Bakırköy 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/34 K.2020/256

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesi ile ...... Bankası ..... Şubesine ait ...... çek nolu, 31/08/2005 tarihli, 7.000,00 TL bedelli, .... çek nolu, 25/10/2005 tarihli, 4.800,00 TL bedelli,..... çek nolu, 21/11/2005 tarihli, 10.000,00 TL bedelli,...... çek nolu, 10/12/2005 tarihli, 10.000,00 TL bedelli,...... çek nolu, 31/01/2006 tarihli, 16.650,00 TL bedelli, ...... çek nolu, 14/04/2006 tarihli, 11.500,00 TL bedelli çeklerin zayi olması nedeni ile ödemeden men kararı verilmesini ve dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Davacıya usulüne uygun tebligat yapılmıştır.

Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.

TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 818/1-s maddesi atfıyla aynı kanunun 757 ve devamı maddeleri uyarınca çek iptali davası ancak çek hamili tarafından açılabilir. Anılan kanunun düzenleme şekline göre keşideciye çek iptali isteme hakkı tanınmamıştır.

Subjektif bir hakkı dava etme yetkisi kural olarak hak sahibine aittir. Bu nedenle hakka ilişkin bir davada davacı sıfatı da hakkın sahibine aittir. Davada taraf olarak gösterilen kişiler taraf ve dava ehliyetine sahip olsalar dahi dava konusuna ilişkin hak sahibi olmaması durumunda davanın esası hakkında karar verilemeyecektir.

Duruma ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 27.01.2016 tarih 2013/684 E.-106 K. Sayılı ilamında husumet (taraf sıfatı) "Taraf sıfatı usul hukuku sorunu olmayıp, dava konusu subjektif hakkın özüne ilişkin bir maddi hukuk sorunu olmakla birlikte taraf sıfatının yokluğu, davada taraf olarak gözüken kişiler arasında dava konusu hakkın doğumuna engel olduğu için yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülmesi mümkün ve mahkemece de resen dikkate alınması gereken bir olgudur." olarak belirtilmiştir.

"...Bu açıklamalar uyarınca somut olaya gelindiğinde; davacının, zayi nedeniyle iptali istenilen çek yaprağının keşidecisi olduğu anlaşılmaktadır. Yasa hükümleri gereğince çek hesabı sahibi olan keşideci zayi nedeniyle çek iptali davası açamayacağı gibi bu çekler nedeniyle ödemeden men yasağı kararı verilmesini de isteyemez..."

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının iptalini talep ettiği çeklerin keşidecisi olduğu, anılan yasal düzenlemelere göre keşidecinin çek iptali isteme hakkının bulunmadığından davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.