Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/691 K.2025/270

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ....

Alışveriş Merkezinde kain Bakırköy Vergi Dairesinin .... vergi numarasına kayıtlı olarak ....Eczanesinin sahip ve mesul müdürü olarak eczacılık mesleği ile iştigal ettiğini, müvekkili bu işletmenin sahibi olup ilgili taşınmazı yıllardır AVM yönetiminin kiracısı sıfatıyla kullandığını, müvekkiline ait eczanede 30.09.2024 tarihinde AVM'nin deposunda bulunan çok sayıda ilaç ve 2019 yılının başından itibaren 2024 Ağustos ayına kadar olan tüm yılların yevmiye, envanter, kebir,

banka pos slipleri ve tüm resmi defterler ile 2019'dan itibaren 2024 Ağustos ayına kadar alış ve satış faturaları ile bodrolarının tamamı yaşanan elim su basma olayından dolayı zayi olduğunu, açıklanan nedenlerle talebin kabulü ile,

su basması sonucu hasar gören ve kullanılamaz hale gelen, 30.09.2024 tarihinde AVM'nin deposunda bulunan çok sayıda ilaç ve 2019 yılının başından itibaren 2024 Ağustos ayına kadar olan tüm yılların yevmiye, envanter, kebir, banka pos slipleri ve tüm resmi defterler ile 2019'dan itibaren 2024 Ağustos ayına kadar alış ve satış faturaları ile bodrolarının tamamına ilişkin olarak gerekirse mahalinde bilirkişi aracılığı ile inceleme yapılmak suretiyle su basması nedeniyle oluşan hasar doğrultusunda zayi belgelerinin verilmesini talep etmiştir.

DELİLER VE GEREKÇE

Tarafa usulüne uygun tebligat yapılmıştır.

Dava; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. fıkrası kapsamında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesinin 7. Fıkrası; ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.'' şeklinde düzenlenmiştir.

Tacirlerin defter tutma yükümlülüğü 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 64. Maddesinde düzenlenmiş olup buna göre ; Her tacir, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanuna göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorundadır. Defterler, üçüncü kişi uzmanlara, makul bir süre içinde yapacakları incelemede işletmenin faaliyetleri ve finansal durumu hakkında fikir verebilecek şekilde tutulur. İşletme faaliyetlerinin oluşumu ve gelişmesi defterlerden izlenebilmelidir.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür."

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, "Tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür." Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6). Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder. Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. (TTK m.82/7).

Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Zayi belgesi talebi çekişmesiz yargı işi olduğundan, HMK'nın 385/2.maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işlerinde aksine bir hüküm bulunmadıkça resen araştırma ilkesi geçerlidir.

Davacı şirketin vergi uyuşmazlığı olup olmadığına ilişkin Bakırköy Vergi Dairesi Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmış olup incelenmesinde; 30/01/2025 tarihli yazı cevabından da anlaşıldığı gibi vergi uyuşmazlığının bulunmadığı anlaşılmıştır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın 08/10/..... tarihli tutanak dosyamız içerisine alınmış olup incelenmesinde; ... Mahallesi .... Kavşağı Bakırköy/İstanbul adresinde, alışveriş merkezinin A ve B blokları -1. Katta su basılmış olması nedeni ile gidildiği ve medahale edildiğine dair tutanak tutuluğu anlaşılmıştır.

Tanık ... Mahkememizin 20/03/2025 tarihli duruşmasına gelerek "Ben itfaiye onbaşısı olarak görev yapmaktayım, olay yerine gittik, bana sormuş olduğunuz depoda su basması vardı, bizim görevimiz suyu tahliye etmekti, orada bir kısım malların zarar gördüğünü tespit ettik, bana sormuş olduğunuz 2019-2024 arasında davacıya ait yevmiye, envanter, kebir, banka pos silipleri, resmi defterler, alış-satış faturaları, bordroların zarar görüp görmediğini bilmiyorum, bu evrakların orada olup olmadığını bilmiyorum, biz oradaki suyu tahliye ettik ve çıktık, dedi." şeklinde beyanda bulunmuştur.

"...Hal böyle olunca, mahkemece yapılması gereken iş davacı yana talebi açıklattırılıp zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin tüm bilgileri, tarih ve sayı numaralarını tespit edilerek, tespit edilen bu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, saklamakla yükümlü olduğu belgelerden ise bu belgelerin bir örneğinin diğer kurum ve kuruluşlardan temin edilip edilemeyeceği hususunda mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınıp, Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın 13/06/2022 tarihli raporunda belirtilen .... isimli ...

A.Ş. görevlisi ile anılan raporda imzası yer alan müdahale eden ekip amiri ... tanık sıfatıyla dinlenip, arşivde meydana gelen su baskınına ilişkin suyun kaynağı tespit edilip, arşivi su basmasında talep edene yüklenebilecek bir kusur bulunup bulunmadığı üzerinde de durulup, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle talep hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesinden ibarettir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve taktiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi, ... Esas, ... Karar.

Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; zayi belgesi verilmesine sebep olan olayın 30/09/2024 tarihinde gerçekleştiği, iş bu davanın 03/10/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmakla durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde TTK 82/7 uyarınca hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.

Davacının dava dilekçesi ile dava konusu 30.09.2024 tarihinde AVM'nin deposunda bulunan çok sayıda ilaç ve 2019 yılının başından itibaren 2024 Ağustos ayına kadar olan tüm yılların yevmiye, envanter, kebir, banka pos slipleri ve tüm resmi defterler ile 2019'dan itibaren 2024 Ağustos ayına kadar alış ve satış faturaları ile bodrolarının tamamının zayi olduğundan bahisle iş bu dava açılmıştır.

Davacı vekiline dava dilekçesinde bahsettiği dosyalarının yıl ve diğer özelliklerini, nakit makbuzlara ve banka dekonatları bakımından ise nitelikleri itibariyle belirlenebilirliğine dair beyanda bulunmak üzere yukarıda bahsi geçen T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi .... Hukuk Dairesi, ... Esas, ....

Karar. İlamı dikkate alınarak 1 haftalık süre verilmiş olup beyan dilekçesinde 2019-2024 yılı ticari defterleri ile 2019-2024 yıllarına ait tüm alış ve satış faturaları ve 2019-2024 yılları arasındaki .... Bankası, ... Bankası, ...bank , ... , ..., ...bank ve ...bank a ait ödeme siliplerinin zayisini istediği yönünde beyanda bulunmuştur.

Davacı şirketin 2019-2024 yılı ticari defterleri ile 2019-2024 yıllarına ait tüm alış ve satış faturalarının zayi olduğunun tespiti talep etmiş olup, TTK'nın 82/1-5-6. maddesi gereğince 10 saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasındadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Avrupa Yakası İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın 08/10/.... tarihli raporunda .... Mahallesi ... Kavşağı Bakırköy/İstanbul adresinde, alışveriş merkezinin A ve B blokları -1. Katta su basılmış olması nedeni ile gidildiği, İskiye ait E-5 yanyoldaki isale hattının patlaması sonucunda yola yayılan suyun .... alışveriş merkezinin A ve B blok 1. Bodrum katına dolan suyun çekildiği, zarar ın müdahaledeki son durum başlığı ile tespit edildiği anlaşılmıştır.

Tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstermiş olması gerekmektedir. Ayrıca, ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Somut olayda; davacının iradesi dışında İskiye ait E-5 yanyoldaki isale hattının patlaması sonucunda yola yayılan suyun .... alışveriş merkezinin A ve B blok 1. Bodrum katına dolan suyun çekildiği konusunda ve tutanağın müdahaleden sonraki son durum başlığı altında"forum eczane depo" sunda su basması olduğuna şüphe bulunmamaktadır. Tanık beyanı da olayın işyerinin altında bulunan bodrum kattaki depoda meydana geldiğini doğrulamaktadır.

Ticari defterlerin depoda saklanmasına ilişkin ise, ticari defter ve belgelerin şirket merkezinin bodrum katında muhafazası da başlı başına davacının basiretli bir tacir gibi davranmadığı ve defterin muhafazasında gerekli özeni göstermediği anlamına gelememektedir. ( T.C.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi, 2022/839 Esas, 2022/947 Karar.) Ancak, dosya kapsamında davacının zayi istemine konu belgeleri depoda sakladığına ilişkin kendi beyanı dışında bir delil bulunmamakta, depoda hangi şartlarda muhafaza edildiğine dair bir görüntü de sunulamamıştır. Davacı tarafından bu hususta tanık da dinletilmemiştir.

Mahkememizce davacının zayi belgesine konu belgelerin muhafaza için gerekli özeni gösterip göstermediğinin tespiti bakımından mahallinde yetkli verilerek bilirkişi inceleme yapılmasına ilişkin ara karar kurulmuş ise de, davacı tarafça bilirkişi ücreti de yatırılmadığından bu inceleme yapılamamıştır.

Davacı iş bu dava bakımından öncelikle zayi belgesi istenilen belgelerin depoda yer aldığın, depoda hangi şartlar altında muhafaza edildiğini, ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve ihtimamı göstericek şekilde deponun düzenlendiğini, suyun depoda hangi seviyeye kadar geldiğini ve bu belgelerin nasıl, ne derecede etkilendiğini (tamamen zayi/kısmen zayi),

zararın oluşmasında saklama koşullarının etkili olup olmadığın hususlarının TMK'nın 6 ve HMK'nın 190 maddeleri gereği davacı tarafça ispat etmesi gerekmekte iken ispatlanamadığı anlaşılmakla davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır