Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/773 K.2024/560

Mahkememizde görülmekte bulunan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (Sözleşmenin Feshi) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ... tarihinde ... / ... şubesi ... numaralı hesaba bağlı çek defteri aldığını, müvekkilinin çek hesabının bulunduğu ... / ... şubesine çek koçanınını iade edip hesabı kapatmak istediğinde banka görevlileri ... numaralı çek yaprağının eksik ve ... numaralı çekinde karşılıksızdır işlemi yapıldığından hesabın kapatılamayacağını, söz konusu iki çek içinde mahkemeden iptal kararı getirildiğinde hesabın kapatılacağının söylendiğini, Türk Ticaret Kanununun 651.

Maddesine göre çek iptali davası açmaya yetkili kişi çek hamili olduğunu, ... numaralı keşide edilen çekin hamili tarafından Antalya ...

Asliye Ticaret Mahkemesinde ... esas numaralı iptal davası açıldığını ve söz konusu çek yaprağının iptal edildiğini, ancak karşılıksız mührü vurulan ... numaralı çekin hamili tarafından böyle bir iptal davası açılmadığını, müvekkili çekin hamili değil keşidecesi olduğu için iptal davası da açamadığını, kaldı ki çekin hamili ... yılında çeki bankaya ibraz etmiş olduğunu, karşılıksızdır mührü vurulduğunu, ibrazın ... sene geçmekle çek hem kambiyo senedi vasfı noktasında hem de genel alacalardaki 10 yıllık zamanaşımına uğradığını,

zamanaşımına uğramış çek sebebiyle davalı bankanın karşılıksız çek veya çek koçanıyla ilgili zararı olamayacağından banka kayıt sistemindeki ve ... ... müvekkil aleyhine olan karşılıksız çek kaydının kaldırılmasını ve çek hesabının kapatılmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... kayıtlarının silinmesine yönelik düzenlenen bir zamanaşımı hususu bulunmadığını, ... tarafından bankalar ve diğer ... tarafından bildirilen bu kayıtlar işlenmekte ve yine bankalar tarafından yeni bir bildirim ile ilgili kayıtların silinebileceğini, aleyhimize bildirim yapılan firmanın borcunu ödediği takdirde,

yahut dava konusu edilen çekin aslının ibrazı halinde ve yahut çek alacaklısının alacağını aldığına dair müvekkili bankaya bildirimde bulunması halinde yada davacı tarafından ilgili çekin ödendiğine dair belgelerin bankaya ibrazı halinde müvekkili banka tarafından ... bildirim yapılabileceğinin ortada olduğunu, çekten kaynaklı alacak zamanaşımına uğramış olsa dahi ... kayıtlarının silinmesine yönelik bir zamanaşamı süresi öngörülmediğinden davacının talebinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, davacının dava dilekçesinde ilgili çek borcunun ödendiğine ilişkin bir beyanı bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Davacının .../... şubesindeki hesabının kapatılması, karşılıksız çek kaydının silinmesi davasıdır.

Mahkememizce davacı adına kayıtlı çek hesaplarında ... nolu çekin karşılıksız olup olmadığının, zamanaşımına uğrayıp uğramadığınnı tespiti ile iddialar sonucunda çek hesabının kapatılması talebinin ve karşılıksız çek kaydının kaldırılması talebinin yerinde olup olmadığının belirlenmesi için bilirkişiye tevdi edilmiş, bankacı bilirkişi 27/05/2024 tarihli raporunda özetle; davalı ... davacının ... yılında keşide ettiği karşılık işleme tabi tutulan ... numaralı çek yaprağının akıbeti, çekten doğan hamilin alacağının zaman aşımına uğrayıp uğramadığını, zaman aşımının kesilip kesilmediğini bildirilmesinin mümkün bulunmadığı,

bu nedenle davalı ... ... davacının çekten doğan negatif kaydının kaldırılması bildiriminde bulunabilmesi için davacının çekin akıbetinin ödenip ödenmediği, çekten kaynaklı borcun devam edip etmediği hususlarını kanıtları gerektiği" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Uyuşmazlık; davacının davalı ... nezdindeki hesabı üzerinden çek yazılabilir hesabının kapatılması ve karşılıksız çek kaydının silinmesi isteminin yerinde olup olmadığına ilişkindir.

Davacının, davalı .../... Şubesinde ... numaralı hesabının bulunduğu, hesap hareketlerinin ... yıldan eski olduğu, davacının davalı ... nezdinde ... numaralı çekin sistemde karşılıksız kayda alındığı, yine ... nolu çekin Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ... karar sayılı ilamı ile iptaline karar verildiği; öte yandan davalı ... 5411 sayılı Bankacılık Kanunu 42. madde hükmüne göre aradan geçen ... yılı aşan süre itibariyle karşılıksız kayda ilişkin kayıtların ibraz edilmediği, bankanın böyle bir belgeyi saklama yükümlülüğünün bulunmadığı, davacı tarafça söz konusu hesabın kapatılması için davalı ... yapılan başvurunun, davacıya teslim edildiği belirtilen çeklerin eksik ve karşılıksız olduğu gerekçesi ile red edildiği anlaşılmaktadır.

5941 sayılı Çek Kanunu m. 2/ 1 de de "Bankalar, çek hesabı açılması ile ilgili olarak bu Kanunla kendilerine verilen görev ve yükümlülükleri yerine getirirken, çek hesabi açtırmak isteyenin yasaklı olup almadığını bu Kanun hükümlerine göre araştırırlar; ayrıca ilgili kişinin ekonomik ve sosyal durumunun belirlenmesinde gerekli basiret ve özeni gösterirler” denilmektedir, Aynı Kanun m. 2/ 7 hükmünde ise çek defterinin her bir yaprağına çek hesabının numarasının yazılması zorunlu tutulmaktadır.

Çek Kanunu'nun 2/10.madde hükmü uyarınca; çek hesabı, ancak sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi ya da mevduat veya ... zamanaşımı süresinin dolması üzerine kapatılabilir. Çek hesabı kapatıldıktan sonra, üzerinde yazılı bulunan düzenleme tarihine göre kanunî ibraz süresi içinde ibraz edilen çekler karşılıksızdır işlemine tâbi tutulur.

Madde hükmünden açıkça anlaşılacağı üzere, çek hesabının kapatılması için sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebi yeterlidir.

Yargıtay 11. HD 2016/ 2298 e. ve 2017/ 6451 k. sayılı 22.11.2017 tarihli kararında "Davacı davalı ... nezdinde açılmış olan çek hesabının kapatılması için bankaya başvurduğunu, çek hesabın da bulunan ekli çeklerin iade edilmemesi sebebiyle hesabın kapatılmadığının bildirildiğini oysa işyerini ... tarihinde devrederken çek koçanını da davalı ... şubesine iade ettiğini, elinde çek bulunmadığını İleri sürerek çek hesabının kapatılmasını dava ve istemiştir.

Davalı vekili davacıya verilen çek karnelerine ait çeklerin müvekkiii bankaya iade edilmeden hesabın kapatılmasının mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, toplanan delilter ve tüm dosya kapsamına göre; çek hesabının kapatılması için sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebinin tek başına yeterli olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir, SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerden dolayı, davalı vekilinin bütün temyiz itirazlarının reddiyte usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA.." karar verilmiştir.

Somut olayda; davalı ... tarafından dava konusu çekin iptal edillmediği, ödenmediği, davacıya teslim edilmediği gerekçeleriyle davacı tarafından yazılı olarak davalı ... şubesine başvurmasına rağmen hesabın kapatılmadığı anlaşılmaktadır. Davacının talebi üzerine çek hesabının kapatılması gerekir.

Karşılıksız çek kaydı yönünden ise; karşılıksız çek kaydının, sadece çek keşidecisinin ... nezdinde kredi notunun düşmesi, bankalar nezdinde kredi değerliğinin düşmesi, kredi imkânlarının daralması şeklinde etkisinin olacağı, takas işlemi sonrasında ... yılı aşkın bir süre geçmesine karşın çekin hiçbir şekilde icra takibine ve yasal işleme konu edilmediği, çeki herhangi birisinin fiziki olarak bankaya getirmesi veya icrai yola başvurması halinde de gerek bankadan çek yaprağı garanti tutarının tahsil edilmesi, gerekse cirantalardan çek bedelinin tahsil edilmesi imkanının zamanaşımı sürelerin geçmesi nedeniyle kalmadığı,

karşılıksız çek kaydının silinmesi halinde ne hamil, ne de cirantaların herhangi bir hakkının zayi olmayacağı gibi çek garanti tutarı için de genel zaman aşımı süresi geçtiği için bankanın da çek keşidecisi, cirantalar ve hamil'e karşı herhangi bir sorumluluğunun kalmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, (Emsal -Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2012/14360 Esas 2012/19486 Karar) karar vermek gerekmiş; aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza