Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/479 K.2023/467

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu 21/03/2016 havale tarihli dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait ... plakalı araç ile davalı ...Tic.ve San.A.Ş.'ye ait ve diğer davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonucunda davacıya ait araçta toplam 11.636,95TL maddi hasar oluştuğunu, müvekkiline ait araç, kaza öncesinde herhangi bir hasara ya da kazaya karışmadığını, kaza neticesinde aracın 9.919,00TL değer kaybına uğradığını belirterek yapılacak bilirkişi incelemesi neticesinde tespit edilecek araç değer kaybı miktarına göre davayı ıslah edecek olmaları nedeniyle şimdilik 1.000,00TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen alınmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin araç kiralama işi yaptığını, davaya konu trafik kazasına karışan ve sürücüsünün ...'ın olduğu ... plakalı araç müvekkili şirket tarafından ... A.Ş.'ye uzun dönem kiralama sözleşmesiyle kiralandığını, bu bağlamda davada husumet yöneltilmesinin mümkün olmadığını belirterek; öncelikle davanın ... A.Ş.'ye ihbar edilmesini ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin ... Esas, ... karar sayılı dosyasında yargılama yapılmış, mahkememizin " Davalı nın ... uzun dönemli kirilama sözleşme fotokopisinin incelenmesinde kiracı olarak ... A.Ş nin bildirildiği kiralayan olarak davalı ... un gösterildiği anlaşılmıştır.

Davalı taraf her ne kadar husumetin kendilerine yönlendirilemeyeceğinden bahsetmiş ise de malik sıfatıyla husumetin yönlendirildiği görüldüğünden kendi kiracısı ile ilgili rücü hakkı iç ilişkisi kapsamında bulunmakla talep reddedilmiştir.(ceza davalarında uzun süreli kira sözleşmelerinde cezaların şahsiliği prensibi gereğince bu husus işleten sıfatı ile birlikte değerlendirilmektedir.) Davalı taraf her ne kadar kusur oranı belirlenmediğinden bahsetmiş ise de kaza tutanağının incelenmesinde sürücü ...'nın davacı ... a ait araca arka taraftan çarpması ile hasarın oluştuğu bu anlamda davalı sürücünün tam kusurlu sayıldığı görüldüğünden başkaca

bir kusur incelemesine gidilmemiştir. ... Sigortadan sigortal ... Otomoiv Ticaret ve Sanayi A.Ş. adına düzenlenen Zmms Policesi getirtilmiş içerisindeki ... Sigorta ekspretiz raporunun incelenmesinde aracın piyasa değerinin 74.000,00-TL olduğu kanaati ile hasar bildirimi görülmüştür.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya bilirkişi ...'a tevdii edilmiş, bilirkişi düzenlemiş olduğu 11/04/2017 havale tarihli raporunda " ... plakalı aracın 12.10.2014 tarihinde karıştığı kaza sonucunda toplam değer kaybının kaza tarihi itibari ile 8.262,75TL olduğunu " teknik kanaati olarak belirtmiştir. Kadri maruf bulunan bu miktar gerçek değer kaybı olarak kabul edilerek hüküm kurulmuş," şeklindeki gerekçeye göre davanın kabulüne karar verilmiştir.

İş bu karar davalı tarafça istinaf edilmekle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi ... Esas, ... Karar sayılı ilamıyla mahkememiz kararını kaldırmıştır. İş bu esasa kaydedilmiştir.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla dosya bilirkişi ... e tevdii edilmiş, bilirkişi düzenlemiş olduğu 14/06/2022 tarihli raporunda özetle.

"Kazaya karışan aracın ... plakalı araç olduğu ve dosyaya sunulmuş olunan ruhsat fotokopisinden görüldüğü üzere, söz konusu aracın davalı ...'a 12.07.2012 tarihinde tescil edilmiş olduğu, dolayısıyla aracın malikinin davalı ... olduğu, Sunulan 11.04.2011 tarihli “Uzun Dönem Araç Kiralama Sözleşmesi” 07.09.2012 tarihli “Ek Protokol” başlıklı belgelere göre, davalı ... ile dava dışı ...

A.Ş. arasında uzun dönemli araç kiralama sözleşmesi akdedilmiş ve söz konusu sözleşme, damga vergisi beyannamesi ile bağlı olduğu vergi dairesine beyan edilerek tahakkuk ettirilmiştir. Sunulan faturalardan anlaşıldığı üzere, kaza tarihinde söz konusu aracın, davalı ... tarafından dava dışı ihbar olunan ... A.Ş.'ne kiralanmış olduğu ve bu kiralamalara ilişkin dava dışı şirket tarafından davalı ...'a ödemeler yapıldığı, yasal defter kayıt ve belgelerinden tespit edilmiştir.

Sunulan araç teslim formundan anlaşıldığı üzere; davaya konu ... plakalı araç, Müşteri sıfatıyla ... A.Ş.'ye 24.09.2012 tarihinde teslim edilmiştir. Söz konusu aracın, dava dışı ... A.Ş. tarafından, davalı ...'a teslim edildiğine dair dosya içerisinde herhangi bir belge, bulunmamaktadır. Fakat, dosyaya sunulmuş kaza tespit tutanağında, sürücü olarak davalı ...'ın olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla aracın kaza tarihinde fiili kullanımının davalı ...'da olduğu anlaşılmıştır.

Netice olarak. Yukarıdaki sonuçlara göre, davalı ..., davaya konu ... plakalı aracın, işleteni sıfatında değildir ve bu husus, sunulan uzun dönemli araç kiralama sözleşmesi, ek protokol, araç kiralama faturaları, bunlara karşılık yapılan ödemeler ve kaza tespit tutanağı ile desteklenmektedir. Kaza tarihinde, aracın fiili kullanımının diğer davalı ...'da olduğu, kaza tespit tutanağı ile tespit edilmiştir.

Sunulan 11.04.2017 tarihli bilirkişi raporunda, hesaplanan 8.262,75TL tutarındaki araç değer kaybının, kaza tarihinden (12.10.2014) dava tarihine (18.03.2016) kadar geçen (523) gün için değişen oranlarda reeskont avans faizi 1.278,49TL tutarında hesaplandığını" teknik kanaati olarak belirtmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde. 2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleten"i kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur.

Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devredilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır.

Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... karar sayılı ilamındaki " Somut olayda, davalı ... kayıt maliki olup kayden işletendir ancak yukarıda açıklandığı üzere K.T.K. m.85 uyarınca işletenlik sıfatı değişebilmektedir. Mahkemece sunulan kira sözleşmesinin süresi nedeni ile 3 ay uzun süreli kira sözleşmesi olarak kabul edilemeyeceği gerekçesi ile davalı ... aleyhine karar verilmiş ise de mahkemenin bu gerekçesi 85. madde karşısında doğru değildir.

Dosya kapsamında bulunan kiralama sözleşmesi, bilirkişi tarafından incelenen ticari defterlere göre, kazaya karışan aracın uzun süreli kira sözleşmesi (3 ay) ile davacı tarafından kiralandığı anlaşılmaktadır.

Buna göre, uzun süreli kiralama sözleşmesi ile zarar gören aracın işletenlik sıfatı dava dışı ... geçtiği göz önüne alınarak karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir." şeklindeki gerekçeye göre mevcut olayımızda davalı şirketin kazaya karışan aracı 3 aylığına dava dışı 3. kişiye kiraladığı, ilgili Yargıtay ilamına göre; dosya kapsamında bulunan kiralama sözleşmesi,

davalının incelenen ticari defterlerine göre kiralama sözleşmesine konu faturaya isitnaden kazaya karışan aracın uzun süreli kira sözleşmesi ile dava dışı 3. Kişiye kiraladığı ve uzun süreli kiralama sözleşmesi ile zarar gören aracın KTK 85. Maddesi uyarınca işletenlik sıfatının dava dışı kişiye geçtiği anlaşılmış olup, davanın davalı ... Otomotiv... şirketi yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiştir. Davalı ...

Otomotiv... şirketinin araç maliki olarak gözüktüğü ve dava dışı 3. şahıs ile yapılan uzun süreli araç kiralama sözleşmesinden davacının haberdar olmasının kendisinden beklenemeyeceği değerlendirilerek, dava açılmasına sebebiyet vermeyen davacı aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücreti takdirine yer olmadığına kanaatine varılmıştır.

Davacı şirkete ait ... plakalı araç ile davalı ...Tic.ve San.A.Ş.'ye ait ve diğer davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı araçla trafik kazası meydana geldiği, dosya kapsamına ve oluşa uygun bulunan bilirkişi raporuna göre 8.262,75TL değer kaybı bedelinin belirlendiği, bilirkişi raporunun denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, ayrıca kazaya karışan aracın hususi araç olması sebebiyle Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin ... esas, ... Karar sayılı ilamı uyarınca yasal faiz uygulanarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.