Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/359 K.2025/388

Yukarıda isim ve adresleri yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın HMK.320/1 maddesi uyarınca yapılan inceleme ve dosyanın tetkiki sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

davacı dava dilekçesinde özetle; .... Bankası .... Şubesinden, .... seri numaralı, 15/03/2025 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 7.500.000,00- TL bedelli çek ve ... Bankası .... Şubesinden .... seri numaralı, 15/03/2025 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 7.500.000,00- TL bedelli çek" in hırsızlık sebebiyle zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi ve söz konusu çek hakkında yetkisiz Erzurum ... İcra Müdürlüğü ...

E. Sayılı dosya ile başlatılan icra takibinin müvekkilinin zarara uğramaması adına yargılama sonuna kadar tedbiren durdurulmasına dair ihtiyati tedbir talep ettiklerini, müvekkili ... adına, yine müvekkilinin yönetim kurulu başkanı olduğu .... Mimarlık İnşaat Dekorasyon Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. tarafından düzenlenmiş olan ".... Bankası .... Şubesinden, ... seri numaralı, 15/03/2025 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 7.500.000,00- TL bedelli çek ve ... Bankası ....

Şubesinden .... seri numaralı, 15/03/2025 keşide tarihli, keşide yeri İstanbul olan 7.500.000,00- TL bedelli çek" müvekkili tarafından .... 'nın ofisinde muhafaza için verildiğini, müvekkilinin, 18.03.2025 tarihinde .... Bankası ....

Şubesi tarafından aranmış ve çekin sorgulandığı kendisine bildirildiğini, bunun üzerine müvekkili, çeklerin nasıl bankaya götürüldüğünü araştırdığını, ....'yı aradığını ve çeklerin yerinde durması gerektiği cevabını aldığını fakat bankayla iletişime geçerek çekin Erzurum ilinden .... tarafından sorgulandığını, o şahsa ise ... isimli şahıs tarafından verildiğini öğrendiğin, ...'ya durumu "ihtiyacım vardı aldım, hakkını helal et şeklinde" itiraf ettiğini, bu itirafını dilekçemiz devamında beyan ettiğimiz üzere, daha sonra savcılık ifadesinde de ikrar etmiştir.

Nitekim .... da ivedilikle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'na şikayette bulunulduğunu, hırsızlık suçundan ... hakkında soruşturma yürütülmesini sağlandığını, müvekkili ... da 19.03.2025 tarihinde çeki çalan ve organize şekilde çeki sorgulayan kişilere karşı suç duyurusunda bulunduğunu, ayrıca Savcılıktan çekin hırsızlık sebebiyle bankalar nezdinde işleme alınmaması da talep ettiğini, çek üzerine ödeme yasağı konulmasını talep ettiğini, dava konusu çekin hırsızlık nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757.madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.

6102 Sayılı TKK'nin 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinde çıkan hamil, çekin kimde olduğunu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğu ve çekin kaybolduğunun '' kuvvetle muhtemel'' olduğu ispata elverişli deliller sunmalıdır.

Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.

Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

TTK'nun 818 inci maddesi yollaması ile aynı yasanın 680 inci madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.

6102 Sayılı TTK'nun 757-764.maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı verilmiş olup, iptal kararı hamile hakkını senetsiz olarak ileri sürme ya da borçludan yeni bir senet tanzim isteme imkanı sağlar. Kıymetli evrak iptali davalarında davacının yetkili hamil olduğunu yaklaşık düzeyde ispata yarar delilleri sunması zorunludur.

Mahkememizce yapılan tetkik sonucunda; dava dilekçesine ekli vekaletname ile çekin ön ve arka görüntüsünün incelendiğinde; davacı ...'un hem kendi adına hem de çekin keşidecisi olduğu belirttiği ... Mimarlık İnş..Ltd Şti'nin yetkilisi sıfatıyla şirket adına vekalet verdiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce bu çekin lehdar sıfatıyla kendisi lehine düzenlediğini, diğer ifade yetkili hamil olduğunu gösterir ve yaklaşık ispata yarar hiçbir delil sunulmamış olup, davacının şirket yetkilisi sıfatıyla bu çekleri zilyetliğinde tutuyor olmasının davacıya yetkili hamil sıfatını kazandırmayacağı da açıktır.

Davacının, davayı şirket adına değil kendi adına açmış olması ve çeklerin yetkili hamili olduğunu ileri sürmüş olması karşısında, mahkemece davanın yukarıda yazılı gerekçelerle reddi gerektiği anlaşılmıştır.

Kıymetli evrak çalındığı sırada elinde bulunduran kişinin, çeki ele geçiren kötü niyetli kişi veya kişilerin yol açacağı eylemlerden dolayı ciddi bir menfaat kaybına uğrayacağını; kıymetli evrakın iptalinin istenmesinde korunan hukuki değerin, çeki elinde bulunduran yetkili hamilin maddi ve manevi değerleri olduğunu; tüzel kişi tarafından keşide edilen çeklerin iptali söz konusu olduğunda burada iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmayan tarafın bu çekleri keşide eden ticari şirketler olduğunu;

dolayısıyla düzenlenen çek sayesinde keşidecinin, muhatap ve lehtar/ hamil arasında doğan üçlü ilişkide, çeki elinde bulunduran yetkili hamilin, doğal olarak keşideci ve muhataptan farklı bir kişinin olması beklendiğini; somut olayda çalınan çekleri elinde bulunduran ....'ın keşideci tüzel kişilerden ve muhatap olan bankalardan farklı gerçek bir üçüncü kişi olduğunu, Erzurum ... İcra Müdürlüğünden ....

Esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığı, davacı ...'un söz konusu iptali istenen çekin yetkili hamili olduğunu; davacının yetkili hamil olduğunun kesin ispatının çalınan çekin üzerlerindeki ciro silsilesinden belirlenebileceğini; ancak çeklerin kötü niyetli kişiler tarafından muhatap bankaya ya da mahkemenin önleyici kararıyla mahkemeye ibraz edildiğinde ciro silsilesi incelenebileceğinden davacının yetkili hamil olduğunun kesin ispatının yapılamayacağını; davacının çeklere ilişkin bilgileri bilmesinin ve elinden rızası olmadan çıktığını ifade etmesinin yetkili hamil olduğunun bir göstergesi olduğunu;

davacının çekin iptalini isteme yetkisinin bulunduğunun ispatının zorluğu, hukuki korumaya ulaşılmasını engelleyecekse de bu durum hukuk düzenin korunmasını ve ona olan güvenin sağlanmasını zedeleyeceğini; dolayısıyla davacının yetkili hamil sıfatıyla söz konusu çek tutarları üzerinde hukuki hakkının olduğunun ve çalınan bu çeklerin iptal kararına muhtaç bulunduğunun kabulü gerektiğini, ancak dava dilekçesine ekli vekaletname ile çekin ön ve arka görüntüsünün incelendiğinde; davacı ...'un hem kendi adına hem de çekin keşidecisi olduğu belirttiği ....

Mimarlık İnş..Ltd Şti'nin yetkilisi sıfatıyla şirket adına vekalet verdiği ve çekin kaybolmadığının icra takibinden anlaşılmıştır.

Somut olayda çekin kayıp olmadığı ve kimin elinde olduğu ve bankaya ibraz edildiğinin belli olduğu, çek üzerinde kayıtlar ... olarak ibraz edildiği, soruşturma evraklarındaki ifade geçtiği, çeki elinde bulunduran hamil icra takibine geçmiş olduğu, bu durumda kimin elinde olduğunun bilindiği, ancak bu kişiye karşı istirdat davası ile talep edebileceğinden davacının çek iptal davası açma hakkı ve hukuki yararı bulunmadığı sonuç ve kanaatiyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilerek, 6100 Sayılı HMK'nin 297/2 maddeleri gereğince aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır