat olarak verilen senetlere kefil sıfatıyla imza attığını, davalının davacı aleyhine ... İcra Dairesinin (Kapatılan ...

İcra Dairesi ...) ... sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibine giriştiğini, işbu senette kefil olarak gösterildiğini, icra takibine konu edilen senedin, asıl borçlu ...'in davalı kooperatiften kullanmış olduğu kredinin kullandırımında teminat olarak yine ...'ten alınan senet olduğunu, icra takibinde yer alan borçlulardan ...’in, ...

İcra Hukuk Mahkemesinin E:.. ve K:.. sayılı dosyası ile süresinde icra takibine itiraz davası açtığını, açmış olduğu davanın kabulüne ve icra takibinin ... açısından durdurulmasına karar verildiğini, ...

İcra Hukuk Mahkemesinin işbu dosyası incelendiğinde davalı tarafça senetlerin krediye teminat olarak alındığını beyanla zarara uğradıklarını iddia ettiklerini, dağıtım esaslarında açıkça kredinin bu koşulda kullandırılacağının belirlendiğini, davalının kredinin usulsüz kullandırıldığını ve kredi karşılığı olarak uzun vadeli çekler ile ödeme yapıldığını, bu sebeple de kooperatifin zarara uğradığını iddia ettiğini, dosyada alınan bilirkişi raporunda da takip konusu senedin ödendiği ve cari borcun kapatıldığı tespit ve değerlendirilmesinde bulunulduğunu, ...

İcra Hukuk Mahkemesi ise "davacının davalı ile aralarında cari hesap bulunulduğunun iddia olunduğu, alacaklı davalının cevap dilekçesinde alışverişe ve nakdi krediye dayalı cari hesap bulunduğunu kabul ettiğini, davacının dava dilekçesindeki beyanları ve dilekçenin ekinde sunulan kredi genel sözleşmesi ve dağıtım esasları başlıklı belge ile davalı cevap dilekçesindeki beyanları ve ekinde sunulan ...'nün yazısı cari hesap ekstresi nazara alındığında; davalı alacaklı kooperatif ile davacı borçlu arasında kredi sözleşmesi bulunduğu,

sözleşmeye göre davalı alacaklının nakdi kredi yanında üyelerine tarımsal faaliyette kullanılan ihtiyaç maddelerini de temin ettiği, ... yılında başlayan kredi ilişkisi kapsamında senetler verildiği, ödenmeyen kredi borçlarına karşılık uzun vadeli çekler verildiği ve bu çeklerin de davalı alacaklıdan kullanılan yeni krediler ile ödendiği beyan edilmekle taraflar arasında devam eden kredi ilişkisinin bulunduğu, bu ilişkiye istinaden ödemelerin yapıldığı,

takip dayanağı senedin kredi ilişkisine istinaden başlangıçta, kredi ilişkisi kapsamında kullanılacak nakdi kredi veya temin edilecek ihtiyaç maddelerinden doğmuş ve doğacak borçların karşılığı olarak verildiği, senedin kredi sözleşmesi ilişkisi kapsamında verilmiş olması ve taraflar arasındaki kredi sözleşmesi ilişkisinin halen devam ettiği" gerekçesi ile takibin davacı yönünden durdurulmasına karar verdiğini, yine senet metninde kefil olarak imzası yer alan ...’ın da ...

İcra Hukuk Mahkemesi E:.. ve K:.. sayılı dosyası ile borca itiraz davası açtığını, ilk derece mahkemesinin davanın reddine karar verdiğini, ancak Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ...

Hukuk Dairesinin E:.. ve K:.. sayılı kararı ile icra takibinin ... yönünden durdurulmasına karar verildiğini, verilen kararda "alacaklı kooperatif ile borçlu arasında kredi sözleşmesi bulunduğu, sözleşmeye göre alacaklının nakdi kredi yanında üyelerine tarımsal faaliyette kullanılan ihtiyaç maddelerini de temin ettiği, ... yılında başlayan kredi ilişkisi kapsamında senetler verildiği, ödenmeyen kredi borçlarına karşılık uzun vadeli çekler verildiği ve bu çeklerin de alacaklıdan kullanılan yeni krediler ile ödendiği beyan edildiğinden, taraflar arasında devam eden kredi ilişkisinin bulunduğu, ödemelerin yapıldığı,

takip dayanağı senetlerin kredi ilişkisinin başlangıcında verilen senetlerden olduğu ve kredi ilişkisi kapsamında kullanılacak nakdi kredi veya temin edilecek ihtiyaç maddelerinden doğmuş ve doğacak borçların karşılığı olarak verildiği,

senedin kredi sözleşmesi ilişkisi kapsamında verilmiş olması...." gerekçeleri ile icra takibinin davacı yönünden durdurulmasına karar verildiğini, icra takibine konu edilen senedin taraflar arasındaki kredi ilişkisinin teminatı olarak alındığının da Bölge Adliye Mahkemesince kabul edildiğini ve icra takibinin durdurulmasına gerekçe olarak gösterildiğini,

aynı kararda bulunan ve gerekçeye karşı gösterilen karşı oyda da aynen şu ifadelerin yer aldığını "takibe konu senetlerden kaynaklanan borcun çek verilmek ve çek bedeli de ödenmek suretiyle sonra erdiğinin ve yeni kredi verilerek yenileme yoluyla yeni bir hukuki ilişkinin başladığının kabulü gerekir.

Bu nedenlerle ödeme iddiasının ispatlandığı" Bölge Adliye Mahkemesinin karar ilamında yer alan karşı oy gerekçesinden de anlaşılacağı üzere verilen senedin karşılığının da ödenmiş olduğunun tespit edildiğini, davacının kendisine yapılan tebligat neticesinde borca süresi içerisinde itiraz edemediğini ve takipten geç haberdar olduğundan icra hukuk mahkemesinde itiraz davası açılamadığını, genel mahkemelerde menfi tespit davası açma gereği hasıl olduğunu beyanla fazlaya ve sair tüm talep ve dava haklarına ilişkin yasal haklar saklı kalmak kaydıyla ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla;

ihtiyati tedbirin teminatın yatırılamaması sebebiyle infaz edilememesi halinde yeniden ihtiyati tedbir talep etme hakları baki olmak üzere; öncelikle teminatsız olarak İİK m.72/3 uyarınca icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi, mahkeme aksi kanaatte ise uygun görülecek bir teminat karşılığında icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini; devamında ... İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası üzerinden yapılan takipte ...

TL miktar ve buna bağlı olan tüm ferileri bakımından davalı tarafa borçlu olmadıklarının tespitine, haksız ve kötüniyetli olan davalının dava miktarının %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödemesine, davacıdan icra dosyası üzerinden tahsil edilmiş olan ... TL'nin reeskont avans faiziyle davalıdan istirdatına/tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflara usulüne uygun meşruhatlı davetiyeler tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmıştır.

... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası Uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas, ... Karar ve ... Esas, ... Karar sayılı dosyaları Uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

... müzekkere yazılarak kooperatif ile asıl borçlu ... tarafından kullanılan krediye ilişkin kredi sözleşmesi ve kefalet sözleşmesi ile bu kredi kapsamında düzenlenen bonolar ve asıl borçlu ile kefilleri tarafından kredi borcu kapsamında yapılan ödemelere ilişkin cari hesap belgeleri, kefalet sözleşmesi tüm kayıt ve belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılamada: ... tarihli oturum ... nolu ara karar gereği davalı kooperatife ait ticari defter ve belgeler üzerinde inceleme yapılarak dava tarihi itibariyle asıl borçlu ...'in kredi ilişkisinin devam edip etmediği, davacının kefil sıfatı yönünden kefalete ilişkin yasal koşulların bulunup bulunmadığı, ayrıca bono borcunun ödendiği iddia edilmekle asıl borçlu yönünden borcun sona erip ermediği ile neticeten takip tarihi itibariyle davacının borçlu olup olmadığı,

hususunda rapor tanzimi için dosya 1 kooperatif mevzuatında uzman bilirkişi, 1 icra mevzuatında uzman bilirkişi, 1 mali müşavir ve bankacı bilirkişiye tevdine karar verilmiş, bilirkişiler tarafından tanzim edilen 09/04/2024 tarihli raporda özetle; "...Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının içeriğinde göre yapılan incelemeler sonucu tespit edilen hususlar ve değerlendirmeler neticesinde takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;

* Davalı kooperatifin ... defterlerinin kağıt ortamında tutulduğu ve tarafımıza sunulduğu, sonraki dönem defterlerinin e defter olarak tutulduğu e defterlerin tarafımıza sunulmadığı,

* Sunulan defterlerin açılış ve kapanış kayıtları olmasına rağmen rapor içerisinde ayrıntısı izah edildiği üzere muhasebe standartlarına, tek düzen hesap planına uyulmadığı bu nedenle net tespitlerin yapılamadığı, izah edilen nedenle lehlerine delil olma özelliği taşımadığı,

* Bununla birlikte davalı kurumun şu anki mevcut muhasebe sorumlusu ile emekli olan dönemin muhasebe sorumlusunun ayrıntılı çalışması sonucu tarafımıza sundukları evrak ve bilgilerden;

1) Asıl borçlu ...'e ait muavin kayıtlara göre ... özel hesap döneminde kredi ve faiz olmak üzere toplam ...-TL tutarında kredi kullanıldığı bu miktarının bir kısmının ... teslimi şeklinde ödemesinin yapıldığı kalan ...-TL. için ...-TL tutarında teminat çeki alındığı (diğer borçlularla birlikte toplam alınan çek), yine bakiye ...-TL için ...-TL tutarında teminat çeki alındığı (diğer borçlularla birlikte toplam alınan çek) ve bunlar için tahsilat makbuzu düzenlendiği;

Teminat olarak alınan çeklerin ise karşılıklarının ... veya nakit alınarak iade edildiği dönemdeki kredi borcunun bittiği,

2) ...'e ait muavin kayıtlara göre ... özel hesap kredi ve faiz olmak üzere toplam ...-TL tutarında kredi kullanıldığı bu miktarın bir kısmının ... teslimi şeklinde ödemesinin yapıldığı kalan ...-TL. için ...-TL tutarında teminat çeki alındığı (diğer borçlularla birlikte toplam alınan çek)

Alınan ...-TL tutarında teminat çekinin (diğer borçlularla birlikte toplam alınan çek) tahsilatının yapılamadığı, arkasının yazdırıldığı, yazıda iş bu çekin karşılığının olmadığı ibaresinin bulunduğu, ödenmeyen çek nedeniyle kredi cari hesabı kapanan borçlunun ... tarihi itibariyle ... TL bakiye kredi borcunun kaldığı,

3) Takibe konu edilen ...-TL senedin ilk cari ile ilgili olduğu, ilk cari hesap ilişkisinden dolayı borcun bulunmadığı, borcun takip konusu edilmeyen ... cari bakiyesi ...-TL üzerinden söz konusu olduğu,

4) Dava konusu teminat senedinde davacı müteselsil kefilin TBK m. 583 uyarınca sorumluluğunun geçerliliği için aranan azami tutar, kefalet tarihi ve müteselsil kefilliğin el yazısı ile yazılması şartını taşımadığından kefalet borcunun doğmadığı, davacının asıl borçluya kefaletinin TBK m. 583 şartlarını taşımadığı için borçlu sayılamayacağı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, İİK 72/3.maddesine dayalı icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

davacı tarafından kooperatifin ortağı olduğu kooperatifin senet almak koşulu ile üyelerine kredi kullandırdığı, bu aşamada takibe dayanak bonoda da kendisinin kefil sıfatı ile imzasının bulunduğu, asıl borçlu ... yönünden icra mahkemesinde açılan dava da takibin iptal edildiği, bononun teminat senedi niteliğinde olduğu, ayrıca bono borcunun da ödendiğinin iddia edilmiştir.

... İcra Müdürlüğü'nün dosyasında dava konusu bono nedeniyle ..., ..., ..., ... ve ... yönünden takip başlatıldığı, ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas -... Karar sayılı ilamı ile ... tarafından açılan borca itiraz davasında davanın reddine karar verildiği, kararın istinaf incelemesinden geçtiği ancak henüz kesinleşmediği görülmüştür.

Yine ... İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas -... Karar sayılı dava dosyasında ... tarafından açılan borca itiraz davasında takibin borçlu ... yönünden borca itirazın kabulü ile durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

Davacı ...'ın kefil sıfatıyla borçlu olduğu, takibe dayanak senedin ... İcra Müdürlüğünün ... (Kapatılan ... İcra Dairesinin ... Esas) Esas sayılı dosyasındaki ... düzenleme, ... vade tarihli, ... TL bedelli bono olduğu, bonoda asıl borçlunun ..., kefil sıfatıyla imzası bulunanların ..., ..., ... ve ... olduğu görülmüştür.

