Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/317 K.2020/612

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan), Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı Vekilinin 29.03.2018 Tarihli Harciandırma Tarihli Dilekçesiyle davalı ile müvekkil bir araya gelerek, müvekkilin “..." isimli mağazayı işletebilmesi içi n müvekkile bayilik verilmesini kararlaştırdıkları, Davalı, bayilik görüşmelerinin başlaması esnasında, müvekkilden 600.000,00 TL tutarında teminat talep ettiği ve müvekkil de ... Bankası ...

Şubesine ait, ... çek No.lu, 01.04.2018 keşide tarihli ve 300.000,00 Tl, bedelli, ... çek No.lu, 12.09.2018 keşide tarihli ve 300.000,00 Tl. bedelli, çek/eri teminat çeki olarak keşide edip davalıya teslim ettiği, davalı şirket yetkilisi, söz konusu çeki teslim alırken, çeki 27.03.2017 tarihinde bayilik sözleşmesiyle teminatı olarak aldığı ve başka amaçla kullanmamak Üzere teslim aldığını beyan ettiği, Müvekkil, bir yıl önce 27.03.2017 tarihinde bayilik sözleşmesi için görüşmelere başlanmasının şanı olan teminat çeklerini vermiş olmasına rağmen,

taraflar aradan geçen zaman içerisinde bayilik sözleşmesini imzaladıkları ve karşılıklı olarak herhangi bir ticari faaliyette gerçekleştirmedikleri, bayilik sözleşmesinin imzalanmamasına rağmen tüm talep ve ısrarlara karşı gelerek teminat olarak almış olduğu çekleri iade etmedikleri, ayrıca, davalı şirkete, Beşiktaş .... Noterliğinin, 26.03.2018 tarih ve ... Y.

No.lu ihtarnamesi gönderildiği, hususlarının iddia ve beyan ederek, davacı müvekkil ile davalı arasında imzalanmış bir bayilik sözleşmesi olmadığının tespitini ve davacının davalı şirkete borçlu olmadığının tespiti, Davacının ... Bankası ...

Şubesine ait; ... çek No.lu, 01.04.2018 keşide tarihli ve 300.000,00 Tl. bedelli teminat çekinden ötürü davalıya borçlu olmadığının tespitini ve teminat çekinin iptalini, Davalının dava değerinin %20’si üzerinden davalı şirket aleyhine kötü niyet tazminatı hükmedilmesin!, İhtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile söz konusu çekin ödenmesinin tedbiren engellenmesi, bu durumun ivedilikle muhatap bankaya bildirilmesi talep edilmektedir.

CEVAP

Davacı Vekilinin 03.05.2018 Tarihli Davaya Cevap Dilekçesi ile'. Müvekkil ile dava dışı ..., ..., ... arasında 03.01.2017 tarihinde protokol imzalandığı, ...’ın davacı şirketin tek sahibi ve temsilcisi olduğu, Bu protokolde müvekkil ile ...’ın ....’da kuracağı şirket arasında distribütörlük ilişkisi kurulması kararlaştırıldığı, Buna göre ..., .... ve ... ....’da şirket kuracaklar ve müvekkil şirket de kurulacak şirkete ürünleri göndereceği, ....

Dış Ticaret ... adlı şirketi Kazakistan’da kurulduktan sonra tırlarla ürünlerin göndermesi için gerekli belgeler nc ise talep edildiği, c-posta yazışmaları müvekkil ile ....’daki ... Dış Ticaret ... arasında bayilik ilişkisi kurulduğunu açıkça ortaya koyulduğu, Müvekkil Kazakistan’daki şirkete mal göndermesi karşılılığında davaya konu çeki teslim aldığı, davacının sunduğu belgede müvekkilin "...

Dış Ticaret Şirketi" ile yapılan bayilik sözleşmesi kapsamında çeki teslim aldığı yapılı olduğu, Bu belgede bahsi geçen ... Dış Ticaret Şirketi’de ...’da kurulan ... Dış Ticaret ... şirketi olduğu gibi; kastedilen bayilik sözleşmeside 03/01.2017 tarihli protokol olduğu, Müvekkil dava konusu çek karşılığında ...’daki ...

Dış Ticaret ... şirketine mallar gönderdiği, Protokol kapsamında mallar Müvekkil şirket tarafından gönderilmesine rağmen, Müvekkil alacağım halen tahsil edemediği, dava konusu çek her ne kadar davacı keşideli ise de davacının yetkilisi ve tek sahibi ... tarafından 03.01.2017 tarihli protokol uyannea müvekkile teslim edilmediği, Dava konusu çeki protokol gereği veren ... olduğundan ve sahibi ve tek yetkilisi olduğu, davacı şirket arasındaki ilişki müvekkili ilgilendirmediğinden davanın haksız ve yersiz olduğu.

Davacının iddiasının aksine, Müvekkil şirketin sözleşmesel ilişkisi ...’da kurulacak şirket ile olduğu, davacıya ait çekler, bu ilişkinin teminatı olarak Müvekkile verildiği hususları cevaben iddia ve beyan edilerek,

Davanın reddi, aktif husumet yokluğundan davanın reddi.

Dava konusu çek üzerindeki ihtiyati tedbirin kaldırılması, %20’den az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesi tŞ; davalı şirket in ... isimli giyim markasının sahibi olduğunu, davalı ile müvekkil bir araya gelerek müvekkilin ... isimki mağazayı işletebilmesi için müvekkile bayilik verilmesini ve karşılık olarak ticaret yapmayı kararlaştırdıklarını, davalı, bayilik görüşmelerinin başlaması esnasında, müvekkilden 200.000,00TL tutarında çeki teminat çeki olarak davalıya teslim ettiğini, ancak müvekkilin bir yıl önce bayilik sözleşmesi için görüşmelere başlanmasının şartı olan teminat çekini vermiş olmasına rağmen,

taraflar aradan geçen azaman içerisinde bayilik sözleşmesini imzalamadıklarını ve karşılıklı olarak herhangi bir ticari faaliyette gerçekleştirmediklerini, davalı şirket, müvekkilin vermiş olduğu çeki iade etmediğini, müvekkili ile davalı arasında imzalanmış bir bayilik sözleşmesi olmadığının ve taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki olmadığının tespiitne, müvekkilin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı ... ve ortakları ile birlikte müvekkili şirkete müracaat ettiklerini, yapılan görüşmeler sonucunda taraflar arasında 03/01/2017 tarihli ön protokol akdedildiğini, bu protokole göre müvekkil ...'de bulunan kendisine ait bulunan iki mağazsını davacıların yeni kuracakları şirkete devredecekler, bu şekilde, yeni kurulacak şirket ile müvekkil arasında bayilik ilişkisi başlatılaca konusunda anlaştıklarını belirterek, öncelikle davanın Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememiz dosyası üzerinde birleştirilen Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas ... karar sayılı dosyasında Davacı özetle. Davacı müvekkili ile davalı arasında imzalanmış bir bayilik sözleşmesi olmadığının tespitini ve davacı müvekkilin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitini, Davacı müvekkilin, ... Bankası, ...

Şubesine ait; ... çek nolu, 12.09.2018 keşide tarihli ve 300.000,00 TL bedelli teminat çekinden ötürü davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine ve teminat çekinin iptaline, Davalı şirketin haksız ve kötü niyetli olması nedeniyle, dava değerinin %20’si üzerinden davalı şirket aleyhine kötü niyet tazminatı hükmedilmesine, İhtiyati tedbir taleplerinin kabulü ile söz konusu çekin ödenmesinin tedbiren engellenmesini, İşbu davanın hukuki ve fiili irtibat bulunan Bakırköy ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayılı dosyasında görülmekte olan dava ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Davacı yan ... bu dosya uyarınca davalı ile yapılan bayilik ön görüşmeleri ve ön sözleşmesi uyarınca 01/04/2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli ve 12/09/2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli çekleri verdiği ve bu çeklerin teminat çeki olup ,bayilik sözleşmesi akdedilmediği gerekçesi ile bedelsiz kaldığı bu sebeple 01/04/2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli çeke yönelik menfi tespit istemli dava açtığı,

Birleşen dosya bakırköy ... asliye ticaret mahkemesinin dosyası uyarınca tarafları ... bu dava tarafları ile aynı olmakla; aynı gerekçeler ile 12/09/2018 keşide tarihli 300.000 TL

Bedelli çekin teminat amaçlı verildiği ,bayilik sözleşmesi akdedilmediği gerekçesi ile bedelsiz kalan çek yönünden menfi tespit istediği,

Birleşen Bakırköy ... asliye ticaret mahkemesi dosyası uyarınca;Asıl dava adavacısı şirket ... 'ninortağı ve yetkilisi olan davacının aynı bayilik sözleşmesi görüşmeleri esnasında 01/09/2018 tarihli 200.000 TL bedelli çekin teminat amaçlı verildiği bu sebeple bayilik sözleşmesi yapılmadığından bedelsiz kalmakla menfi tespitini istediği,

Dosya kapsamından taraf defterleri üzerinde mali yönden hesaplama yapılması için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş;

21/09/2018 tarihli SMMM raporu ile taraf defter ve belgeleri üzerinden inceleme yapılmış tarafların beyanları, takip dosyası, deliller ve tarafların ticari defter kayıtlarının incelenmesi sonucunda, takdirin Sayın Mahkemenizin görev alanına ait olduğu bir kez daha işaret suretiyle;e-mail yazışmaları, taraf defter kayıtları ile bu kayıtların yasal dayanağı olan ticari belgeleri yukarıdaki Özün Önceliği kavramına göre, Davacı ile Davalı arasında yine yukarıda söz edilen "Ön Protokole” göre bayilik sözleşmesi bulunduğu,Bu bayilik kapsamında ise, Davalı Şirketin kayıtlarına göre, Davacının, Davalıya 305.982,98 usd borcunun bulunduğu şeklinde rapor tanzim edildiği görülmüştür.

Taraflar arasında 03/01/2017 tarihli ön protokol akdedildiği tartışmasız olup ,davacı yan ana protokolün imzalanmadığı ,davalı yan ise Kazakistanda davacı yana ait kurulan şirketin bayilik sözleşmesine konu şirket olup 03/01/2017 tarihli ön protokolün ana protokol olduğu ve de malların gönderildiği bu hali ile her üç dosya açısından da çeklerin bedelsiz olmayıp aralarındaki ticari ilişki gereği alınmış olup davanın reddini istemekle; Taraflar arasında bayilik sözleşmesi olup olmadığının tespiti gerekmekle;

19/02/2020 tarihli sözleşem bilirkişi ,taşıma bilirkişisi ve SMMM bilirkişisi tarafındna heyet halinde tanzim edilen bilirkişi raporu ile;

Dosyada mübrez belgelerden ... Mağazacılık AŞ ile ..., .... ve ... arasında İmzalanan 03.01.2017 tarihli Ön protokolün de .... ... ve ... tarafından ...'da şirket kuracakların (distribütör), markanın (... AŞ) franehise sözleşmesi ile distribütöre ... mağazacılarınm tek yetkili satıcılığını vcreceği, distribütörün markaya 300.000 TL teminat mektubu veya teminat çeki düzenleyeceği. Kazakistan'da ... firmasının 06.03,2017 tarihinde kurulduğu davalının 2017 yılında ...

Dış Ticaret ... firması adına fatura düzenlemiş olduğu, davalının 30,03.2017, 23.06.2017 tarihlerinde ... Dış Ticarct ... firmasına mezkur ürünleri göndermiş olduğu (Gümrük Beyannamesi), 04,08.2017 tarihli Gümrük Beyannamesi ile Köktem Semti firmasına ürünlerin gönderildiği, ... ... tarafından ... AŞ lehine 12.09.2018 tarih ... no’lu 300.000 TL bedelli.

01.04.2018 tarih ... no’lu 300.000 TL bedelli, .... tarafından ... no’lıı 01.09.2018 keşide tarihli 200.000 TL bedelli çeklerin düzenlenmiş olduğu, taraf yetkililerinin e-mail yazışmalarından ve gümrük beyannamelerinden mezkur markalar ürünlerin davacıya ....'da teslim edilmek üzere gönderildiği davacı şirket ve .... tarafından davalı şirket lehine üç adet 300.000 TL, 300.000 Tl- vc 200.000 TL bedelli çek keşide edildiği, . ...

Bankasına ait ... no’lu 300.000 TL bedelli OL04.2018 keşide tarihli senet için davalı şirketin bayilik sözleşmesinin teminatı olarak 27.03.2017 tarihinde çeki elden aldığına dair. ...

Bankasının 01.09.2018 keşide tarihli 200.0 TL bedelli davalı lehine düzenlenen çekin teminat olarak tanzim edildiğine ilişkin yazının çeki keşide eden ... tarafından yazılıp imza edildiği, asıl davada davacının şimdilik ... no'lu 01.04.2018 keşide larihli çeklen dolayı borçlu olmadığının tespitini talep ettiği belirlidir

1) Önce, Ön Sözleşme ” davalı ... AŞ ile ..., .... ve .... arasında 03.01.2017 tarihinde akdedilmiş olup sözleşme gereği davalı ... AŞ (marka), gerçek kişilerin ... Kuracağı şirket “distribütör’' olarak anılmıştır.\

3) Davalı ... AŞ’nin ... Dış Ticaret ... adına (.... adresi) düzenlenmiş olduğu faturalar 2017 yılı tarihini taşımaktadır. Fatura muhteviyatı ürünlerin ... AŞ tarafından ... Dış Tic. AŞ’ne (... adresi) gönderimine ilişkin Gümrük Beyannameleri 30,03 2017. 23.06.2017 tarihlerini taşımakta olup davalının dava dışı ... Semti (.... adresi) firmasına gönderdiği ürünlere ilişkin Gümrük Beyannamesi 04.08.2017 tarihlidir,

4) ... Bankasının 01.04,2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli ... no’lu çeki ... Ltd. Şti tarafından ... Mağazacılık AŞ adına düzenlenmiştir.

... AŞ Kaşeli (isim okunamarmştır) yazıda “... Dış .... şirketi ile yapmış olduğumuz bayilik sözleşmesinin teminatı olarak başka bir amaçla kullanmamak üzere 27.03.2017 tarihinde elden teslim aldım” ibaresi mevcuttur.

5) ... Ltd. Şti, Beşiktaş ... Noterinin 26,03.2018 tarih ... y< no’lu ihtarnamesi ile Akyiğil AŞ'ne, “bayilik sözleşmesinin imzalanmadığını, bayilik sözleşmesinin teminatı olarak verilen çeklerin (... no'lu (Jl.04.2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli. ... no'lu 12.09.2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli) iadesini bildirmiştir.

6) Savın Mahkemenin ... Bankası ... Şubesinden kcşideci ... ... Ltd. Şti olan ... no’lu 12.09,201 S keşide tarihli 300.000 TL bedelli çeke ilişkin olarak hesap sahibinin adı. adresinin bildirilmesini istemiş. Banka, 05.10.2018 tarihli yazısında belirtilen çekin ... Butaş ].ıd. Şii'ne ait olup 19.09.2018 tarihinde ... Ltd. Şti tarafından ibraz edildiğini bildirmiştir (... Ltd. Şti’nin kurucusu ... olup 22,08.2017 tarihinde tescil edilmiştir. T. Tic. Sic, Gaz 25 08.2017, s,9397).

7) “Ön Protokol” başlıklı belge 03.01.2017 tarihinde, ... Mağazacılık AŞ ile İ. Behram, ... ve ... arasında imzalanmıştır.

Ön Protokol imzalanacak olan Mastcr Franchıse Sözleşmesinin ön protokolü olup bağlayıcıdır (m.l).

... AŞ marka. .... ... ve ... tarafından ...’da kurulacak şirket (distribütör) olarak anılacaktır

Distribütör, 300.000 TL tutarında teminatı (teminat makbuzu/feminar çeki) markaya sunmakla yükümlüdür (m. 17).

Franchise sözleşmesinin imzalanmaması halinde marka ve ... distribütör taralından ödenen tüm tutarları 7 gün içinde distribütöre ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir (m.20).

8) Davacı ... ... Ltd. Şti tarafından . ... Bankasının 12.09.2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli ... no’lu, 01.04.2018 keşide tarihli 300.000 TL bedelli çekler ... Mağazacılık AŞ lehine dü/enlenmiş. ... Bankasının ... no’lu 200.000 TL bedelli

01.09.2018 keşide tarihli çeki ... Mağazacılık AŞ adına ... tarafından keşide edilmiştir.

9) ... üış Ticaret ..., 01.03.2017 tarihinde ... 'da kurulmuştur.

Distribütörün ...'da şirket kuruluş işlemlerini, markanın (davalı) ...’da 2. ... mağazasının devir işlemlerinin tamamlanmasından sonra, derhal Kranchise sözleşmesi imzalanacaktır. Bu süreç protokolün imza tarihinden itibaren en geç 40 gün sÜrccektir. Tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde ön protokol hükümsüz kalacaktır (m,2).

Kazakistan’da ... Dış Ticaret ... nin kuruluşu 01.03.2017 tarihli olup, davalının ... Dış Ticaret ... adına düzenlediği faturalar 2017 tarihli, ürünlerin davalıca ... Dış Ticaret ...'ye gönderimi 30.03,2017 ve 23.06.2017 günlüdür.

Bu hale göre Ön Sö/.leşmcnin imzalanmasını takiben 40 günlük Süre yaklaşık 13.02.2017 tarihinde sona ermiş, dava dışı ... Dış Ticareı ... 01.03.2017 tarihinde kurulmuştur. Şirketin kuruluşundan sonra da davalı ile ... Dış Ticaret ... arasında franehise sözleşmesi imzalandığına dair dosyada herhangi bir belge mcvcııt değildir. Yani Ön Sözleşme m.2’de Şarı edilen iki hususta süresinde gerçekleşmemiş ün sözleşme hükümsüz kalmıştır.

2) Sonra, 03.01.2017 tarihli ön sözleşme m, 17 gereği distribütör (..., ... vc ... tarafından ...’da kurulacak şirket) 300.000 TL tutarında teminat mektubu veya teminat çekini markaya (... Mağa/acılık AŞ) vermekle yükümlüdür.

Masler Franehise sözleşmesinin taraflarca imzalanmaması halinde ... Mağazacılık AŞ vc ... distribütör tarafından ödenmiş tüm tutarları devrin gerçekleşmeyeceğinin belli olmasının müteakip 7 ... günü içinde distribütöre ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir (m.2).

Dosyadan ... Ltd. Ştrnm 01.04.201 S tarih 300,000 TL bedelli ... no'lu çeki ... Mağazacılık AŞ lehine düzenlemiş olduğu, ... AŞ'nin kaşeli ve imzalı yazısında “... Dış Ticaret Şirketi ile yapmış olduğumuz bayilik sözleşmesinin teminatı olarak başka bir amaçla kullanmamak üzere 27.03.2017 tarihinde elden teslim aldım" ibaresi mcvcuttur.

Diğer bir anlatımla ön sözleşmenin hükümsüz sayılmasından sonra davalının dava dışı ... Dış Ticaret ... ile bayilik sö/.leşmcsi imzaladığı ve bu sözleşmenin teminatı olarak mezkur çeki almış olduğu anlaşılmaktadır Mezkur çekin hükümsüz kalan Ön Sözleşme kapsamında keşide edildiği dikkate alındığında çekin keşide edilmesi nedeninin ortadan kalkmış olduğu sonucuna varılmaktadır.

01.09.201 S keşide tarihli 200.000 TL bedelli ... Bankasının ... no'lu çeki ... taralından ... Mağazacılık AŞ lehine dü/enlenmiş, H. Behram tarafından çekin teminat olarak verildiği yazılmıştır

Hükümsüz kalan Ön Sözleşmeye istinaden düzenlenen me/kur çekin de sözleşme uyarınca iade edilmesi gerektiği açıktır.

Yine. ... ... Ltd. Şii tarafından ... Mağazacılık AŞ lehine düzenlenen 12,09.201 S tarih 300.0 TL bedelli çekin Ön Sözleşme kapsamında teminat olarak verilmiş olması dayanak Ön Sözleşmenin hükümsüz olması nedeniyle iadesi icap etmektedir.

Öte yandan, mezkur faturaların davalıca ... Dış Ticaret ... adjna düzenlenmesi, Gümrük beyannamelerinde alıcının ... Dış l'icaret ... olması 21.08.2018 tarihli bilirkişi raporunda 2017 yılı 4. ve 12. ayları arasında davalı ile dava dışı ... Dış Ticaret ... arasında ticari işlemlerin dökümü bir ticari ilişkinin varlığının göstermektedir.

Ancak Ön Sözleşme ile imzalanması taahhüt edilen Franehise Sözleşmesinin mevcut olmaması, sözleşmede konulan 40 günlük süre içerisinde yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle işbu sözleşmenin akdedilmenin teminatı olarak verilmiş bulunan çeklerin davacıya iadesini gerektirdiği dava dışı ... Dış Tic. ... ile davalı arasındaki ticari ilişkiden doğan alacakların mezkur teminat çeklerine ilişkin ihtilaf ile ilişkilendirilemeycccği açıktır.şeklinde rapor tanzim edilmekle ;

03.01 .2017 tarihli Ön Sözleşmenin hükümsüz kaldığı davacı ...... Ltd. Şti ile davalı ... AŞ sırasında bayilik sözleşmesi bulunmadığı, davacı ... Ltd. Şti' nm 01.04.2018 keşide tarihli 300.000 Tl. bedelli ... no:lu; 12.09.2018 tarih ... no’lu 300.000 TL bedelli; davacı ...'ın 01.09.2018 keşide tarihli .... no'lu 200.000 TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının anlaşıldığı ,davalı tarafça ... da kaim şirkete gönderilen ürünler kapsamındaki ilişkinin bayilik sözlşemesi kapsamında değerlendirlmeyeceği zira sözleşme serbestisi uyarınca Ön Sözleşmenin hükümsüz kaldığı anlaşılmakla davanın kabulünde dair aşağıdaki, şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · E-imzalıdır. Hakim ... · E-imzalıdır.