Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1130 K.2024/1227

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA. Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin, ..... Belediyesi'nin iştirak şirketi olduğunu, ......

Belediyesinden ihale yoluyla aldığı işleri yapmak için İş Kanunu hükümleri çerçevesinde personel istihdam ettiğini, bu çerçevede müvekili şirket bünyesinde 15.05.2013-30.06.2016 tarihleri arasında çalışmış olan dava dışı ...... 'in SGK yazısı gereği emekliliğe hak kazandığını, müvekkili şirketin dava dışı ...... 'in son çalıştığı işyeri olması sebebiyle,

15.05.2013-30.06.2016 tarihleri arasında İstanbul Geneli Tuvalet Birimlerinin İşletilmesi Doğrudan Hizmet Alım İşi kapsamında "Temizlik Personeli" olarak alt işverenlerinde çalışmış olduğu döneme ilişkin kıdem tazminatları da dahil olmak üzere tüm yıllara ait kıdem tazminatının ödendiğini,müvekkili şirketin dava dışı ......' in kendisine ait .....

Bankası TR...... ıban numarasına 02.08.2022 tarihinde 21.601,06- TL Kıdem Tazminatı ödemesi yatırdığını, bu durum karşısında ilgili kanun hükümleri gereğince işçi ........'in davalı alt işveren şirketlerde çalıştığı dönemlere (15.05.2013-30.06.2016) ait işçilik alacaklarına ilişkin yapılan yapılan ödeme olan 21.601,06 TL'nin davalı şirketlerden müştereken ve müteselsilen talep talep etme zarureti hasıl olduğunu,

müvekkili şirketin davalı şirketlerle İş Kanunu ve Kamu İhale Kanunu kapsamında "İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Personel Hizmeti Alım İşi ihalesiyle" 2013-2014-2015 ve 2016 yıllarında ekte sunulan hizmet alımı sözleşmelerini imzalamış olup, taraflar arasında alt işverenlik ilişkisi oluştuğunu, davalı şirketlerle imzalanan alt işverenlik sözleşmelerinin müvekkili şirketin eski unvanı olan ..... A.Ş.

İle imzalandığını, "İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmeti Alım İşi" başlıklı yapılan alt işverenlik sözleşmelerinin teknik şartnamelerinde her türlü işçi- işveren uyuşmazlıklarındaki işçi hak ve alacaklarından alt işverenin sorumlu olduğuna ilişkin hüküm bulunduğunu, davalıların kendi ihale döneminde doğmuş olan işçilik alacaklarının tamamından sorumlu olduklarını" iddia ederek 21.601,06 TL işçilik alacaklarına ilişkin 02.08.2022 tarihinde yapılan ödemenin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen rücuen tahsilini talep etmiştir.

CEVAP. Davalı ...... Temizlik Bilgi İşlem Otomasyon Sağlık Hizmetleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle.

Davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu, dava dışı işçinin emeklilik sebebiyle işten ayrılarak kıdem tazminatının ödenmesi için davacı idareye müracaat ettiğini, davacı tarafından yapılan kıdem tazminatı ödemesi sebebiyle iş bu dava ikame edildiğini, dava dışı işçinin tüm çalışması davacı kamu kurumunda geçmiş olup, sorumluluk da kamu kurumu olan davacıda olduğunu, 6552 sayılı yasa ile 4857 sayılı yasada yapılan değişiklikler sonrası kıdem, ihbar tazminatı ile ücret, izin, fazla mesai ve genel tatil alacakları yönünden yüklenici şirketin hiçbir sorumluluğu kalmadığını,

tüm tazminat ve ücret alacaklarından ilgili kamu kurum ve kuruluşunun tek başına sorumlu olduğunu, kamu İhale Kurumu kararında da açıkça ifade edildiği üzere huzurdaki işbu dava ile müvekkili şirkete mevzuat ile yüklenmeyen bir külfetin rücu davası ile istendiğini, işbu davada talep edilen söz konusu alacaklar ve diğer giderler için işçilik kalemleri üzerinden ödenecek %3’lük tutarın iddia konusu düzenlemeden kaynaklanacak parasal tutarı karşılamayacağı izahtan yoksun bir mesele olduğunu, 4734 Sayılı K.İ.K. gereği teklif fiyatın içerisine kıdem tazminatının konulmasının hukuken mümkün olmadığını,

dava konusu sözleşmeyle yapılan işler ihaleye çıkıldığında davacı tarafından bir idari şartname yayınlanmış ve müvekkilinin bu şartnameye göre ihaleye girdiğini, kurumca hazırlanan idari şartname sözleşmenin ayrılmaz bir parçası ve eki olup teklif fiyata dâhil hususların içinde nelerin yer aldığının tek tek sayıldığını, bu şartname gereğince.

“Teklif Fiyata Dâhil Olan Giderler”; işçilik ücreti, 6 gün ve 45 saat üzerinden belirlenmiş olup yol ve yemek ücreti eklenmek suretiyle sınırlandırıldığını, davacının hem 6552 sayılı yasayla getirilen değişiklik başta olmak üzere tüm yasal düzenlemeler sebebiyle hem de müvekkili ile imzalamış oldukları sözleşme ve eki ihale dokümanları gereğince kıdem tazminatı için rücu hakkı bulunmadığını "iddia ederek davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalıların usulüne uygun çıkartılan tebligata rağmen cevap dilekçesi ibraz edilmemiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Açılan davanın rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın dava dışı ........'e yapılan kıdem tazminatı ödemesinin, asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olup olmadığı, sorumlu olmaları halinde miktarı hususlarında olduğunun tespitine karar verilmiştir. Mahkememizce alınan 05/06/2024 tarihli Bilirkişi Raporunda özetle;

DOSYADA MEVCUT OLAN DELİLLER

Bağcılar Sosyal Güvenlik Müdürlüğü tarafından gönderilen Dava dışı ........'e ait hizmet döküm cetveli,işyeri ünvan listesi ,işyeri tescil ve detay bilgileri,işe giriş ve işten çıkış bildirgeleri, Dava dışı ........'e ait işyeri özlük dosyası, taraflar arasında akdedilen ..... A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alımı sözleşmeleri, teknik ve idari şartnameler, ...... Bankası tarafından sunulan ödeme dekontu, Arabuluculuk Son Oturum Tutanağı

SAPTANAN HUSUSLAR

Bağcılar Sosyal Güvenlik Müdürlüğü tarafından gönderilen Dava dışı ........'e ait hizmet döküm cetveli,işyeri ünvan listesi ,işyeri tescil ve detay bilgileri,işe giriş ve işten çıkış bildirgelerinin sunulduğu, ....... Bankası tarafından. 02.08.2022 işlem tarihli, ........ kıdem tazminatı açıklamalı 21.437,11-TL tutarlı eft dekontunun sunulduğu, ...... Yatırımları ve İşletmeciliği Sosyal Hizmetler San. ve Tic. A.Ş. ile davalı ..... Sosyal Hizmetleri İnş. Turz. Org.Tic ve San.

A.Ş. arasında akdedilen 2013 yılı Sağlık A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alımı sözleşmesi, idari şartname, teknik şartnamenin sunulduğu, ...... Yatırımları ve İşletmeciliği Sosyal Hizmetler San ve Tic. A.Ş. ile davalı ...... Hizmetleri Ltd Şti arasında akdedilen 2014 yılı ...... A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alımı sözleşmesinin sunulduğu, .....

Yatırımları ve İşletmeciliği Sosyal Hizmetler San ve Tic. A.Ş. ile davalı ...... Sosyal Hizmetleri Ltd Şti-...... Yapı İnşaat arasında akdedilen 2015 yılı Sağlık A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alımı sözleşmesi ve teknik şartnamenin sunulduğu, ...... Hizmetler Ltd Şti ve ...... Yapı İnşaat Yönetim imzasına havi iş ortaklığı beyannamesinin sunulduğu, ...... Yatırımları ve İşletmeciliği Sosyal Hizmetler San ve Tic. A.Ş. İle davalı ......

Temizlik Bilgi İşlem Otomasyon Sağlık Hizmetleri İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş. Arasında akdedilen 2015 yılı ...... A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alım sözleşmeleri, idari şartnameler, teknik şartnamelerin sunulduğu, İstanbul Sağlık Yatırımları ve İşletmeciliği ...... San ve Tic. A.Ş. İle davalı ...... Sosyal Hizmetleri Ltd Şti Arasında akdedilen 2016 yılı ...... A.Ş.

İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi(6 aylık) birim fiyat alım sözleşmesi, ek sözleşme, idari şartname, teknik şartnamenin sunulduğu, ...... A.Ş. İstanbul Şehir Tuvaletleri Temizlik Hizmetleri Alım işi birim fiyat alım sözleşmelerinin 22.maddesinde.

"Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olup yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." şeklinde olduğu, Teknik Şartnamelerde personellerle ilgili şartlar ve sorumluluklar başlıklı madde içeriğinde.

"Sgk mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuattan dolayı işçi alınması, işçi maaş ve diğer haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye ait olup ,idare bu konularda sorumlu sayılmayacaktır." yüklenici. İş hukuku,Sgk mevzuatı diğer kanun ve yönetmeliklerden doğan yükümlülüklerini yerine getirmekte idare ile beraber mükelleftir." şeklinde şart yer aldığı, Dosya kapsamındaki belgelerden tespit edilmiştir.

DEĞERLENDİRME VE HESAPLAMA

Hizmet süresi Dava dışı ........'e ait hizmet döküm cetveli,işyeri ünvan listesi, işyeri tescil ve detay bilgileri,işe giriş ve işten çıkış bildirgelerine göre; dava dışı 3. Kişi .......'e yapılan ödeme: -30.06.2022 tarihli Kıdem ve İhbar Tazminatı hesap tablosunda; İşe giriş tarihi:15.05.2013 İşten çıkış tarihi: 30.06.2016 Hizmet Süresi:3 yıl 1 ay 17 gün Aylık Brüt Ücreti:4.572,90-TL Giydirilmiş Brüt Ücret:5.915,57-TL Kıdem Tazminata esas 35 günlük ücret:6.901,50-TL Kıdem tavan ücreti:8.284,51-TL(30.06.2016 tarihinde) Kıdem Brüt:21.601,06-TL ...... Bankası tarafından; 02.08.2022 işlem tarihli, ........ kıdem tazminatı açıklamalı 21.437,11-TL tutarlı eft dekontu sunulmuştur.

HESAPLAMA

Rücuen tazminata konu edilen kıdem tazminatı alacağı yönünden işçinin çalışmış olduğu davalı alt işverenlerin kendi dönemleriyle sınırlı olmak üzere sorumlulukları belirlenerek aşağıdaki şekilde rücuen tazminat hesabı yapılmıştır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45.Hukuk Dairesi 2020/446 E.,2021/1033 K.sayılı 03.11.2021 tarihli kararı; ''İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar." )

SONUÇ VE KANAAT

Yürürlükte bulunan Bilirkişilik Kanunu ve bağlı mevzuat gereğince bilirkişinin hukuksal konularda görüş bildirmesi yasal olarak mümkün olmadığından; tarafların hak kazanma koşullarının belirlenmesi vb hususlar hukuksal değerlendirmeyi gerektirdiğinden delillerin takdiri ve hukuksal niteleme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davacının iddia konusu taleplerine hak kazandığının Sayın Mahkemece kabul edilmesi olasılığı kapsamında, iddia konusu alacaklar tespit edilen veriler ışığında her bir davalı şirket için ayrı ayrı aşağıdaki şekilde hesaplanmıştır.

...... Sosyal Hizmetler İnşaat Turizm Org.Tic ve San. Ltd. Şti.

4.338,04-TL

...... Sosyal Hizmetler Ltd. Şti.

10.259,44-TL

....... Sosyal Hizmetleri Ltd Şti-

...... Grup İnşaat Yönetim (yeni ünvan: ..... Grup Yönetim Hizm İç ve Dış Tic.Ltd Şti) İş ortaklığı

1.709,91-TL

...... Tem. Bilgi İşlem Otomasyon Sağlık Hizm İnş San. ve Tic. A.Ş.

5.129,72-TL

Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmesinde ;

Açılan davanın rücuen tazminat istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın dava dışı ........'e yapılan kıdem tazminatı ödemesinin, asıl işveren-alt işveren ilişkisi kapsamında davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olup olmadığı, sorumlu olmaları halinde miktarı hususlarında olduğunun tespitine karar verilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Dava konusu olayda da, anılan madde hükmü uyarınca davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu'ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle müteselsilen sorumludurlar. Burada Kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar.

İç ilişkide (alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler. Nitekim, TBK'nın 167. maddesinde “Aksi karşılaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir.” hükmüne yer verilmiştir. Yani, müteselsil sorumlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

Müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir. Yargıtay ....... HD'nin 28.01.2014 tarih ve ..... E., ..... K; 25.02.2014 tarih ve ...... E., ..... K., sayılı ilamları ile Dairemizin 23.06.2014 tarih ve ..... E., ...... K.; 13.11.2014 tarih ve ..... E., ..... K; 30.10.2014 tarih ve ..... E., ...... K; 26.10.2015 tarih ve ...... E., ..... K. sayılı ilamları da bu yöndedir.

Taraflar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmesi ile sözleşmenin eki niteliğinde bulunan idari ve teknik şartnamede, çalışan işçilerin hak ve alacaklarından hangi tarafın sorumlu olacağının açıkça düzenlenmiş olması halinde tarafların serbest iradeleri ile imzalamış oldukları sözleşme ve şartname hükümleri, tacir sıfatına haiz her iki tarafı da bağlayacaktır.

Hizmet sözleşmelerinde, ihale evraklarında teknik ve idari şartnamelerde ve taraflar arasında karşılıklı düzenlenen diğer belgelerde yüklenici şirketin sorumluluğuna ilişkin açık hüküm olan hallerde, her bir alt işveren kendi dönemi ile sınırlı olacak şekilde hesaplanacak olan bedelden tam olarak sorumludur. Eğer sözleşmede ve şartnamelerde bir hüküm yer almıyorsa bu durumda her bir alt işverenin sorumlu olduğu hesaplanan bedelden, davacı alt işverenlerle birlikte yarı oranında sorumludur.

Dava dilekçesi ekinde yer alan hizmet alım sözleşmesinin incelenmesinde "Yüklenicinin Sözleşme Konusu İş ile İlgili Çalıştıracağı Personele İlişkin Sorumlulukları" başlıklı maddesinde "Yüklenicinin sözleşme konusu iş ile ilgili çalıştıracağı personele ilişkin sorumlulukları, ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve Genel Şartnamenin altıncı bölümünde belirlenmiş olup yüklenici bunları aynen uygulamakla yükümlüdür." düzenlemesinin yer aldığı, yine "Personellerle İlgili Şartlar ve Sorumlulukları" başlıklı maddesinde de "Sgk mevzuatı ile her türlü işçi ve işveren hakkındaki mevzuattan dolayı işçi alınması,

işçi maaş ve diğer haklarının ödenmesi, işçi çıkarılması ve sair konularda tüm sorumluluk yükleniciye ait olup ,idare bu konularda sorumlu sayılmayacaktır." hükümlerinin yer aldığı görülmüştür.

Yapılan bu açıklamalar, yasal mevzuat ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri bir arada değerlendirildiğinde dosyada alınan bilirkişi raporunda, taraflar arasındaki sözleşme yükümleri uyarınca her iş verenin kendi dönemindeki çalışma süresi uyarınca ödenen ücretlerden sorumlu olacağı, alınan bilirkişi raporunda her iş veren bünyesi yer alan çalışma sürelerinin ayrı ayrı hesaplandığı ve oranlama yapıldığı, yapılan bu hesaplama uyarınca her bir davalının sorumluluğunun belirtilendiği anlaşılmakla davalılar yönünden ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiline, davanın bu doğrultuda kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmesi gerekmiştir.

Katip ...... ¸e-imzalıdır Hakim ..... ¸e-imzalıdır