Kefil ... tarafından yukarıda esas sayısı belirtilen ... İcra Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dava dosyasında takibin durdurulmasına karar verildiği, diğer kefil ... tarafından açılan davada da Antalya BAM ... Hukuk Dairesi tarafından ... tarih, ... Esas, ... Karar sayılı ilam ile takibin durdurulmasına karar verildiği görülmüştür.

Kefalete ilişkin yasal koşullar TBK 583. Maddesinde düzenlenmiştir.

Takibe dayanak senedin bono vasfında olup olmadığına ilişkin yapılan değerlendirmede: Senet metninde yer alan "İş bu senet karşılığında ... aldığım ihtiyaç maddesi bedellerini, bu bedellerin hesabıma borç olarak yazıldığı tarihten itibaren ...ödeyeceğim." ibaresi ile senedin bir teminat senedi niteliğinde olduğu, kayıtsız şartsız bir ödeme vaadini içermediği, soyut borç ikrarı mahiyetindeki kambiyo senedi niteliğinde bulunmadığı anlaşılmıştır.

Davalı kooperatife ait ticari defter ve belgelerin incelenmesinde ; davalı kooperatife olan teminat senedi borcunun ... yılı ticari defter kayıtlarına göre takibe dayanak bononun ... tarihinde kooperatife verilen ... TL ve ...

TL tutarındaki çeklerle ödendiği, bu durumda çeklerin teslim edilmesi ile borcun ödenmiş olmayacağı, zira çekin ifa uğruna yapılan bir ödeme aracı olduğu, ifa uğruna yapılan ödemelerde çekin karşılığının bankada çıkması ve ödenmesi ile ancak teminat senedindeki borcun ödenmiş olacağı açıktır. Asıl borçlu ...'e ait muavin kayıtlarına göre; ... özel hesap döneminde kredi ve faiz olmak üzere toplam ...

TL tutarında kredi kullanıldığı, bu miktarın bir kısmının ... teslimi karşılığında yapıldığı, kalan ... TL için ... TL tutarında teminat çeki alındığı, yine bakiye ... TL için ... TL tutarında teminat çeki alındığı, teminat olarak alınan çeklerin ise karşılıklarının ... veya nakit alınarak iade edildiği ilgili dönemdeki kredi borcunun bittiği, ...-... özel hesap kredi ve faiz olmak üzere toplam ...

TL tutarında kredi kullanıldığı, bu miktarın bir kısmının ... teslimi şeklinde ödemesinin yapıldığı, kalan ... TL için ... TL tutarında teminat çeki alındığı görülmüştür.

Alınan ... TL tutarındaki teminat çekinin tahsilatının yapılamadığı, çekin karşılığının bulunmadığı, ödemeyen çek nedeniyle cari hesabı kapanan borçlunun ... tarihi itibariyle ... TL bakiye kredi borcunun kaldığı görülmüştür.

Takibe konu edilen ... TL'lik senedin ise bu borç ile ilgili olmadığı, ilk cari hesap ilişkisinden dolayı düzenlendiği, söz konusu borcun takip konusu edilmeyen ikinci cari hesaptan kaynaklandığı görülmüştür.

Ayrıca takibe dayanak senet nedeniyle diğer kefiller yönünden İcra Hukuk Mahkemesinde açılan davalar, davacı yönünden maddi anlamda kesin hüküm teşkil eden kararlar değildir. Dava konusu kambiyo vasfı bulunmayan senet yönünden TBK 583. Maddesindeki kefalete ilişkin aranan yasal koşullar azami tutar, kefalet tarihi ve müteselsil kefilliğin el yazısı ile yazılması şartınında bulunmadığı ve bu hali ile de davacının borçlu olmadığı anlaşıldığından davanın kabulü ile davacının ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası kapsamında davalıya borçlu olmadığının tespitine, bu takipte davacı tarafından yatırılan ... TL'nin ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.

İİK 72/5. maddesinde; "...Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine borçlunun dava sebebiyle uğradığı zararında alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olamaz." düzenlemesi gereği davalı taraf yönünden tazminata ilişkin yasal koşullar bulunmadığından davalı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmemiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır