Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1180 K.2024/35

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle. Davacının lehine keşide edilmiş veya ciro yoluyla teslim almış bulunduğu 13 adet çekin ... San. Ve Tic. A.Ş. lehine ciro edilerek; ....San. Ve Tic A.Ş. Kocaeli adresine ulaştırılmak üzere, .... Taşımacılık A.Ş. aymakop birimine 19.10.2022 tarihinde davacı personeli .... tarafından teslim edildiği, 21.10.2022 tarihinde .... San. Ve Tic.

A.Ş. yetkililerinin geri bildirimi ile söz konusu çeklerin çalınmış olduklarının öğrenildiği, Re'sen tespit edilecek şüpheliler hakkında TCK m. 141 hükmü gereği hırsızlık suçunu işlediklerinden bahisle şikayette bulunulduğu ve bu şikayetin Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının .... soruşturma sayısına kaydedildiği ve 22.12.2022 tarihinde “... çekin ibrazı halinde ibraz edene iade edilmeden muhafaza altına alınarak çeki ibraza/sorgulamaya gelen şahsın kimlik bilgileri ile çek aslının soruşturma dosyasına ivedilikle gönderilmesi ve derhal en yakın kolluk birimlerinin ivedi bir şekilde durumdan haberdar edilerek bu hususta ihbarda

bulunmasına” dair ilgili bankalara müzekkere yazıldığı, İşbu çekler hakkında açılan çek iptali davasının Bakırköy ..... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. sayısına kaydedildiği ve ödemeden men kararı verildiği, ...Bankası ... Şubesine ait .... seri numaralı ... Makine İmalat Paz. San. Tarafından 15.12.2022 tarihinde KDZ Ereğli'de keşide edilen ve davacının ciro yoluyla temin ettiği 59.740,00 TL bedelli çek, ... Bankası ... Şubesine ait ... seri numaralı ....

Mimarlık tarafından 15.12.2022 tarihinde keşide edilmiş ve davacının ciro yoluyla temin ettiği 29.029,18 TL bedelli çek ile ... ... Şubesine ait ... seri numaralı ....

Ticaret tarafından 15.12.2022 tarihinde Silivri'de davacı lehine keşide edilen 110.000 TL bedelli çekin .... tarafından ilgili bankalara ibraz edildiği ancak ibraz tarihi itbariyle henüz savcılık kararı bankalara gönderilmemiş olduğu için bu 3 çekin ibraz edene iade edildikleri, Ciro zincirini gösteren önlü arkalı çek görsellerinin dosyaya ibraz edildiği, Bahse konu 3 çek için düzenlenen tahsilat makbuzlarının davacının meşru hamili olduğunu gösterdiği, davacının cirosundan sonra devam eden silsiledeki gerçek ve tüzel kişilerle davacı arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığı,

ciro silsilesinde yer alan şirketlerin suç işlemek amacıyla kurulmuş paravan şirketler oldukları, tüm bu nedenlerle işbu 3 çek yönünden icra takibine konulmamaları, konulmuş ise icra dosyasına yatacak paranın davalıya ödenmemesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve devamında istirdatları ile davacıya teslimi ile yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı yana yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

Davalı ... vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacının çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacı tarafın çek iptal davası açması ve şikayette bulunması çekin, davacının rızası dışında elinden çıktığının kabulü için yeterli bir sebep olmadığını, davacı çekin rızası dışında elinden çıktığını gösterir hiçbir somut delil ibraz etmediğinden öncelikle ispat edilemeyen davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... vekili mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davacı dava konusu 3 adet çekin TTK 792 kapsamında istirdatını talep etmiş, ancak, çek istirdat davası çeki elinde bulunduran hamile karşı açılabilecek bir dava olup müvekkil ...'ün işbu davada pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, zira, dava konusu çekler, müvekkil ... tarafından bankaya ibraz edilmiş ise de; ödeme yasağı kararı nedeniyle çek bedelleri tahsil edilememiş; bunun üzerine de dava konusu çekler müvekkilimiz ... tarafından diğer müvekkilimiz ....'e iade edildiğini, yani çekleri elinde bulunduran hamil müvekkil ... olmadığını, bu nedenle işbu davada müvekkil ...'ün pasif husumet ehliyeti bulunmadığını belirterek pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla dosya bilirkişi ....'a tevdii edilmiş, bilirkişi düzenlemiş olduğu 20/09/2023 tarihli raporunda özetle; " Davacı şirketin dava konusu 3 adet 29.029,18 TL, 59.740,00 TL ve 110.000,00TL olmak üzere toplam 198.769,18TL tutarındaki çeklerin ticari işlemler sonucunda alınan müşteri çeki olduğu, davalılar ile herhangi bir ticari ilişkisinin olmadığını" teknik kanaati olarak belirtmiştir.

Dava; dava konusu çeklerden borçlu olunmadığı iddiasına dayalı istirdat davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davaya konu davacının hamili olduğu ... seri nolu, 15/12/2022 vade tarihli, 59.740TL bedelli ve .... seri nolu, 15/12/2022 vade tarihli, 29.029,18TL bedelli, ... seri nolu, 15/12/2022 vade tarihli, 110.000TL bedelli çeklerin çalınması sebebiyle davacının istirdadını talep edip edemeyeceği, davacının davalılarla ticari ilişkisinin olup olmadığı, davalıların kötü niyetli olarak çekleri iktisap edip etmedikleri, davalı ...'e husumet yöneltilip yönetilmeyeceği, mahkememizin yetkili olup olmadığı konularında olduğu anlaşılmıştır.

Borçlu icra takibine süresinde itiraz etmediği ve takibin kesinleşmesi halinde borcunun bulunmadığını menfi tespit dava türü ile ileri sürebilir. Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak davalı alacaklıya düşer. Ancak kambiyo senedi niteliğinde bulunan bonolardan kaynaklanan alacaklarda ispat yükü borçlu bulunmadığını iddia eden davacı borçluya düşer.

Kambiyo senetlerinden olan çek, Türk Ticaret Kanunu’ nda tanımlanmamıştır. TTK 780. Maddede belirtilen çeke ait hükümler göz önüne tutularak çek şöyle tarif edilebilir: Çek, kanunun öngördüğü belirli şekil şartlarına bağlı, soyut ve kayıtsız şartsız bir bedelin ödenmesi konusunda sadece bankalar üzerine düzenlenebilen, kıymetli evraktan sayılan özel bir havaledir (Tuna., E/ Göç Gürbüz, D: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, Ankara 2018, s:268).

Çek bir kıymetli evraktır. Her kıymetli evrak gibi çekte bir hak içerir ve bu hak çeklerde bir alacak hakkıdır. Çeke bağlanmış olan alacak hakkının istenebilmesi için çekin ibrazı şarttır. Başka bir kişiye devri de ancak çekin devri yoluyla sağlanabilir.

Düzgün bir ciro silsilesi ile hamil görünen kimseye meşru hamil denir ve bu kişi çekten doğan hakları kullanabilir.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.

Çekten dolayı kendisine başvurulan kişi hamile karşı bir takım def'ileri ileri sürebilir. Bunlar çekten kaynaklı (çekte kendisine ait imzanın sahteliği, çekte tahrifat gibi) mutlak defiler ile TTK 687/1 maddesinde belirtilen şahsi (bedelsizlik iddiası gibi) defilerdir. Mutlak def'iler herkese karşı ileri sürülebilirken, şahsi def'iler ise ancak ilişkide bulunulan kişiye, kötü niyetli olması halinde hamile karşı ileri sürülebilirler. (TTK 687)

Kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl/temel borç ilişkisi vardır. Kambiyo senedinden kaynaklanan talebin geçerliliği, temel ilişkiden kaynaklanan temel talebin ve bununla ilgili olarak taraflar arasında varılmış amaca ilişkin mutabakatın geçerliliğinden tamamen bağımsızdır. Kambiyo senedinden doğan talep hakkına kambiyo hukuku, temel talebe ise, bu talebin ait olduğu hukuk kuralları uygulanır.

Yine 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 758 ve devamı maddeleri uyarınca; yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmelidir. İlgili kanun maddesine göre çek istirdat davası çeki elinde bulunduran son hamile karşı açılmalıdır.

Dava konusu olayda, davacı/borçlu, çeklerde yer alan imzasını inkâr etmiş değildir. Hırsızlık sonuçu çeklerin kaybolduğunu, davalılarla ticari ilişkilerinin olmadığını iddia etmektedir. Çek sebepten mücerrettir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının cirantalarla ticari ilişkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Mahkememizce aldırılan Uyap Entegrasyon raporunda son hamil olan ... adına benzer davaların olmadığı sadece iş bu davanın olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama, dava ve cevap dilekçeleri, taraf vekillerinin mahkememiz huzurundaki beyanları ve tüm kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde.

Dosyada mevcut delillerin incelenmesinde; kambiyo senetlerinin illetten mücerretlik özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, somut olayda senede karşı senetle ispat zorunluluğu söz konusu olduğu ve imza da inkar edilmediğinden, davacının senedin bedelsizliğini ancak yazılı delille ispatının mümkün olacağı, davacının davasını ispat edemediği sonuç olarak davanın davalı ... yönünden reddine, diğer davalılar yönünden ise çek istirdatı davasının sadece son hamile karşı açılabileceğinden davalılar ...

Limited Şirketi, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, .... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... ve ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Mahkememizce tedbir uygulanmadığından kötü niyet tazminatına hükmedilmemiştir.