KÜNYE
T.C. Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi
- Karar tarihi
- 20 Ocak 2025
- Esas no
- 2020/360 Esas
- Karar no
- 2025/58
Karar Metni
4.583 kelime·23 dk okuma·8 bölüm
Bakırköy .... İcra Dairesi : ...
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/06/2020
KARAR TARİHİ : 20/01/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 18/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.
Davalı ... ile 18.09.2008 tarihli Bayilik Sözleşmesi ile müvekkili şirketin bayisi olduğunu, işbu sözleşme kapsamında müvekkili şirketten almış olduğu ve alacağı petrol ürünlerinin bedelleri, krediler, ayriyeten almış olduğu teçhizat ve mevcut veya akdedilecek sözleşmelerdeki hükümler, şartı cezailer ve bu alacakların faizleri dahil her ne sebeple olursa olsun borçlu bulunduğu ve ileride borçlanacağı meblağların azami 300.000,00 TL' sinin teminatını teşkil etmek üzere tapuda muris ... adına kayıtlı ...
İli ... İlçesi .... Köyü .... Mevkii ....
Ada, 1 Parselde kayıtlı taşınmazı üzerinde 31.10.2008 tarih .... yevmiye numarası ile 1. Dereceden 300.000,00 ’lik ipotek verdiğini, ...'ın bayilik sözleşmesi kapsamında sözleşme süresi boyunca şirketten yıllık 500 m3 beyaz ürün (benzin grubu, motorin grubu ve gaz yapı) iş bu taahhüde göre satın alması gereken malın alınmaması sonucu, taahhüdün altında kalanın her yıl için ödeme tarihindeki TCMB döviz efektif satış kuru üzerinden beher eksik m3 başına beyaz ürünler için 90 USD karşılığı cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini,
26.05.2011 tarihli sözleşme gereğince 2011 ve 2014 sözleşme yıllarını kapsar şekilde yapılan hesaplamada yıllık 500 m3 üzerinden 2011-2012, 2012-2013 ve 2013-2014 sözleşme yıllarında toplamda 865,154 kg eksik almış bulunduğunun tespit edildiğini ve buna ilişkin 21.05.2014 tarih ve ... numaralı fatura ile 162.618,96 TL cezai şart borcu bulunduğu,
2014 ve sonrası sözleşme dönemine dair yani fesih tarihine kadar yapılan hesaplamada 888,260 kg eksik alım yapmış ve bunun cezai şart karşılığı 187.066,62 TL olduğunu, bu miktarda davacı tarafça 21.01.2015 tarih ve .... sayılı fatura düzenlenerek davalı yana tebliğ ettiğini, müvekkili şirket tarafından bayilik sözleşmesi gereği istasyona kurumsal kimlik yatırımları karşılığı olarak sözleşmenin feshi nedeni ile ödemesi gereken 47.445,53 TL lik borcun da ödenmediği ve davacının bu borç içinde 21.01.2015 tarih ve .... sayılı fatura kesilerek davalı .... tebliğ edildiğini, yukarıda açıklanan bedellerin ödememesi nedeni ile Bakırköy ....
İcra Müdürlüğü’ nün ....
Esas sayılı dosyası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takibe girişilmiş, davalılar tarafından yetkiye, borca, faize ve ferilerine itirazda bulunulmuş ancak davalıların itirazları üzerine takibin durduğunu, davalıların itirazlarının müvekkili şirketin alacağını elde etmesini sürüncemede bırakmaya yönelik olması nedeni ile itirazlarının iptali ile takibin devamına, davaya konu alacağın likit olması ve davalının kötü niyetli olması nedeniyle davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin de davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; Öncelikle takibin yetkili icra dairesinde açılmadığına itiraz edildiği, takibe dayanak teşkil eden ipotek senedinin davacının var olduğunu öne sürdüğü alacağın teminatını teşkil etmediğini bu nedenle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibin haksız ve dayanaksız olduğunu alacağın afaki iddialara dayalı olduğunu alacağın zaman aşımına uğradığını bayilik sözlemesinin ürün talebine rağmen davacının ürün ikmal edememesi nedeniyle davacının kusuru sonucu davalı tarafından fesih edildiğini taraflar arasında cezai şart kararlaştırılmadığı bu ve cevap dilekçesine konu edilen hususlarla davanın reddine ve davacının %20 den az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Bakırköy ... İcra Dairesi’nün ... esas sayılı dosyası, Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı, Eskipazar Kaymakamlığı, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi yazı cevapları, faturalar, ticari defterler ve belgeler, muavin defter kayıtları, bilirkişi incelemesi, tüm dosya kapsamında toplanan deliller.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesi ve sözleşmenin devamı niteliğinde protokol ile ipotekten kaynaklı alacağın tahsiline yönelik başlatılan Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı icra takibine vaki itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Davalı vekili icra dosyasına yapmış olduğu itirazında; müvekkilleri şirketin alacaklı görünen tarafa herhangi bir borcunun olmadığını, bu nedenle takibe, borca, ödeme emrine, işlemiş ve işleyecek faize, faiz oranına ve tüm ferilerine itiraz ettiklerini beyan etmiştir.
Bakırköy ... İcra Dairesi’nin ... esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; davacı şirketin davalı aleyhinde dayanak 300.000,00 TL asıl alacak ile asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili için faturaya dayalı olarak ilamsız icra takibine geçildiği, borçluya ödeme emrinin tebliği üzerine borçlunun süresinde, borca itiraz ederek takibin durmasına sebebiyet verdiği, İcra Müdürlüğü'nce takibin durdurulmasına karar verildiği, davanın yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.
(Gerede Asliye Hukuk Mahkemesi) Talimat Mahkemesi tarafından 08/07/2021 tarihli duruşmasında alınan davalı tanığı .... beyanında: Ben .... Akaryakıt Tesislerinde ...'in nakliyecisi olarak çalışmaktaydım. Çalışmış olduğum .... Akaryakıt tesisi davacı ... Ürünlerinin bayisidir. Tam tarih olarak hatırlamamakla birlikte yıllarca nakliyeciliğini yaptım. 7-8 yıl yapmışımdır.
4-5 yıl kadar önce İzmit'ten ... isimli şirketten benzin dolumu yapmak için gittiğimde davacı firma her zaman yaptığı benzin motorin dolumunu yapmadı. Bunun üzerine ....'i aradım. Firma benzin vermiyor ne yapayım diye sordum, o da "tamam" dedi. Bende bunun üzerine başka bir dolum işi için oradan ayrıldım. Benim davacı firma ile davalı .... arasında yapılan sözleşmeye yahut ipoteğe ilişkin bir bilgim yoktur. Tüm bilgim bu olaydan ibarettir şeklinde beyanda bulunmuştur.
Bilirkişi 15/02/2022 tarihli raporunda. Karabük ili Eskipazar İlçesi Tapu Sicil Müdürlüğü 31/10/2008 tarih .... yevmiye nolu ipotek belgesi ile Karabük İli ... İlçesi .... Köyü ....
Çeşme mevkii .... ada 1 parsel de bulunan .... petrol istasyonu binası dükkan ve otel ve kahvehane ve lokanta ve arsa niteliğindeki taşınmazın 2/3 hissesine malik .... tarafından 16/09/2003 tarih .... yevmiye sayılı işlemle ereji petrol ürünleri pazarlama anonim şirketi lehine tesis edilmiş 100.000.00, TL tutarlı ipoteğin 200.000.00, TL artırılmak suretiyle 300.000,00 TL sına yükseltildiği görülmüştür. İpotekle ilgili resmi senette ... A.Ş.
İle yapılmış sözleşme kapsamındaki petrol ürünleri techizat, Cezailerle ilgili olduğu şerhi bulunmaktadır. İpoteğin taraflar arasında imzalanmış 18/09/2008 tarihli ... bayilik kodlu intifalı bayilik sözleşmesinin 7. Maddesine göre verildiği görülmüştür. Davalı firma sahibi .... tarafından davacı şirkete keşide edilen Karabük .... Noterliği 5.1.2005 tarih .... nolu ihbarname ile bayilik sözleşmesine tek taraflı fesih ettiğini beyan ettiği görülmüştür. Davacı .... A. Ş.
Yapılan feshin haksız olduğunu beyanla Bakırköy ... Noterliği 04/02/2015 tarih .... sayılı ihtarname ekinde söz konusu faturalar toplamının 3 gün içinde ödenmesini talep ettiği görülmüştür. Davalı yan tarafından söz konusu ihtarnameye Karabük ....
Noterliği 12/02/2015 tarih .... yevmiye nolu cevabi ihtarname ile .... sayılı ihtarname ekindeki faturaların kabul etmediği (21/05/2014 tarihli .... nolu 162.618,96 TL tutarlı 7 ay öncesine ait faturanın ilk defa tebliğ edildiği beyanıyla) faturaya ve içeriğine itiraz ettiğini belirterek iade ettiği görülmüştür. Davalının ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede. Eskipazar Mal Müdürlüğü ....
TC kimlik nolu vergi mükellefi olan ... ın 2012-2013-2014 ve 2015 yılları yevmiye defterinin açılış ve kapanış noter onaylarının yasaya uygun olarak yaptırılmış olduğu ve defter kayıtlarının 213 sayılı V.U.K nun 215-219 arası maddeleri ve muhasebe sistemi uygulama genel tebliğlerine uygun olduğu tespit edilmiştir. 2014 yılına ilişkin yasal defterler üzerinde yapılan incelemede 21/05/2014 tarih ... nolu fatura ile 187.066,62 TL faturanın kayıtlarda yer almadığı görülmüştür.
2015 yılına ilişkin yasal defterler üzerinde yapılan incelemede 21/01/20105 tarih .... sayılı fatura ile KDV dahil 47.445,3 TL tutarlı 21/01/2015 tarih .... nolu faturanın kayıtlarda yer almadığı görülmüştür. Yapılan incelemede .... ın davacı ....
A.Ş. den aldığı mal bedelleri ne ilişkin faturaların 320-satıcılar hesabına alacak kaydetmek suretiyle takip ettiği, davalı tarafça ibraz edilen ticari defterlere göre 31/12/2014 tarihi itibariyle davacıdan yapılan alılar ve karşılığında yapılan ödemelerle ilgi 320 nolu hesap dökümü mali müşavirince tasdik edilmiş vaziyette temin edilerek rapor ekine eklenmiştir.
Buna göre davalının davacıya herhangi bir borç bulunduğuna dair kayda yer verilmediği incelenen ticari defter ve ibraz edilen muavin kaydına göre taraflar arasında ticari ilişkinin mevcut olduğu tespit edilmiştir.
Sonuç: Yapılan inceleme sonucunda davacının tanzim ettiği yukarıda bölümlerde tarih no ve bedeli yazılı 3 faturanın davalı tarafın defterlerine kaydedilmemiş olduğu taraflar arasında akaryakıt alım satımı ile ilgili ticari ilişkinin söz konulu olduğu davalının ticari defterlerinden yevmiye defterlerinin açılış ve kapanış noter onaylarını usule uygun olarak yaptırılmış olduğu ve 31/12/2015 tarihi itibariyle davalı yanın davacı şirkete herhangi bir borcunun olduğuna dair kaydın bulunmadığı hususları tespit edildiğini bildirmiştir.
Bilirkişi 15/10/2022 tarihli raporunda. Dosya kapsamında yapılan inceleme sonucunda.
Davacı tarafın 2011-2012-2013-2014-2015-2016-2017-2018-2019 yılına ait ticari defter ve kayıtlarını usulüne uygun tuttuğunu ve sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, Davalı tarafın ticari defterlerinin ... talimat dosyası ile incelendiği, 15.02.2022 tarihli talimat dosyası raporuna göre, davalı tarafın 2012-2013-2014-2015 yılı defterlerinin yevmiye defteri açılış ve kapanış tasdiklerinin yasaya uygun yaptırıldığının, 213 sayılı VUK kanun maddeleri ile muhasebe sistemi uygulama tebliğine uygun olduğunun tespit edildiği,
Davacı Tarafın Dosya Muhteviyatına Sunduğu Cari Hesap Ekstresinde, davalı tarafile cari hesap ilişkisinin 17.03.2011 tarihli 12.771,00 TL (A) tutarlı kayıt işlemi ile başladığı, 21.01.2015- 31.12.2015-31.12.2019 tarihinde davacı tarafın davalı taraftan 397.131,17 TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir.
Davalı tarafın ticari defterlerinin ... talimat dosyası ile incelendiği, 15.02.2022 tarihli talimat dosyası raporuna göre, 31.12.2015 tarihi itibariyle davalı tarafın davacı tarafa herhangi bir borcunun kalmadığının tespit edildiği, Taraflar arasında 397.131,17 TL tutarında cari hesap farkının olduğu, ticari defter arasındaki uyuşmazlığın davacı tarafın davalı tarafa düzenlediği 3 adet faturadan kaynaklandığı, Davacı tarafın davalı tarafa düzenlendiği cari hesaba konu 2014 yılında 1 adet KDV dâhil 162.618,96 TL tutarlı ve 2015 yılında 2 adet KDV dahil 234.512,15 tutarlı toplam 3 adet ve KDV dahil 397.131,11 TL tutarlı faturanın olduğu,
21.05.2014 tarihli .... numaralı faturanın KDV dahil 162.618,96 TL tutarlı olduğu, açıklama kısmına “Bayilik Sözleşmesi Ve Satış Taahhüdüne İstinaden Cezai Şart Bedelinin Kısmen İlişkin” diye yazıldığı, 21.01.2015 tarihli .... numaralı faturanın KDV dahil 187.066,62 TL tutarlı olduğu, açıklama kısmına “Bayilik Sözleşmesi Ve Satış Taahhüdüne İstinaden Cezai Şart Bedelinin Kısmen İlişki tahsiline” diye yazıldığı, 21.01.2015 tarihli ... numaralı faturanın KDV dahil 47.445,53 TL tutarlı olduğu, açıklama kısmına “Çiftli Pompa * Kurumsal Kimlik Oluşturma Hizmeti” diye yazıldığı, faturaların irsaliyeli fatura olduğu,
teslim eden ile teslim alan kısımlarının boş ve imzasız olduğu, imza karşılığından teslim edilmediği ve teslim alınmadığı, iş bu faturaların davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlendiği, davalı tarafın ticari defter ve kayıtlarına işlenmediği, Dosyada, fatura içeriği olan cezai şart ve kurumsal kimlik oluşturma hizmeti dayanaklarının bulunmadığı, Davalı tarafın davacı tarafa Karabük ....
Noterliği 05.01.2015 tarihli ... numaralı ihbarname ile bayilik sözleşmesini tek taraflı feshettiğini beyan ettiği, Davacı tarafın davalı tarafa Bakırköy .... Noterliği 04.02.2015 tarihli .... numaralı ihbarname ile sözleşmenin haksız feshedildiğini beyanla 3 adet faturanın 3 gün içerisinde ödenmesini talep ettiği beyan ettiği, 12.02.2015 tarihli ... numaralı ihbarname ile faturaları kabul etmediğini ve itiraz ettiğini beyan ettiği, Yargıtay ..... Hukuk Dairesi Esas No: ...
Karar No: ...
Karar Tarihi: 18.02.201 kararına ve TBK. nun 179/lI. maddesine göre, ceza koşulunu isteyemeyeceği, İtiraz edilen icra dosyası ipotek alacağına dayandığı için, ipoteğin sözleşmelere göre geçerliliğinin devamı için intifa hakkı uzatımı yapılıp yapılmadığının Tapu Müdürlüğünden sorulmasının takdirini mahkemenin olduğu, ipoteğin paraya çevrilmesi gerekçesi olarak gösterilen alacak belge dayanaklarının dosyada bulunmadığı, Tarafların tazminat, muhakeme masrafları ve benzeri taleplerinin, Sayın Mahkemenizin takdirlerine ait olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.
Bilirkişi 02.06.2023 tarihli raporunda. Dosya kapsamı ve rapora itirazlar değerlendirilerek. Bakırköy .... İcra Müdürlüğü'nün ....
E Sayılı dosyasına ilişkin değerlendirme ve tespitlerimiz, ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapıldığı, 31.10.2008 tarihli .... yevmiye nolu ipotek belgesinin takibin dayanağını teşkil ettiği, ipotek belgesinde 100.000 TL'lik borç miktarının 200.000 TL arttırılarak resmi senet akit tablosundaki bütün koşullar geçerli olmak üzere aynı şartlar dairesinde 300.000 TL'ye çıkarıldığı, resmi senette ...'nin ...
A.Ş.” den almış olduğu ve alacağı petrol ürünlerini bedelleri, krediler, ariyetten almış olduğu teçhizat ve mevcut sözleşmelerdeki şartı cezailer ve bu alacakların faizleri dahil her ne sebeple ve suretle olsun, borçlu bulunduğu ve ileride borçlanacağı meblağlara teminat olarak ipotek tesis edildiği, bu nedenle itirazın iptali kapsamındaki borcun da ipotek kapsamında borç olduğu tespit edilmiştir.
26.05.2011 Tarihli Bayilik Sözleşmesine İlişkin Değerlendirme ve Tespitlerimiz Sözleşmenin ... ile .... A.Ş. Arasında 26.05.2011 tarihinde imzalandığı, Sözleşmenin TEMİNAT başlıklı 7. Maddesi gereği.
“Bayi, işbu sözleşmeyle doğmuş ve doğacak tüm borçlarının teminatını teşkil etmek üzere, azami meblağı kendisine tanınan risk limitinin iki katı olmak üzere şirket lehine 1. Derece I. Sırada ipotek tesis etmeyi veya risk limiti oranında kesin teminat mektubu vermeyi kabul ve taahhüt eder”. Sözleşmenin ''Fesih'' başlıklı 12. maddesi gereği.
“Bayi, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat ile işbu sözleşme ve ayrılmaz parçası olan ek sözleşmelerde yer alan hükümlerden herhangi birini kısmen veya tamamen ihlal ettiği veya borç ve taahhütlerini yerine getirmediği takdirde şirket; a)Bayiye uygun bir süre vererek sözleşme şartlarına uyulmasını yazılı olarak ihtar eder. b)Mal teslimatını bir süre için durdurur. c)Zarar-ziyan ve kararlaştırılmışsa ceza-i şartı talep eder, d)Sözleşmeyi derhal ve süresinden önce tek taraflı olarak fesheder.
Bayi sözleşmenin başlangıç tarihinden sözleşmenin sonuna kadar geçecek dönemde satın alınması gereken malın alınmaması sonucu aradaki farktan doğan Şirketin uğradığı kar mahrumiyetini hiçbir itirazda bulunmaksızın, herhangi bir mahkeme kararı gerekmeksizin derhal ve defaten öder. 7. maddede belirtilen teminatlar derhal nakde tahvil olunur ve irat kaydedilir”. Sözleşmenin ''temerrüt hali'' başlıklı 13. maddesi gereği.
“Bayi işbu sözleşme ve ayrılmaz parçası olan ek sözleşmelerde yer alan herhangi bir hükmü kısmen veya tamamen ihlal ettiği, edim ve taahhütlerini yerine getirmediği takdirde, Bayi'nin Şirket nezdinde olan vadeli, vadesiz her türlü borçları herhangi bir ihbar, ihtar ve hükme gerek olmaksızın muacceliyet kesbeder.
Bayi, muacceliyet tarihinden itibaren borçları için aylık %10 oranında it faizi ve yasal yollara başvurulması halinde %15 nispetinde avukatlık ücreti ile yargılama ve icra takibi giderlerinin tamamını ödemeyi kabul ve taahhüt eder”, Sözleşmenin ''ayrılmaz parçalar'' başlıklı 17. maddesi gereği.
“İşbu sözleşmeye ek olarak akdedilecek protokol, sözleşme, taahhütnameler, muvafakatnameler vb. Bayilik Sözleşmesinin ayrılmaz parçaları olup, işbu sözleşmede yer almayan hususlarda ek protokol ve sözleşmelerdeki hükümler tamamlayıcı ve geçerli: ümlerin olması halinde işbu sözleşmede yer alan hükümler ve şirket yedinde bulunan sözleşme metinleri geçerlidir”. Sözleşmenin ... tarafından Karabük ....
Noterliği” nin 05.01.2015 Tarihli ... yevmiye nou İhtarnamesi ile ticari şartlara uyum sağlanamaması gerekçesi ile feshedildiği, Buna karşılık ... A.Ş. tarafından Bakırköy ....
Noterliği” nin 04.02.2015 Tarihli ... yevmiye nolu İhtarnamesi ile erken fesih sebebi ile 26.05.2011 Tarihli Asgari Mal ALIM Taahütnamesi ve Cezai Şart başlıklı taahhüde istinaden “ Sözleşme tarihi başlangıç olmak üzere, sözleşme süresi boyunca şirketten asgari yıllık 500 m3 beyaz ürün (benzin grup, motorin grubu, gaz yağı) almayı, işbu taahhüde göre satın alınması gereken malın alınmaması sonucu satış taahhüdün altında kalınan her yıl için ödeme tarihindeki TCMB döviz efektif satış kuru üzerinden beher eksik m3 başına beyaz ürünler için 90 USD karşılığı TL cezai şartı,
Bayilik Sözleşmesi ve ayrılmaz parçalarında yer alan herhangi bir hükmü kısmen veya tamamen ihlal ederek süresinden önce sözleşmenin feshine sebebiyet vermeniz veya haksız surette sözleşmeyi feshettiğiniz takdirde, fesih tarihinden sonra geriye kalan sözleşme süresince satın alınması gereken malın alınmaması sonucu satış taahhüdünüze göre yukarıda yazılı miktarlar üzerinden hesaplanacak cezai şartı, 26.05.2011 tarihli sözleşme gereğince 2011 ve 2014 sözleşme yıllarını kapsar şekilde yapılan hesaplama da yıllık 500 m3 üzerinden 2011-2012, 2012-2013,
2013-2014 sözleşme yıllarında toplamda 865,154 kg eksik alımınız bulunduğu tespit edilmiş ve buna ilişkin 21.05.2014 tarih ve ..... numaralı fatura ile 162.618,96 TL cezai şart borcunuzun ödenmesi talep edilmiştir. 2014 ve sonrası sözleşme dönemine dair yapılan hesaplama ile de 888,260 kg eksik alımınız hesaplanmış ve bunun cezai şart karşılığı olan 187.066,62 TL için 21.01.2015 tarih ve ...... sayılı fatura düzenlenerek tarafınıza ihtarname ekinde gönderilmiştir.
Bayilik Sözleşmesi gereği, istasyona müvekkil şirketçe yapılan kurumsal kimlik yatırımları karşılığı olarak sözleşmenin feshi nedeniyle şirketimize ödemeniz gerekli borcunuz 21.01.2015 tarihli ve ... sayılı fatura içeriğinden anlaşılacağı üzere 47.445,53 TL” dir.
Asgari mal alım taahhüdüne istinaden 2011-2014, 2014 ve 2016 sözleşme yıllarına ait toplam 349.685,58 TL cezai şart borcunuzu ve 47.445,53 TL kurumsal kimlik yatırımdan kaynaklı şirket alacağını, işbu ihtarnamenin tebliğini izleyen 3 gün içinde ödemenizi ihtar ederiz” şeklinde ihtarname düzenlendiği, tespit edilmiştir. ...” ın, Karabük .... Noterliği” nin ...
No” lu 12.02.2015 tarihli ihtarnamesi ile fatura içeriklerine kül halinde itiraz ederek bahsi geçen faturaları iade ettiği tespit edilmiştir. 26.05.2011 Tarihli Protokole İlişkin Değerlendirme ve Tespitlerimiz Protokolün ... Petrol ile ... A.Ş. Arasında 26.05.2011 tarihinde imzalandığı, sözleşmenin konusunun tapuda ... İlçesi ...
Köyü .. mevkiinde kain, ..... pafta .... ada, | parsel No” da kayıtlı 6.432 m2 arsa/tarla üzerinde kurulu bulunan akaryakıt satış istasyonu için tarafların ileride akdedeceği bayilik sözleşmesine esas olmak üzere mutabakata varılması olduğu ,Protokolün bayii ve malikin taahhüdü başlıklı 3. Maddesi gereği.
Bayilik Sözleşmesinin imzalanmasından itibaren Bayi, Şirket” ten sözleşme süresince yılda asgari 500 m3 beyaz mal (benzin grubu, motorin, gazyağı) satın almayı beyan, kabul ve taahhüt eder.
Malik ve Bayi, istasyonun kurulu bulunduğu gayrimenkul üzerinde daha önceden mevcut bulunup 18.10.2010 tarihli yeni düzenleme gereği kalkması gereken intifanın sözleşmenin imzalanma tarihinden itibaren 5 yıllık uzatılmasını bayi kabul ve taahhüt eder uzatma sırasında tapuda oluşacak tüm resmi harç ve masraflar Bayi'ye aittir" Protokolün şirketin taahhüdü başlıklı 4. Maddesi gereği. “I-Tapuda istasyon üzerine ...
A.Ş. adına 5 yıl süreyle intifa hakkı uzatılmasından ve bayii 25.000 TL” lik banka teminat mektubu verdikten sonra aynı anda ... tapu üzerinde bulunan ipoteği kaldırmayı taahhüt eder. II- ..., Bayi” ye 5 yıl süreyle tüm akaryakıt alımlarına .... Maliyet+1 peşin alım iskontosu uygulamayı kabul eder.
III- Tapuda ... lehine 5 yıl süreyle intifa hakkı uzatımıyla beraber Bayinin ... ile arasında daha önce imzalanmış sözleşme ve anlaşmalardan doğan ve doğacak olan hiçbir borcu kalmayacaktır. ... ibralaşmayı kabul eder”. Eskihisar Asliye Hukuk Mahkemesi” nin .... Talimat No” lu dosyasında mübrez 15/02/2022 tarihli bilirkişi Raporuna İlişkin Değerlendirme ve Tespitlerimiz.
Bilirkişi tarafından 15.02.2022 tarihinde düzenlenen raporda davacının tanzim etmiş olduğu faturaların davalı defterlerinde kaydedilmemiş olduğu, taraflar arasında akaryakıt alım-satımı ile ilgili ticari ilişkinin söz konusu olduğu, 31.12.2015 tarihi itibariyle davalının davacıya herhangi bir borcunun olduğuna dair kaydın bulunmadığının tespit edildiği görülmüştür. Sözleşmenin Fesih Nedenine İlişkin Değerlendirme ve Tespitlerimiz. Sözleşmenin ... tarafından Karabük .....
Noterliği” nin 05.01.2015 Tarihli ..... Yevmiye No” lu İhtamamesi ile ticari şartlara uyum sağlanamaması gerekçesi ile feshedildiği görülmüştür. Cezai Şartın Oluşup Oluşmadığına İlişkin Tespit ve Değerlendirmelerimiz. Davacı-Keşideci .... Noterliği” nin 04.02.2015 Tarihli İhtarnamesinde cezai şartın ödenmesi için Davalı” ya 3 gün süre verildiği ancak söz konusu ihtarnamenin hangi tarihte davalıya tebliğ edildiği anlaşılamamaktadır.
Söz konusu ihtarnamede, 26.05.2011 tarihli protokol ile taahhüt edilip eksik alınan her m3 mal için 90 USD talep edilmişse de dosyada Mübrez sözleşme ve protokollerden m3 başına 90 USD talep edileceğine dair herhangi bir ibareye rastlanmamıştır. Protokolün bayii ve malik” in taahhüdü başlıklı 3. Maddesi gereği.
I-Bayilik Sözleşmesinin imzalanmasından itibaren Bayi, Şirket' ten sözleşme süresince yılda asgari 500 m3 beyaz mal (benzin grubu, motorin, gazyağı) satın almayı beyan, kabul ve taahhüt eder". Sözleşmenin FESİH başlıklı 12. maddesi gereği.
“Bayi, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat ile işbu sözleşme ve ayrılmaz parçası olan ek sözleşmelerde yer alan hükümlerden herhangi birini kısmen veya tamamen ihlal ettiği veya borç ve taahhütlerini yerine getirmediği takdirde şirket; a)Bayiye uygun bir süre vererek sözleşme şartlarına uyulmasını yazılı olarak ihtar eder. b)Mal teslimatını bir süre için durdurur. c)Zarar- i ve kararlaştırılmışsa ceza-i şartı talep eder. d)Sözleşmeyi derhal ve süresinden önce tek taraflı olarak fesheder.
Bayi sözleşmenin başlangıç tarihinden sözleşmenin sonuna kadar geçecek dönemde satın alınması gereken malın alınmaması sonucu aradaki farktan doğan Şirketin uğradığı kar mahrumiyetini hiçbir itirazda bulunmaksızın, herhangi bir mahkeme kararı gerekmeksizin derhal ve defaten öder. 7. maddede belirtilen teminatlar derhal nakde tahvil olunur ve irat kaydedilir”.
Anılan hüküm gereği taahhüt edilip eksik alınan mal karşılığı elde edeceği karın hesaplanması suretiyle erken fesihten dolayı Davacı” nın uğradığı zararın hesaplanabileceği tespit edilmiştir. Sözleşmenin erken feshedilmesinden kaynaklı davacının mahrum kaldığı karın hesaplanmasına ilişkin değerlendirme ve tespitlerimiz.
Sözleşmenin haklı nedenle feshedilip edilmediği hususunda takdir Sayın Mahkemenizde olup, 26.05.2011 Tarihli Protokolün BAYİİ VE MALİK” İN TAAHHÜDÜ başlıklı 3. Maddesi gereği davalının taahhüt edip eksik alım yaptığı miktarların kök raporda hesaplandığı, aşağıdaki tabloda özet olarak belirtildiği,
26.05.2011 - 26.05.2012 Tarihleri Arasında Toplam Alım=247.508 Litre Yıllık 500 M3 Üzerinden Eksik Kalan Alım=252.492 Litre 26.05.2012 - 26.05.2013 Tarihleri Arasında Toplam Alım=196.454 Litre Yıllık 500 M3 Üzerinden Eksik Kalan Alım=303.546 Litre 26.05.2013 - 26.05.2014 Tarihleri Arasında Toplam Alım=190.884 Litre Yıllık 500 M3 Üzerinden Eksik Kalan Alım=309.116 Litre 26.05.2014 - 26.05.2015 Tarihleri Arasında Toplam Alım=111.740 Litre Yıllık 500 M3 Üzerinden Eksik Kalan Alım=388.260 Litre Bayinin 2011-2014 Yılları Arasında Mal Alım Taahhütnamesine İstinaden Eksik Çektiği Toplam Miktar 865.154 Litre 2015 Yılında Bayinin Alımı Olmadığından
Ötürü 388.260 Litre (26.05.2014-26.05.2015 İçin Eksik Alım) 500.000 Litre (2015 Yılı İçin Eksik Alım) - 888.260 Litrelik Cezai Şart Beyaz maldan kaynaklı mahrum kaldığı karın hesaplanması gerektiği, ancak heyetimizde bu hesaplamaya yapabilecek teknik uzmanlığa haiz bilirkişi bulunmadığından bu yönde tespit yapılamamıştır. SONUÇ.
1- Davacı tarafından, 26.05.2011 tarihli protokol ile taahhüt edilip eksik alınan her m3 mal için 90 USD talep edilmişse de dosyada mübrez sözleşme ve protokollerden m3 başına 90 USD talep edileceğine dair herhangi bir ibare olmadığı, 2- 26.05.2011 Tarihli Protokolün BAYİİ VE MALİK” İN TAAHHÜDÜ başlı Maddesi gereği davalının yıllık 500 m3 beyaz mal almayı taahhüt ettiği, Mal alım taahhütnamesine göre, 2011-2014 yıllarında eksik alım miktarının 865.154 litre, 2014-2015 yıllarında eksik alım miktarının 388.260 litre, 2015-2016 eksik alım miktarının 500.000 litre, olarak hesaplandığı,
Beyaz maldan kaynaklı olarak Davacının mahrum kaldığı karın hesaplanması gerektiği, Yerleşik Yargıtay içtihatları dikkate alındığında, çekince konulmadan ifanın kabul ex nemlere ilişkin davacının eksik mal alımından kaynaklı talepte bulunamayacağı, eksik kalan dönem ve sözleşmenin erken feshinden dolayı kalan süreye ilişkin talepte bulunabileceği, Sözleşmenin haklı nedenle feshedilip edilmediği hususunda takdir sayın Mahkemenizde olup,
26/05/2011 tarihli protokolün Bayii ve Malik7in Taahhüdü başlıklı 3. Maddesi gereği davalının taahhüt edip eksik alım yaptığı beyaz maldan kaynaklı mahrum kaldığı karın hesaplanması gerektiği ancak heyetimizde bu heyetimizde bu hesaplamaya yapabilecek teknik uzmanlığa haiz bilirkişi bulunmadığı, Sayın Mahkemenizin eksik kalan mal alımından kaynaklı davacının kar kaybını hesaplayabilecek bir bilirkişi görevlendirilmesi ile yukarıda belirtilen dönemlere ilişkin davacının talep edebileceği tutarın hesaplanabileceğini bildirmiştir.
Bilirkişi 26/11/2024 tarihli raporunda. Rapora karşı itirazları ve dosya kapsamında yapılan değerlendirme neticesinde; akaryakıt alımı konusundak, miktar ihtilafını gidermek için Epdk tarafından görevlendirilen turpak şirketi tarafından verilen cevabi yazıda ise “... Esas sayılı "Bilgi Belge” konulu yazınıza istinaden firmamız bünyesinde yapılan çalışmalar neticesine aşağıdaki konuları bilgilerinize sunarız. ...
Ticaret A.Ş. olarak akaryakıt istasyonlarında kullanılmak üzere otomasyon sistemleri ve bu sistemlerin kurulum ve bakım onarımları konularında faaliyet göstermekteyiz. Ürün ve hizmetlerimiz akaryakıt istasyonlarının otomasyon ihtiyaçlarının karşılanmasını sağlamak amacıyla geliştirilmiş olan teknik cihazlar ve bu cihazların entegre olarak çalışabilmelerine olanak sağlayan bilgisayar programlarını içermektedir.
Söz konusu otomasyon sistemi üzerinden elde edilen bilgiler (Vardiya, Satış, Stok vb) ticari içerikte olup akaryakıt istasyonları tarafından muhafaza edilmekte ve ihtiyaç duyulan noktalarda (muhasebe, cari hesap vb) kullanılmaktadır.
Firmamız yalnızca bu ürün ve hizmetlerin montaj, bakım - onarım, ürün garantisi gibi teknik hizmetlerini sunmakta olup sistem üzerinden elde edilen ticari bilgilere direkt eriş konusu olmadığı gibi, bu verilerin bulunduğu yazılım ve donanım bizim mülkiyetimizde değildir.Yukarıda bahsettiğimiz üzere herhangi bir arıza olması durumunda ve ancak ilgili Ticari kuruluşun talebi üzerine ve izni doğrultusunda otomasyon sistemi üzerindeki bilgilere (veri kurtarma vb) arızanın oluştuğu bölüm ile sınırlı kalmak üzere erişim sağlanmaktadır.
Buradan elde edilen içerik yine söz konusu ticari bilgilerin sahibi durumundaki firmalara teslim edilmektedir. Bu çerçevede de talep edilen söz konusu bilgilerin ilgili akaryakıt dağıtım şirketinden temin edilmesi mümkün olup; bu sebeple söz konusu bilgilerin bu akaryakıt dağıtım şirketinden talep edilmesi gerekmektedir.” Diye beyan edilmiştir.
Tapuda 18.09.2003 tarihinde 10 yıl süre ile bugünkü para ile 300.000 (Üçyüzbin TL) intifa hakkı için ipotek bedeli belirlendiği, (Bu süre 18.09.2013 tarihinde sona ermiştir.) 18.09.2008 tarihli sözleşme maddelerinde ise hiçbir şekilde akaryakıtın Enerji petrolün izni olmadan Davalının yakıtı ... sahasından imza atılmadan çıkaramayacağının açık olduğu.
(Bu sözleşme süresi de 18.09.2013 tarihinde sona ermiştir.), Şirketin belirlediği dolum yerinin vana ağzından ,Bayinin kendisine ait veya temin ettiği taşıma aracına malın fiilen teslimi ile mülkiyet ve tüm sorumluluklar Bayi'ye intikal eder...
İşbu sözleşme ve ekleri imzalandıkları tarihten itibaren yürürlüğe girecek ve 1 (BİR) yıl süre ile yürürlükte kalacak Taraflar süre bitiminin en az 30 gün öncesinden yazılı şekilde noter kanalı ile fesih ihbarında bulunmadıkları takdirde sözleşme ve ekleri aynı hüküm ve şartlarla her seferinde 1 /bir) yıl daha yürürlükte kalmak üzere yenilenmiş sayılacaktır.
Süresinden önce fesih ihbarında bulunmama nedeni ile uzayan sözleşme süresi hiçbir şekilde sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 yılı aşamaz ve bu süre sonunda sözleşme kendiliğinden münfesih olur. 26.05.2011 tarihinde yeni bir sözleşme yapıldığı kalkması gereken intifanın sözleşmenin imzalanma tarihinden itibaren 5 yıllık uzatılmasını bayi kabul ve taahhüt eder.
Şirket sözleşme konusu taşınmaz ve istasyon üzerinde var olan!tesis edilecek intifa hakkına dayanarak Bayiyi söz konusu yerlerle ilgili olarak işletmeci tayin etmiştir. Bayi bu şekilde devraldığı istasyon işletmeciliğini kısmen veya tamamen üçüncü şahıslara devredemez. İşbu sözleşme ve ekleri imzalandıkları tarihten itibaren yürürlüğe girecek ve 5 yıl süre ile yürürlükte kalacaktır.... diye beyan edilmiştir. Yukarıdaki açıklanan nedenlerle.
18.09.2003 tarihli sözleşme maddelerinin hükümlerinin ve 18.09.2008 tarihli sözleşme maddelerinin (10 yıl) 18.09.2013 tarihinde sona erdiği ve 18.09.2008 tarihli sözleşmede yazılmış olan.
İşbu sözleşme ve ekleri imzalandıkları tarihten itibaren yürürlüğe girecek ve 1 (BİR) yıl süre ile yürürlükte kalacak Taraflar süre bitiminin en az 30 gün öncesinden yazılı şekilde noter kanalı ile fesih ihbarında bulunmadıkları takdirde sözleşme ve ekleri aynı hüküm ve şartlarla her seferinde 1 /bir) yıl daha yürürlükte kalmak üzere yenilenmiş sayılacaktır.
Süresinden önce fesih ihbarında bulunmama nedeni ile uzayan sözleşme süresi hiçbir şekilde sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren 5 yılı aşamaz ve bu süre sonunda sözleşme kendiliğinden münfesih olur. Şeklinde olduğundan davalının lehinde bulunan geriye dönük bütün şartlarını kaybettiğinden Davalı ...
A.Ş. nin herhangi bir hak talebinde bulunamayacağı, Sadece Bayinin 500m3 yıllık alım matrahından kalan miktarlar üzerinden Davalı şirketin kar payından alacağının bulunduğu, 26.05.2011 tarihli sözleşme gereğince 2011 ve 2014 sözleşme yıllarını kapsayan yıllık 500 m3 üzerinden 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014 sözleşme yıllarında toplamda 865,154 kg eksik mal alımından kaynaklı 21.05.2014 tarih ve .... numaralı fatura ile 162.618,96 TL cezai şart,
2014 ve sonrası sözleşme dönemine dair yapılan hesaplama ile de 888,260 kg eksik mal alımından kaynaklı bunun cezai şart karşılığı olan 187.066,62 TL için 21.01.2015 tarih ve .... sayılı faturaların toplamı olan 349.685,58 TL nin davalının sözleşme gereği ödemesi gerektiğini bildirmiştir.
Somut olay irdelendiğinde. Taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi, cezai şart başlıklı maddesi ve taahhütname gereğince davalı bayi tarafından cezai şart ödenmesini açıkça kabul ve taahhüt edilmiştir.
Sözleşme her iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun olan açıklamaları ile kurulduğundan sözleşmede yer almayan bir konunun taraflardan biri lehine olacak şekilde yorumlanarak uygulanması, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile birlikte pozitif hukuk kurallarına uygun düşmeyecektir. Sözleşmede mevcut cezai şarta dair miktarın veya hesaplama neticesinde tespit edilen miktarın fahiş olup olmadığı başka bir tartışma konusudur.
Sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan TBK .m 179. ceza koşulu düzenlenmiştir. TBK'nın 179.maddesinin 1. fıkrasında, bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklının ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebileceği belirtilmiştir.
2. fıkrada ise cezanın borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklının, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça asıl borçla birlikte cezasının ifasını da isteyebileceğine yer verilmiştir.
Davada, davalı bayi tarafından bayilik sözleşmesi tek taraflı olarak feshedilmiş, davalı bayi, ürün alım taahhüdünü tam olarak yerine getirmemiştir. Her biri sözleşme kapsamında davacı şirket cezai şart alacaklarını talep etmiştir, sözleşme hükmü dikkate alındığında, ifaya devam edilmiş olması davacının ceza koşulu alacağından zımnen vazgeçtiği anlamına gelmez.
Şu halde bilirkişi raporları ile davacı şirketin cezai şarta dair alacak miktarının tespit edildiği, buna göre 26.05.2011 tarihli sözleşme gereğince 2011 ve 2014 sözleşme yıllarını kapsayan yıllık 500 m3 üzerinden 2011-2012, 2012-2013, 2013-2014 sözleşme yıllarında toplamda 865,154 kg eksik mal alımından kaynaklı 21.05.2014 tarih ve ... numaralı fatura ile 162.618,96 TL cezai şart,
2014 ve sonrası sözleşme dönemine dair yapılan hesaplama ile de 888,260 kg eksik mal alımından kaynaklı bunun cezai şart karşılığı olan 187.066,62 TL için 21.01.2015 tarih ve .... sayılı faturaların toplamı olan 349.685,58 TL nin davalının sözleşme gereği ödemesi gerektiğini sonucuna varılarak davanın kabulü ile Bakırköy ...İcra Dairesi ....
Esas sayılı takibe vaki itirazın iptaline, takibin kabul edilen asıl alacak yönünden aynı koşullarda devamına, dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
20/01/2025 Katip ... · e-imzalıdır Hakim .... · e-imzalıdır
Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. 2020/360, K. 2025/58, 20 Ocak 2025 tarihli karar · Kaynak: UYAP Emsal Karar Arama