Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/888 K.2026/302

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan iş bu davanın dava dilekçesinde özetle: davalı ile müvekkili arasında aktedilmiş sözleşmeler bulunduğunu, davalının beton tedarik edeceği konusunda anlaştıklarını, müvekkilinin yaptığı nakit ödemeler dışında 30/09/2024 keşide tarihli, 2.000.000 TL bedelli, .... numaralı müşteri çekini ciro ederek davalıya teslim ettiğini, davalı tarafın buna karşılık sorumluluklarını yerine getirmediğini müvekkilinin davalıdan cari hesap nedeniyle 85.665.958,22 TL alacaklı olduğunu davalı şirketler arasında organik bağ bulunduğunu belirterek davanın kabulüne, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve çekin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ..... Hazır Beton Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle: taraflar arasındaki sözleşmenin tarafı olmadığını, müvekkilinin davacıya karşı tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, davacının buna karşılık ödeme yapmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ..... Grup İnşaat Anonim Şirketi vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle: davalılar arasında organik bağ bulunmadığını, cari hesap konusunda müvekkili ile davacı arasında mutabakat olmadığını, müvekkilinin çek alacaklısı olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkin olup, uyuşmazlığın; dava konusu çekin taraflar arasındaki sözleşme nedeniyle mi verilip verilmediği, davacının çek nedeniyle borçlu olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.

Tarafların ticari defter ve belgeleri ile dosya üzerinde 23/06/2025 günü, saat 10:15'de Mahkememiz duruşma salonunda bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor tanzimine karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM .....'ün 15/08/2025 tarihli kök raporunda özetle;

davacının ve davalının elektronik ortamda tutulan e mühürlü yevmiye ve kebir defterinin Gelirler İdaresi Bilgi Sistemine yasal süre içerisinde yüklendiğini, kebir ve yevmiye defterinin birbiriyle uyumlu olduğunu, defterler üzerinde denetim ve tespit yapmaya elverişli olduğunu, muhasebe ve teknik usullerine uygun tutulduğunu, defterlerin kesin delil niteli taşıması hususu ise Mahkemenin takdirinde olduğunu, davacı şirketin davalı firma ile ilgili faturaları ve ödemeleri 2023-2024 yılı 2025/6 ay defter, kayıtlarına muhasebe teknik ve usullerine uygun olarak işlediğini,

davacının eklerde yevmiye kaydı ile detayı verilen tüm faturalardan ve ödemelerden sonra 30.06.2025 tarih itibariyle 2.358.760,00-TL defter ve kayıtlarında davalıdan alacaklı gözüktüğünü, davalı ....... şirketin davacı firma ile ilgili faturaları ve ödemeleri 2023-2024 yılı 2025/6 ay defter, kayıtlarına muhasebe teknik ve usullerine uygun olarak işlediğini, davalının eklerde yevmiye kaydı ile detayı verilen tüm faturalardan ve ödemelerden sonra 30.06.2025 tarih itibariyle 1.816.245,00-TL defter ve kayıtlarında davacı alacaklı gözüktüğünü,

dava konusu çek davalı ..'ın kayıtlarında gözükmediği ve çekinin davalı .......'ün kayıtlarında olması nedeniyle, çekin davalı .... şirketi ile ilişkisi tespit edilemediğini, netice itibariyle; menfi tespit davasına konu çekin davacı ve davalı ....... defterinde kayıtlı olduğunu, davacı defterlerinde davacı.

2.358.760,00-TL davalıdan alacaklı ve davalı ....... defterlerinde 1.816.245,00-TL davacının alacaklı gözüktüğünü, taraf defterlerinin örtüşmediğini, raporun tespitler kısmının 3'üncü maddesinde taraf defterleri arasındaki farkların açıklanmış olup, belgeleri de davacı lehine olduğunun görüldüğünü, dolayısıyla 30.09.2024 keşide tarihli ve 2.000.000,00-TL bedelli 0017193 numaralı çekin davacının alacağından eksilttiğimizde (2.358.760,00TL-2.000.000,00TL) davacının davalıdan kalan alacağının 358.760,00-TL olduğunu,

bu sebeple menfi tespit davasına konu çekin davalı ....... defterlerinde fatura karşılığının olmadığı ve çekin konusuz kaldığını bildirmiştir.

Taraf itirazları irdelenmek suretiyle ek rapor tanzimi için dosyanın bilirkişiye tevdiine karar verilmiş olup, Bilirkişi SMMM .....'ün 20/12/2025 tarihli ek raporunda özetle; davalı ....... şirketin davacı firma ile ilgili faturaları ve ödemeleri 2023-2024 yılı 2025/6 ay defter, kayıtlarına muhasebe teknik ve usullerine uygun olarak işlediğini, davalının eklerde yevmiye kaydı ile detayı verilen tüm faturalardan ve ödemelerden sonra 30.06.2025 tarih itibariyle 1.816.245,00-TL defter ve kayıtlarında davacı alacaklı gözüktüğünü,

davalının itirazında dava konusu çeke istinaden mal ve hizmet tedarikini gerçekleştirdiğini bedel olarakta 2.151.737,82-TL' tutarında faturayı düzenlendiğini, davacı taraf ise böyle bir mal ve hizmet tedariki almadığını itiraz ettiği ve yasal süresinde iade faturası düzenlendiğini, davalı itiraz dilekçe ekinde 2.151.737,82-TL tutarında malın teslimini ispatlayıcı hiçbir belge sunulmadığı gibi davalı muhasebe hesaplarında tutarın vade farkı açıklamasıyla kayıtlı olduğunu,

çekin karşılığını ispatlayıcı mal teslim belge sunulmadığından ve davalının defterlerinde davacıya borçlu gözüktüğünden kök raporda görüşü değiştirecek bir husus bulunmadığını bildirmiştir.

Davacı tarafın menfi tespite konu ettiği .... seri numaralı, 2.000.000,00 TL bedelli çekin incelenmesinde; senet keşidecisinin dava dışı .... Yapı İnşaaat Ticaret Limited Şirketi olduğu, lehdarın .... Grup.... Limited Şirketi olduğu, senedin son cirantasının davalı ..... Grup İnşaat Anonim Şirketi, geriye doğru cirantaların da sırasıyla ....... Hazır Beton Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi ve davacı .... Ambalaj Ve Matbaacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi olduğu, senedin arka yüzünde ciro zinciri yönünden görünüşte bir kopukluğun bulunmadığı görülmektedir.

Davacı ile davalı .... Ambalaj Ve Matbaacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasındaki 22/04/2022 tarihli İnşaat Yapım Sözleşmesi başlıklı sözleşmenin incelenmesinde; sözleşme konusunun inşaat yapım işlerine ilişkin olduğu, davacı tarafın iş sahibi davalı .... Ambalaj'ın yüklenici sıfatına sahip olduğu, sözleşme içeriğinde iş sahibinin avans çekleri düzenleyerek yükleniciye verileceğinin kararlaştırıldığı, hak ediş ödemelerinin ise nakit veya çek şeklinde ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir.

Davacı ile ....... Hazır Beton Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi arasındaki 27/11/2023 tarihli Bağlantı Hazır Beton sözleşmesinin incelenmesinde; sözleşme konusunun davalı satıcı tarafından kararlaştırılan standartlarda hazır beton tabletlerinin üretilerek davacı alıcıya teslim edilmesi olduğu, ödemeler başlıklı 5. Maddede 2.880.000,00 TL tutarında bağlantı yapıldığı, işbu tutar bittiğinde piyasa koşullarına göre fiyatların belirleneceği, ödemelerin nakit veya çek yoluyla yapılabileceğinin kararlaştırıldığı görülmektedir.

Dosyamız arasına celp edilen Mahkememizin .... esas sayılı dosyanın incelenmesinde; davacı .... Ambalaj tarafından açılan itirazın iptali davasında, sözleşme gereğince davalı ....... Beton ile şirket tarafından beton teslimi konusunda anlaşmaya varıldığı, davalı şirketin yapılan ödemelere rağmen üzerine düşen sorumluluğu yerine getirmediği iddiasıyla davacı tarafından davalı ....... Beton aleyhine ilamsız takip başlatıldığı görülmektedir.

Mahkememizin ..... esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporunun incelenmesinde; davacı .......

Ambalaj'ın ....... şirketinden 2.358.760,00 TL defterlerinde davalıdan alacağının bulunduğunun tespit edildiği, 2.000.000,00 TL çekin hesaptan eksiltildiğinde davalıdan alacağı 358.750,00 TL ‘sı kaldığı, 6 adetin çekin arka cirosunda oysa dava dışı ..... şirketinin cirosu bulunduğu görülmüş, bu çeklerden de alacağı bulunmadığı, davacının cari hesap alacağı kök raporda 2.358.760,00 TL’sı-2.000.000,00 TL(2024/888 esas sayılı dosyanın konusu 2.000.000 TL çek)=358.760,00 TL cari hesap alacağı kaldığı,

6 adet toplamı 537.500,00 TL’sı çekin dava dışı Etiman şirketine ciro edildiği çek arka yüzlerinden görülmüş olup, davacının cari hesap bakiye alacağının kalmadığı, .... Esas sayılı dosyanın davalısı ....... Beton Sanayi Ticari Ltd.Şti. olup davanın konusu 2.000.000,00 çek; davacı şirketin defterlerinde davalı ....... şirketini takip ettiği muhasebe cari hesabına kaydedilmiş olup, bu davanın davalısı .......

Beton Sanayi Tic.Ltd.Şti olup konusunu oluşturan muhasebe cari hesabın içinde 2.000.000,00 TL çekin kayıtlı olduğunun tespit edildiği görülmektedir.

Hukuk Genel Kurulunun 17.12.2003 gün ve E:....., K:....; 12.10.2011 gün ve E:......, K:..... ; 04.12.2013 gün ve E:...., K:.....; 14.05.2014 gün ve E:....., K:.....; 18.02.2015 gün ve E:...., K:.... sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere; bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine, bir illi ilişkiye dayanır.

Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir gayeye ulaşmak istemektedir. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.

Bedelsizliğe dayalı menfi tespit davasının yasal dayanağı 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun (BK) 61 vd. (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 77 vd.) maddelerinde düzenlenen sebepsiz zenginleşmedir. Zira kambiyo senetlerinde geçerli olan mücerretlik (soyutluk) ilkesi gereğince, temel alacağın mevcut olmaması veya geçersiz olması, kambiyo senedinin hükümsüzlüğü sonucunu doğurmamakta; buna karşılık temel ilişkideki sakatlık, kambiyo borçlusuna, borçlu olmadığının tespitiyle birlikte, alacaklıya karşı sebepsiz zenginleşme def’ini dermeyan etme hakkını vermektedir. Kambiyo senedi düzenlenmesine sebep olan hukukî ilişkinin, karşılıklı borç yükleyen sözleşme olması ve bu sözleşmeden doğan borcun ifası için kambiyo senedinin düzenlenmesi hâli ise sıklıkla karşılaşılan bir durumdur.

Alınan raporlar, taraf iddiaları kapsamında Mahkememizce yapılan değerlendirmede; davacı ile davalılar arasında yukarıda ayrıntılı yer verildiği şekilde ayrı ayrı farklı tarihli sözleşmelerin imzalandığı görülmektedir. Her iki sözleşmeye davacı taraf talep olsa da sözleşmelerde davalıların edimler ve ödemeler yönünden birbiri ile ile ilişkili ve/veya bağlantılı olduğuna dair bir düzenlemenin mevcut olmadığı görülmektedir. Yine tarafların incelenen ticari defterlerinde bulunan kayıtlarda davacının her iki davalı ile farklı ticari ilişkilerinin bulunduğu, sözleşmeler ve edimler arasında bağlantılının bulunmadığı sabittir.

Yukarıda ayrıntılarına yer verildiği şekilde, davacı tarafın menfi tespite konu ettiği senette ciranta konumunda bulunduğu, işbu senedi ciro yoluyla davalı ....... Beton şirketine devrettiği, ....... Beton tarafından da ciro yoluyla davalı ....... Ambalaj'a devredildiği görülmektedir.

Bu doğrultuda her ne kadar davacı tarafça davacı tarafça davalı ......'a dava konusu çek nedeniyle borçlu olunmadığı iddiası ile işbu dava ikame edilmiş ise de davacının davalılar ile aralarındaki sözleşmelerin birbiri ile bağlantılı sözleşmeler olmadığı, her iki sözleşmenini edimlerinin ve içeriğinin farklı olduğu, davacının dava dilekçesinde iddia ettiği şekilde davalıların ortak bir edim üstlendiğine dair bir düzenlemenin sözleşmede yer almadığı görülmektedir.

Bunun yanında ilgili senedin davacı doğrudan ciro yoluyla davalı .....a devredilmediği, dava konusu senedin ilgili sözleşme kapsamında davalı .....'a ciro edildiği hususunun davacı tarafça ispat edilemediği, sözleşmede buna ilişkin bir atıf bulunmadığı, senedi davalı .......

Hazır Beton'dan ciro yoluyla devralan son hamile karşı davacı tarafın sözleşme ve ticari ilişki kapsamında bedelsizlik iddiasının ispat edilemediği görülmekle işbu davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın davalı ....... Hazır Beton yönünden menfi tespit talebinin incelenmesinde; yukarıda ayrıntılarına yer verildiği şekilde davalı ile davacı arasında hazır beton tedariki konusunda sözleşmenin varlığı ihtilafsız olup, sözleşme ve incelenen ticari defter kayıtlarına göre davacı ile davalı arasında süregelen bir ticari ilişkinin bulunduğu ve bu kapsamda düzenlenen ve/veya ciro yoluyla devredilen çekler ile davacının ödemeler yaptığı kuşkusuzdur.

Ancak Mahkememizce alınan rapor ve davacı tarafından ticari ilişki kapsamında alacağın tahsili amacıyla ikame edilen Mahkememizin ..... esas sayılı dosyasında incelenen kayıtlarla sabit olduğu üzere davacı tarafın dava konusu ettiği 2.000.000,00 TL bedelli çeki ticari defterlerine kendi aleyhine / davalı lehine ödeme kaydı olarak işlediği ve alacak borç durumunu işbu kayıtları üzerinden takip ettiği görülmektedir.

Davacının kayıtlarına işlediği 30.09.2024 keşide tarihli ve 2.000.000,00 TL bedelli ...... numaralı 2.000.000 TL çeki hem menfi tespit davasına konu ettiği hem itirazın iptali davasında cari hesap alacağındaki tutarı oluşturduğu, davacı tarafın kendi defterlerinde yer alan kayıtların aksini ispat edemediği, dava konusu ettiği çekin bedelsiz kaldığına ilişkin iddialarını yazılı belge ile ispat edemediği kanaatine varıldığından davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ..... · ¸e-imzalıdır · Üye ..... · ¸e-imzalıdır · Üye ..... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır