Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/249 K.2023/1068

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle :Müvekkilinin PVC çanta imalatı yaptığını, davalılardan ... San.

AŞ den PVC çanta imalatında kullanılmak üzere malzeme almakta olduğunu, bu nedenle bu şirkete dava konusu edilen peşin avans çekleri verdiğini, verilen bu çeklerin amacının malzeme temini olduğunu, ancak davalının bu çeklerin karşılığı ürünleri göndermediğini , davalı .... gönderdiği faturaların müvekkiline ait defterleri kayıt edildiğini, ancak faturaya konu malların teslim edilmediğini, ... şirketinin daha sonra bu avans çeklerini diğer davalılara verdiğini, davalı ... çeklerin karşılığı olan mallara müvekkile teslim etmediği ve teslim imkanında bulunmadığı bu nedenle de dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığını,

diğer davalı faktoring şirketlerininde kuruluş ve çalışma esasları hakkındaki yönetmeliğe aykırı davrandıkları bu nedenle müvekkilinin davalılara borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin ödenmesi halinde de istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... Aş vekili cevap dilekçesinde özetle : Çek bedellerinin davacı tarafından müvekkiline ödendiği, bu nedenle davacının borçsuzluğunu tespit edilebileceği bir durum kalmadığını, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu ve çekin bir ödeme aracı olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir

Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle : Diğer davalı ... AŞ ile davalı müvekkili arasında faktoring sözleşmesinin bulunduğunu ve buna dayalı olarak temlik işlemleri yapıldığını, takibi konu çekin davacı şirket tarafından mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiğini, bu nedenle haksız ve yersiz davanın öncelikle yetki ve husumetten aksi takdirde esastan reddini talep etmiştir.

Davalı .... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle ; Davalını yetki yönünden reddine ayrıca esasa yönelikte müvekkilinin diğer davalı manesten ciro yolu ile çekleri devraldığını, diğer davalının davacı tarafa sözleşme uyarınca eksik mal gönderip gönderilmediği hususunda bilgi sahibi olmayan iyi niyetli hamil olduğunu, davacı tarafça açılan haksız davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle : Müvekkili ile diğer davalı ... arasında yurt için faktoring sözleşmesi yapıldığını, dava konusu edilen çeklerin faturalara dayalı olarak davalı ... Teks.Dış Tic ve San. AŞ den alındığını, müvekkilinin işleminin yönetmeliğinin 8 maddesine uygun olduğunu, zira yönetmeliğinin malın gerçekten teslim edilip edilmediğini, aramadığını, bu nedenle açılan davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde özetle : Davalı .... ile müvekkilli arasında faktoring sözleşmesi olduğunu, temlik almış olduğu faturalarla ilişkilendirilen çeklere yönelik faturaların toplam bedeli üzerinden ön ödeme yapıldığını, çeklerin faturaya dayalı olduğunu ve müvekkiline yapılan ödemenin icra tehdidi altında yapılmadığını bu neden istirdat talebinin yerinde olmadığını talep etmiştir.

Davalı ... AŞ'ne tebligat yapılmasına rağmen duruşmalara katılmamış dosyaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, davacının keşidecisi olduğu dava konusu kambiyo evraklarının bedelsizliğinin tespiti ve ödenen çeklerin bedellerinin istirdadı istemine ilişkindir. Mahkememizce, verilen ilk kararda; davacının teslim edilmediğini iddia ettiği mallara ilişkin dava dilekçesinde belirttiği 10 adet faturanın defterlerinde kayıtlı olduğu, davacının çeklerin avans olarak verildiğine ilişkin iddiasını yazılı delille kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

Mahkememizce verilen bu karar Yargıtay 19. Hukuk Dairesi tarafından "Dava tarihi itibarıyla somut olayda uygulanması gereken mülga 10.10.2006 tarihli Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet esasları hakkındaki Yönetmeliğin 22/2 maddesine göre;

“ Faktoring Şirketleri, kambiyo senetlerine dayalı olsa bile bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler” Anılan yönetmelik hükmünden de anlaşılacağı üzere bir alacağın faktoring sözleşmesine konu olabilmesi için mutlaka bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak olduğunun fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilmesi gerekmektedir.

Aksi takdirde başka sebeple doğmuş bir alacak kambiyo senetlerine dayalı olsa bile faktoring sözleşmesine konu edilemez. İşte alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu tevsik edecek olan fatura veya benzeri belgelerin gerçeği yansıtan ve hukuk kurullarına uygun düzelenmiş belgeler olması gerekmektedir sahte fatura veya benzeri belgelere dayanılarak faktoring sözleşmesi çerçevesinde alacak temliki mümkün değildir.

Nitekim bu husus, BDDK'nun 08.07.2010 tarihli genelgesinde de açıkça belirtilmiş ve faturaların fotokopi yoluyla çoğaltılarak mükerrer faktoring işlemlerine konu edildiği gibi bu işlemlerin denetimler sonucu saptanması nedeniyle faktoring şirketlerinin sorumluluğunda olan bu gibi durumlarda hassas davranmaları uyarılarında bulunulmuştur.

Somut olayda da dosyaya sunulan faturaların değişik faktoring işlemlerine konu edildiği ileri sürülmüştür. Mahkemece, bu iddialar üzerinde yeterince durulup araştırma ve inceleme yapılmaması bozmayı gerektirdiği gibi 04.04.2011 tarihli bilirkişi heyeti raporunun 15. sahifesinin 4.8 bölümündeki açıklamalar ile 5. sonuç bölümünün 6. bendindeki açıklamalar arasında çelişki bulunduğu gözetilmeden ve bilirkişi raporuna yönelik itirazlarda değerlendirilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir." gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkememizce, bozma ilamına uyularak yapılan yargılamaya göre; davacı çeklerin avans için verildiğini ispat edemediğinden, çeklerin muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, davalı ... şirketlerinin çekleri yönetmelik hükümlerine uygun şekilde iktisap ettiği, gerçek bir mal ve hizmet teslimine ilişkin faturalardan kaynaklı kambiyo evraklarının faktoring işlemine konu edilmesinde yönetmeliğe aykırı herhangi bir husus bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce verilen bu karar da Yargıtay .... Hukuk Dairesinin ... Esas ve ... Karar sayılı ilamıyla. "Dava, davacının keşideci olduğu dava konusu kambiyo evraklarının bedelsizliğinin tespiti ile ödenen çek bedellerinin istirdatı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine dair verilen karar Dairenin 04.12.2013 tarihli ilamında yazılı sebeplerle bozulmuş, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonunda yine davanın reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar mahkemece, gerçek bir mal ve hizmet teslimine ilişkin faturalardan kaynaklı kambiyo evraklarının ... işlemine konu edildiği, davalı ... şirketlerinin çekleri Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde ciro yoluyla iktisap ettiği ifade edilmiş ise de, bozma öncesi alınan 04.04.2011 tarihli bilirkişi raporunda, ek raporda ve bozma sonrası alınan 18.01.2019 tarihli bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere, dava konusu çeklerin davacı tarafından âkidi ...

A.Ş.'ne verildiği, çeklerin avans olarak verildiğini davacının ispatla yükümlü olduğu, ... A.Ş.'nin davalılar ile ... sözleşmeleri imzaladığı, bu sözleşmeler kapsamında davalı ... A.Ş.'nin çeklerden kaynaklanan mevcut alacaklarını faturalar mukabilinde temlik aldıkları ve davalı ... A.Ş.'ne de kredi açıldığı, kredi geri ödemesi olarak da ...

A.Ş.'nin çekleri diğer davalı şirketlere ciro ettiği, aynı faturaların birden fazla davalıya dayanak belge olarak temlik edildiği, örneğin. 10.06.2008 tarihli 58910 sayılı 5.605.-TL bedelli faturanın davalılardan ... ve ... firmasına, 18.08.2008 tarihli 13.216 bedelli faturanın davalılardan ... ve ... firmasına, 30.06.2008 tarihli 9.628,80 TL bedelli faturanın davalılardan ..., ... ve ... firmasına mükerrer olacak şekilde temlik edildiği anlaşılmıştır.

Ancak, ilk temlik işleminin hangi davalıya yapıldığı ve hangi işlemlerin mükerrer kabul edilmesi gerektiği hususunda bir değerlendirme yapılmamıştır. O halde, davalı ...

A.Ş. ile davalılar arasındaki sözleşmelerin, ciro ve temlik işlemlerinin tarihleri dikkate alınarak kronolojik olarak incelenmesi, hangi işlemin daha önceki tarihli olduğunun tespiti ve mükerrer işlemlere konu faturalar yönünden ilk yapılan işlemin geçerli olacağının kabulü ile oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, bozma kararının gereği tam olarak yerine getirilmeksizin yazılı gerekçelerle davanın reddi yoluna gidilmesi doğru olmamış, davacı yararına bozmayı gerektirmiştir." gerekçesiyle bozulmuştur.

Mahkememizce bozma ilamı dikkate alınarak ilk temlik işleminin hangi davalıya yapıldığı ve hangi işlemlerin mükerrer olduğu, davalı ... A.Ş ile davalılar arasındaki sözleşmelerin, ciro ve temlik işlemlerinin kronolojik olarak belirtilmesi, hangi işlemin daha önce yapıldığının belirlenmesi ve bu kapsamda borçlu olup olmadığının borçlu değil ise istirdadı gereken bedelin tespiti için ek rapor alınmasına karar verilmiştir.

Davacı tarafın ticari defterler kayıtlarında da tespit edildiği üzere; davacı ile davalılardan ... Tekstil Dış Ticaret San. A.Ş.’nin çalışma biçiminin öncelikle avans çekleri verilmek suretiyle yerine getirildiği iddiasının ispata muhtaç olduğu, 01.01.2007 tarihinden itibaren 31.12.2008 tarihine kadarki süreçte davacı şirketin ticari defter kayıtlarında da görüleceği üzere, alıma konu edilen tüm faturaları hesaplarına intikal ettirilmiş olup KDV.’lerinin de indirim konusu yapıldığı, tarafların ise cari hesap şeklinde çalıştıkları tespit edilmiştir.

Davalı ... Tekstil Dış Ticaret San. A.Ş. ile Davalı ... Şirketleri arasında yapılmış olan faktoring sözleşmelerin tarihsel sıralaması raporun 2. Kısmında belirtilmiş olup her ne kadar Davalı ... Tekstil Dış Ticaret San. A.Ş.’nin iş karşılığı olarak Davacı .... Ambalaj Pls.San.Tic.Ltd.Şti.’ne düzenlemiş olduğu fatura alacaklarını mükerrer olarak faktoring şirketlerine temlik etmiş ise de, Davacı şirkete ait faktoring şirketlerine ‘fakroring’ edilen çek bedellerinin ödendiği, Bu çeklere ilişkin olarak her hangi bir mükerrer ödemenin yapılmadığı tespit edilmiştir.

Davalı ... Tekstil Dış Ticaret San. A.Ş. ‘nin iş karşılığı Davacı ... Ambalaj Pls.San.Tic.Ltd.Şti.’ne düzenlemiş olduğu, dava konusu edilen 10 adet faturanın alacak temliki il edevredilen faktoring şirketleri de raporun 2. Kısmında belirtilmiştir.

Davacı şirketin; diğer davalı şirketlerden ... A.Ş.'ne, ... Hizmetleri A.Ş.’ne, .... Hizmetleri A.Ş.'ne ve ... Hizmetleri A.Ş.'ne, Diğer davalı ... Tekstil Dış Ticaret San. A.Ş.'nce faktoring edilen çek bedellerinin tamamını ödediği dolayısıyla adı geçen faktoring şirketlerine borcunun olmadığı fakat ... Hizmetleri A.Ş’ne ise ödenmeyen çek bedelinden kaynaklı olarak 6.250.-TL. borçlu olduğu tespit edilmiştir. Davacının ticari defterlerinden davalı ... şirketine karşı herhangi bir borcunun bulunmadığı tespit edilmiş olmakla birlikte, davacının kayıtlarının izaha muhtaç olduğu tespit edildiğinden davacının bu şirkete karşı da borçlu olmadığını ispat edemediği alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamıyla anlaşılmıştır.

Çeklerin avans çeki olduğuna ilişkin iddia yazılı delil ile kanıtlanmalıdır. Esasen ödeme vasıtası olan çek, kural olarak muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla verileceğinden çekin avans çeki niyetiyle verildiği davacı tarafça kanıtlanması gerekir. Yapılan yargılamada davalı buna ilişkin kesin delil sunmadığı gibi davalı ... şirketi ticari defter ve belgelerini ibraz etmediğinden buna ilişkin bir belirleme yapılamadığından çeklerin muaccel bir borcun tasfiyesi amacıyla verildiği kabul edilmiştir. Buna göre, çeklerin avans olarak verildiği ispatlanamadığı gibi, mükerrer ödemenin de olmadığı anlaşılmakla bilirkişi ek raporunun hükme ve denetime elverişli olduğu kanaatiyle davacı vekilinin itirazlarının reddiyle davanın reddine dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip .. · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır