Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/110 K.2023/907

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin otomotiv sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkili şirketin 15/09/2021 tarihinde 1 adet yakıt pompasını Almanya'ya tamir edilmek üzere gönderildiğini, söz konusu ürün Almanya'da tamir edilip müvekkili şirkete gönderilmek üzere ihraç edildiğini, davalı şirketin bu işlemi ticari faaliyet olarak kayda aldığını, ve gümrük vergisi ödediğini, ancak Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat gereği tamir edilmek üzere ihraç edilen ürünlerin gümrük vergisinden muaf olduğunu, davalı şirketin kendi kusuru nedeniyle gümrük vergisini ödediğini ve müvekkili şirkete fatura ettiğini,

müvekkili şirketin davalı şirkete böyle bir borcunun bulunmadığını beyan ettiğini, davalı şirket tarafından müvekkili aleyhine Bakırköy .... İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, müvekkili şirketin itiraz süresini kaçırdığını beyanla müvekkili şirketin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitini, müvekkili şirket aleyhine başlatılan icra takibinin dava sonuçlanıncaya kadar durdurulmasını, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkil şirketin uluslararası hava taşıma hizmeti vermekte olup davalı tarafa da aralarındaki cari hesap ilişkisine istinaden vermiş olduğu taşıma hizmeti sonucu keşide edilen faturalardan davacı tarafa 27/09/2021 tarihli tanzim edilen 41.670,21-TL tutarlı fatura olmak üzere fatura bedeli ödenmemiş olduğunu, davacı tarafın hesapta yer alan yukarıdaki fatura bedelini ödememesi sebebiyle faturalardaki son ödeme tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmak suretiyle davalı hakkında Bakırköy ....

İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatılmış ve davalı taraf kendisine gönderilen ödeme emrinde belirtilen borca ve ferilerine, itiraz ederek bahse konu alacağın müvekkil şirketin kusuru sonucu meydana geldiği belirtilerek borcu olmadığı bahisle menfi tespit davası ikame etmiştir.

Yapılan açık yargılamada taraf teşkili sağlanmış, Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyası UYAP aracılığıyla dosya arasına alınmış, Bakırköy .... Noterliğinin 14/12/2021 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin tebliğ kaydı getirtilmiş ve ihtarname masrafı sorulmuş, bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama süreci ve değerlendirmede; dava, davacının Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasından dolayı davalıya borçlu bulunmadığının saptanması ile tarafların karşılıklı olarak kötü niyet tazminatı istemlerine ilişkindir.

Bakırköy .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra takip dosyasının yapılan incelemesinde; alacaklısının dosyamız davalısı, borçlusunun dosyamız davacısı olduğu, icra takibinin 41.670,21-TL asıl alacak ile 1.767,12-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 43.437,33-TL alacağa ilişkin olduğu, icra takibinin faturaya dayandığı, faturaların gönderici davacı firma adına ödenen ithalat ihracat vergisi ve masraflarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının onarım için yurt dışına gönderdiği, gönderi evraklarında bedelsiz kaydı bulunan malzeme için yurt dışı gümrük makamlarına ödenen gümrük vergilerinden dolayı davacının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı noktasında toplanmaktadır.

Dosya kapsamından davalının yöntemince Almanya'ya taşımasını yaptığı onarımı yapılacak eşyanın Alman Gümrük Bölgesine geçici ithalat prosedürüyle dahilde işleme rejimi kapsamında onarım amacıyla giriş yaptığını, onarımı yapacak olan firmaya bildirmemesinden ve ihracatı ilgili makamlara kesin ihracat gibi bildirmiş olmasından dolayı, onarım amacıyla gönderilen eşyaya Almanya Gümrük İdaresi tarafından davalı firmanın beyanı üzerine gümrük vergili ithalat prosedürü uygulandığı, davalı tarafından Almanya makamlarına ödediği vergi ve masrafları davacıya yansıttığı anlaşılmaktadır.

Hariçte İşleme Geçici İhracat Gümrük Genel Tebliği Seri No:1'in tamir amaçlı hariçte işleme başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 142, 143 ve 144 üncü maddeleri kapsamında Türkiye Gümrük Bölgesi dışında tamir ettirilmek istenen eşyaya ilişkin hariçte işleme izni ilgili gümrük müdürlüğü tarafından verileceği, gümrük müdürlüğü tarafından onaylanan beyannamenin hariçte işleme izni hükmünde olduğu,

ayrıca izin belgesi düzenlenmeyeceği belirtilmiş, 2. fıkrasında, tamir amaçlı hariçte işleme izninin verilebilmesi için, eşyanın tamir edilebilir durumda olduğunun gümrük idarelerince tespitinin gerekeceği, bunun mümkün olmaması halinde, söz konusu eşyanın bakım ve onarımı ile sorumlu yetkili servisinden alınacak teknik rapor veya sanayi odası veya ticaret ve sanayi odasından alınacak belgenin gümrük idaresine tevsik edilmesi gerekeceği düzenlenmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi için aldırılan bilirkişi raporuyla, bu tür işlemlerde davacının onarım için gönderilen dava konusu eşyayı davalıya Türkiye'de teslim etmesi gerektiği, davalının da yöntemince taşıma işi kapsamında gümrük çıkış prosedürünü yerine getirdikten sonra eşyayı alıcı ülke Almanya Gümrük İdaresine teslim etmesi ve bu aşamadan sonra onarımı yapacak firmanın devreye girmesiyle dahilde işleme rejimi kapsamında onarım amaçlı olarak bir geçici ithal dahili işleme izni beyannamesini Almanya Gümrük İdaresine verdikten sonra,

onarımı yapılacak eşyanın geçici olarak ithalatının sağlaması ve bu geçici ithal prosedürünü not edecek olan Almanya Gümrük İdaresininde bu eşya için gümrük vergisi vs vergileri tahsil etmeyeceği, duruma göre teminat alabileceği, onarım sonrası, onarımı yapan firmanın eşyayı yeniden ihracat prosedürü ile Türkiye'ye göndermesi gerektiği belirtilmiştir.

Ancak dosya arasına alınan belgelere göre davalının, bu prosedrü bir şekilde atladığı ve eşyanın Almanya Gümrük Bölgesine onarım amaçlı dahilde işleme izni prosedürü için Almanya'da yerleşik onarımı yapacak firmaya haber vermemiş/verememiş ve Almanya Gümrük İdaresinin de standart ithalat prosedürünü uyguladığı, dava konusu ödemenin de bu nedenle yapıldığı saptaması yapılmıştır. Dosya arasına sunulu 09/09/2021 tarihli 13634 sayılı ekspertiz raporu, ....

Müdürlüğü tarafından tescilli 22/09/2021 tarihli ... sayılı geçici ihracat çıkış beyannamesine göre dava konusu eşyanın onarım amacıyla bedelsiz ihracat kaydı olduğu görülmekle davacının yukarıda belirtilen tebliğ hükümlerine uygun olarak geçici ihracat prosedürünü yerine getirdiği, dosya kapsamına göre taraflarca da aksi ileri sürülmediğinden taşıma işinin ve eşyanın Almanya Gümrük Bölgesine girişi ile sonrasında izlenen yöntem ve yapılan işlemler göz önünde bulundurulduğunda bilirkişinin saptamasının yerinde olduğu görülmüştür.

Türkiye Cumhuriyeti ile Avrupa Birliği arasında Gümrük Birliği anlaşması bulunduğundan Türkiye'nin Avrupa Gümrük Birliğine dahil olduğu gözetildiğinde, 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı'nın 54. maddesi uyarınca, Gümrük Birliğinin işleyişiyle doğrudan ilgili alanlardaki Türk mevzuatının Topluluk mevzuatına mümkün olduğu ölçüde uyumlu hale getirileceğinin düzenlendiği ve Gümrük Birliğinin işleyişiyle doğrudan ilgili alanların ticaret politikası, üçüncü ülkelerle imzalanan ve sanayi ürünleri itibariyle ticari boyutu olan anlaşmalar, sanayi ürünleri ticaretindeki teknik engellerin kaldırılmasına ilişkin mevzuat, rekabet,

sınai ve fikri mülkiyet hukuku ile gümrük mevzuatı olduğunun belirtildiği görülmekte, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 79. maddesinde ekonomik etkili gümrük rejimi altında dahilde işleme rejiminin düzenlendiği anlaşılmış, T.C.

Dışişleri Bakanlığının portal sayfasında Almanya ülkesine ilişkin yol rehberi bilgilendirmesinde, gümrüklerde Avrupa Birliği mevzuatının geçerli olduğu ve 1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı uyarınca, Gümrük Birliğinin düzgün işleyişini sağlamak ve ortak ticaret politikasını uygulamak üzere, ithalat ve ihracata ilişkin ortak kurallar, kotaların yönetimi, dampingli veya sübvansiyonlu ithalat karşı koruma, tekstil ithalatına ilişkin otonom düzenlemeler, dahilde ve hariçte işleme rejimlerinin AB ile uyumlu hale getirildiği belirtilmektedir.

Bu kapsamda, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, Dahilde İşleme Rejimi Tebliği'nin 14/1-d, e maddesi hükümlerinde, eşyanın yenilenmesi ve düzenli hale getirilmesi dahil olmak üzere tamir edilmesi veya boyanması ile eşyanın elden geçirme ve ayarlar da dahil olmak üzere onarımının dahilde işleme rejimi kapsamında olduğu belirtilmekle, dava konusu eşyanın dahilde işleme rejimi kapsamında Almanya'ya gönderildiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Davacı vekili tarafından belgelere göre, dava konusu eşyanın onarım sonrası Türkiye'ye yeniden gönderildiği anlaşılmıştır.

Montreal Konvansiyonu'nun 16/1 maddesi hükmünde, gönderenin, kargonun alıcıya teslim edilebilmesinden önce, gümrük, polis ve diğer kamu otoritelerinin gerekliliklerini yerine getirmek için gerekli olan bu tür bilgi ve böyle belgeleri sağlaması gerektiği, gönderenin, hasar taşıyıcının, çalışanının ya da temsilcisinin bir kusuruna bağlı olarak meydana gelmediği sürece, bu tür bilgi ve belgelerin yokluğu, yetersizliği ve düzensizliğinden kaynaklanacak her türlü hasar için taşıyıcıya karşı sorumlu olduğu düzenlenmiştir.

TTK'nin 860 maddesinde, "(1)Gönderen, eşyanın tesliminden önce, resmi nitelik taşıyan, özellikle gümrük işlemleri için gerekli bulunan bilgileri taşıyıcıya vermek ve söz konusu belgeleri taşıyıcının tasarrufuna bırakmak zorundadır.

(2)Taşıyıcı, kendisine verilen belgelerin zıyaından, hasarından veya yanlış kullanılmasından doğan zararlardan sorumludur; meğerki, zıya, hasar veya yanlış kullanma taşıyıcının kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği durumlardan kaynaklanmış olsun. Ancak, taşıyıcının sorumluluğu, eşyanın zıyaı hâlinde ödenecek miktarla sınırlıdır." hükmü düzenlenmiştir.

TTK'nin 864/1 maddesi hükmünde, "Gönderen, kusuru olmasa da;

a) Yetersiz ambalajlamadan ve işaretlemeden,

b) Taşıma senedine yazılan bilgilerdeki gerçeğe aykırılıklar ile yanlışlık ve eksikliklerden,

c) Tehlikeli malın bu niteliği hakkında bildirimde bulunmamaktan,

d) 860 ıncı maddenin birinci fıkrasında belirtilen belge ve bilgilerdeki eksikliklerden, gerçeğe aykırılıklardan, belge ve bilgilerin yokluğundan, kaynaklanan, taşıyıcının zararları ile giderlerini tazminle yükümlüdür." düzenlemesi mevcuttur.

Dosya kapsamından dahilde işleme rejimi prosedürüne ilişkin olarak yöntemince düzenlendiği anlaşılan gümrük belgesi ve kayıtlarının davalıya verildiği, davalının da taşıma işinde davacının gümrük işlemlerini yapmayı üstlendiği, dolayısıyla davacının davalıya söz konusu belge ve kayıtları vererek gümrük süreçlerine ilişkin bilgilendirmeyi yaptığı,

buna karşın davalının söz konusu belgeleri Almanya Gümrük İdaresine ihmali veya yanlış bildirimi sonucu davacının onarım amacıyla dahilde işleme rejimi kapsamında geçici ithalini yaparak gönderdiği eşyanın kati/kesin ithal edilmiş gibi işlem yapılarak söz konusu eşya için gümrük vergisi ile masrafları ödediği,

bu durumda yapılan bu ödemelerin davalının kusurundan kaynaklandığı ve dolayısıyla davacının yapılan ödemelerden sorumlu olmayacağı değerlendirilmekle, davalının kendi kusuru ile ödemiş olduğu gümrük vergileri ile masraflarından dolayı davacının hakkında başlatılan dava konusu icra takibi ve dayanağı faturalardan dolayı davalıya borçlu bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Tüm dosya kapsamına göre, bilirkişi raporu doğrultusunda davanın reddi ile, davalının davacı aleyhine icra takibine girişmesinde kötü niyetli olduğunu gösterir dosyaya yansıyan bir kanıt bulunmadığından davacının kötü niyet tazminatı isteminin reddine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · ☪ e-imzalıdır. ☪ Hakim ... · ☪ e-imzalıdır. ☪