Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/542 K.2024/743

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; ... tarihinde ... istikametinden ... istikametine doğru seyir halinde bulunan ...'nın kullanmış olduğu ... plakalı ... aracı ile ... istikametinden gelen ...'un kullandığı ... plakalı aracın sol ön kısmı ile otomobilin ön kısmı ile çarpışması neticesinde kazanın meydana geldiğini, kazada ... plakalı aracın şerit ihlali yapması neticesinde %100 oranında kusurlu olduğunu ve kaza sonucunda ...'un vefat ettiğini, ...'un vefat etmesi nedeniyle annesi ile babasının destekten yoksun kaldığını belirterek, her iki davacı içinde ayrı ayrı ... TL olmak üzere şimdilik ... TL'nin davalıdan tahsili ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı ... şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Sigortalı araç sürücüsünün meydana gelen kazada bir kusurunun bulunmadığını, müteveffanın müterafik kusurunun tartışılarak hükmedilecek tazminattan %20 müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğini, davacıların usulüne uygun olarak ... şirketine başvuru yapmadığını, hatır taşıması sebebiyle %20 indirim yapılması gerektiğini, destekten yoksun kalma tazminat şartları koşullarının oluşmadığını, faiz başlangıç tarihinin ödeme tarihi olması gerektiğini, tazminat hesabının lisanslı aktüerler tarafından yapılması gerektiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraflara duruşma gün ve saatini bildirir meşruhatlı davetiye tebliğ edilerek usulüne uygun taraf teşkili sağlanmıştır.

Davalı ... şirketine müzekkere yazılarak ... poliçeleri ile hasar dosyası getirtilerek dosyamız arasına alınmıştır. Davalı ... şirketi tarafından ... tarihinde ...-TL ödeme yapıldığı görülmüştür.

Vefat eden desteğin kaza tarihinde işleten ve sürücüsü ... olan ... plakalı araçta yolcu olduğu anlaşılmıştır.

Davalı ... şirketinin ... plakalı aracın kaza tarihi itibariyle ZMMS'ı olduğu anlaşılmıştır.

... Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. Ceza Mahkemesince alınan bilirkişi raporu ile ... plakalı araç sürücüsünün kusurlu, ... plakalı araç sürücüsünün kusursuz olduğunun belirlendiği görülmüştür.

SGK'ya müzekkere yazılarak meydana gelen kaza sonrasında davacılara toptan ödeme veya maaş bağlama şeklinde gelir bağlanıp bağlanmadığı ve varsa ödemeleri ilişkin kayıt ve belgeler celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce dava konusu kaza sebebiyle tarafların kusur oranlarının tespitine ilişkin rapor aldırılmış, bilirkişi ... tarihli raporunda özetle; sigortalı araç sürücüsünün 2918 sayılı KTK'nın 47/1-d, 52/1-a-b maddeli ile Yönetmeliğin 95. ve 101 .maddelerini ihlal ettiği ve %100 oranında kusurlu olduğu, davalı sürücü ...'un ise meydana gelen kazada bir kural ihlalinin olmadığı" şeklinde görüş bildirdiği, alınan rapor ile ceza mahkemesi tarafından alınan raporun ve kaza tespit tutanağının birbiri ile uyumlu olduğu anlaşılmıştır.

Dosya davacılar tarafından talep edilebilecek maddi tazminat miktarının hesaplanması aktüerya bilirkişisine tevdi edilmiş, bilirkişi ... tarihli raporda özetle; "Sigorta şirketi tarafından hak sahibi anne ve babaya yapılan ödemenin ilgili tarihte (...) geçerli olan verilere göre hesaplanan gerçek zarar tutarlarını karşılamadığının tespit edildiğini, davacı ... için hesaplanan bakiye destekten yoksun kalma tazminatı tutarının ... TL olduğunu, davalı ... şirketinin bakiye teminat limiti kapsamında sorumluluk tutarının ... TL olduğunu, davacı ... için hesaplanan bakiye destekten yoksun kalma tazminatı tutarının ... TL olduğu, davalı ... şirketinin bakiye teminat limiti kapsamında sorumluluk tutarının ... TL olduğu" hususlarında görüş bildirdiği anlaşılmıştır.

Davacılar vekili ... tarihli değer arttırım dilekçesi ile; taleplerini davacı ... yönünden ... TL, davacı ... yönünden ise ... TL olarak belirlemiştir.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava. 6102 s. TTK 4/2 maddesi gereğince basit yargılama usulüne tabi trafik kazası nedeniyle desteğini kaybeden davacılar tarafından açılan destekten yoksun kalma istemine ilişkindir.

Davacıların maddi tazminat istemine ilişkin olarak yapılan değerlendirmede;

Davacılar ... ve ...'un mütevveffa ...'un anne ve babası oldukarı, desteğin ... plakalı araçta yolcu olarak bulunduğu görülmüş olup, davacıların maddi tazminat talep haklarının bulunduğu görülmüştür.

2918 Sayılı Kanunun 90. maddesinde "zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu Kanun ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabidir. Söz konusu tazminatlar ve manevi tazminata ilişkin olarak bu Kanun ve genel şartlarda düzenlenmeyen hususlar hakkında 11/01/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun haksız fiillere ilişkin hükümleri uygulanır." düzenlemesi mevcuttur.

2918 sayılı KTK 88. Maddesinde de "Bir motorlu aracın katıldığı bir kazada, bir üçüncü kişinin uğradığı zarardan dolayı, birden fazla kişi tazminatla yükümlü bulunuyorsa, bunlar müteselsil olarak sorumlu tutulur.

Birden fazla kişinin sorumlu olduğu durumlarda, bunlar arasındaki ilişki bakımından zarar, olayın bütün şartları değerlendirilerek paylaştırılır. Özel durumlar ve özellikle araçların işletme tehlikeleri, zararın iç ilişkide başka türlü paylaştırılmasını haklı göstermedikçe, işletenler ve araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahipleri kusurları oranında zarara katlanırlar." düzenlemesi mevcuttur.

6098 sayılı TBK 53.maddesinde de ölüm halinde uğranılan zararlar belirtilmiş, 3.bendinde "...ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları zararlar..."'ın talep edilebileceği belirtilmiştir.

Aynı kanunun 55.maddesinde de, "Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz..." şeklinde tazminatın belirlenmesine ilişkin esaslar belirtilmiştir.

Desteğin annesi ...'un kaza tarihi itibariyle ... yaşında olduğu, muhtemel bakiye ömrü süresince destekten yoksun kaldığı anlaşılmıştır.

Desteğin babası ...'un ise kaza tarihi itibariyle ... yaşında olup, muhtemel bakiye ömrü süresince destekten yoksun kaldığı anlaşılmıştır.

Desteğin kaza tarihinde ... yaşında olduğu, anne ve babasının hayatta olduğu, ... yaşından sonra anne ve babasına destek olabileceğ , en azından asgari ücret düzeyinde gelir elde edeceği anlaşılmaktadır.

Dava konusu somut olayda davalı tarafça meydana gelen müterafik kusur indirimi ve kazada hatır taşımasına ilişkin yasal koşulların bulunduğu belirtilerek tazminattan indirim yapılması talep edilmiştir.

Somut olayda; müterafik kusur ve hatır taşımasına ilişkin indirim sebeplerinin uygulanıp uygulanmayacağı yönünde yapılan değerlendirmede;

Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 4. HD'nin 2018/1905 E, 2019/449 K sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere. Hatır taşıması, zarar görenin ücret mukabili taşınmadığı bir taşıma türüdür. Bir olayda hatır taşımasının varlığının kabul edilebilmesi için taşımanın ücretsiz olması yeterli olmayıp, taşıma işinin ailevi bir yükümlülüğün icrası kapsamında da gerçekleştirilmemesi gerekir.

Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin istikrarlı uygulamasına göre hatır taşımacılığı varsa hükmedilen maddi tazminattan %20 nispetinde, manevi tazminat yönünden ise takdir edilecek oranda makul bir miktar indirim yapılması gerekir. Ayrıca hatır taşıması sebebiyle tazminattan hakkaniyet düşüncesiyle indirime gidildiğinden bu mahsup sebebiyle davalı yararına vekalet ücreti takdir edilmemesi gerekir.

(Yargıtay 17. HD. 01/12/2016 gün, 2014/21879 Esas ve 2016/11087 Karar) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 51/1. maddesinde hakimin tazminatın kapsamını ve ödeme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği, 52/1. maddesinde ise zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında yahut artmasında etkili olmuş ya da tazminat hükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakimin tazminatı indirebileceği veya tamamen kaldırabileceği düzenlenmiştir.

Zarar görenin müterafik kusurunun olması durumunda yerleşik yargısal uygulamalara göre tazminat miktarından %20 oranında indirim uygulanması gerekir. Müterafik kusur indirimi sebebiyle yapılabilecek azami indirim oranı %20'dir. Birden fazla müterafik kusur oluşturan davranış bulunsa bile indirim oranı %20'yi aşamaz(17. Hukuk Dairesi 2014/21303- 2017/4354) Ayrıca, müterafik kusur sebebiyle indirim yapılması için davalının bu hususu savunma olarak ileri sürülmesi şart değildir.

Dosya kapsamında hal ve şartlara göre tazminattan indirim yapılmasını gerektirir. Müterafik kusurun belirlenmesi halinde usulünce tenkis yapılması gerekir (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 09/04/2018 tarih, 2015/9251 - 2018/3894 E.K. Sayılı içtihadı).

Yargıtay 17.Hukuk Dairesi'nin 12/05/2016 gün, 2016/5244 Esas, 2016/5846 Karar sayılı emsal içtihadında; "...2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 87. Maddesine göre "Yaralanan veya ölen kişi, hatır için karşılıksız taşınmakta ise veya motorlu araç, yaralanan veya ölen kişiye hatır için karşılıksız verilmiş bulunuyorsa, işletenin veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibinin sorumluluğu ve motorlu aracın maliki ile işleteni arasındaki ilişkide araca gelen zararlardan dolayı sorumluluk, genel hükümlere tabidir."

Hatır taşıması bir kimseyi ücretsiz olarak ve bir karşılık almadan ve bir yararı bulunmadan taşıma halidir. Yani hatır için taşımada, taşımanın karşılıksız olması veya alınan karşılığın önemsiz olması gerekir. Taşıma, işletenin veya sürücünün değil taşınanın yararına olmalıdır.

Hatır taşımaları bir menfaat karşılığı olmadığından, bu gibi taşımalarda BK.nın 43. maddesi uyarınca tazminattan uygun bir indirim yapılması, gerek öğretide gerekse Yargıtay İçtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiş bulunmaktadır.6098 sayılı TBK'nın 52.maddesine göre; "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir."

Müterafik kusur; aynı şartlar altındaki makul, dürüst ve ortalama bir kişinin, kendi menfaati icabı, zarara uğramamak için kaçınacağı veya kaçınması gereken bir davranış tarzını ifade etmektedir. (EREN, Fikret. Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2015. S. 582) Zararın doğumu ya da artmasına yol açan fiil, zarar görenin davranışlarından ileri gelmişse müterafik (ortak) kusurdan söz edilir. (KILIÇOĞLU, Ahmet, Borçlar Hukuku Genel Hükümler. Y. 2012, s.418)

Yukarıda açıklandığı üzere; müterafik kusur ile hatır taşıması ayrı kavramlardır.

Buna göre, hatır taşıması indirimi için kural olarak hatır için taşınması yeterli iken, müterafik kusur indirimi için zarar görenin, zararı önleyici ya da azaltıcı tedbirleri almamasında kusurlu olması aranmaktadır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 17/10/2022 tarih, 2021/16120 Esas, 2022/12362 Karar sayılı emsal içtihadında; "...ceza dosyası ve ceza dosyası kapsamında alınan taraf beyanları ile, davacı ve araç sürücüsü ile araçtaki varsa diğer yolcuların nüfus kayıt örnekleri temin edilip davacının araç işleteni ile olan yakınlık derecesinin saptanması; yakınlık derecesi de gözetilerek taşımanın ailevi ya da ahlaki sorumluluğun ifası dışında bir nedenle yapılıp yapılmadığının değerlendirilmesi; yapılacak bu tespitlere göre tazminattan hatır taşıması nedeniyle indirim yapılıp yapılmayacağının gerekçelendirilmesi gerekirken, eksik araştırma ile karar verilmesi doğru olmamıştır..." şeklinde belirtilmiştir.

Hatır taşımasına ilişkin olarak ; desteğin sürücü ...'un oğlu olduğu, olay tarihinde sosyal nedenlerle seyahat halinde iken kazanın meydana geldiği, desteğin kendi menfaati için araçta karşılıksız olarak taşınmadığı ve somut olayda yukarıda açıklanan hatır taşımasına ilişkin yasal koşulların bulunmadığının kabulü gerekmiştir.

Müterafik kusur yönünden yapılan değerlendirmede ise; Mahkememiz dosyası ve ceza soruşturma dosyası kapsamından, ayrıca kusura ilişkin raporlardan ve trafik kaza tespit tutanağından desteğin kaza tarihinde desteğin araçta bulunduğu yer ile emniyet kemerinin takılı olup olmadığı belirsiz olduğundan belirlenen tazminat miktarından indirim yapılması gerekmediği kanaatine varılmıştır.

Neticeten davacıların maddi tazminata ilişkin talepleri yönünden aktüerya bilirkişisi tarafından Yargıtay tarafından nazara alınan ilkeler doğrultusunda düzenlenen denetime elverişli raporda belirtilen tutarlar dikkate alınarak her bir davacı yönünden davalı ... şirketinin sorumlu olduğu miktarla ile sınırlı olmak kaydı ile daha önce davalı tarafından ödeme yapıldığı dikkate alınarak ödeme tarihi temerrüt tarihi kabul edilerek belirlenen tazminatların yasal faizi ile davalı ... şirketinden tahsili ile davacılara verilmesine karar vermek gerekmiş, açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza