Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/234 K.2025/428

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

TALEP

Davacı taraf sunduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'in ... San. Ve Dış Tic Ltd. Şti. Yetkilisi olduğunu, eşi .... tarafından müvekkiline Küçükçekmece de bulunan şirket merkezinde bankaya teslim edilmesi için bir dizi çeklerin verildiğini, müvekkilinin beyanında ... Bankası ...

Şubesine ait, keşidecisi .... olan ... seri numaralı 30.03.2017 keşide tarihli 20.000-TL Bedelli çekinde aralarında olduğuna yönelik olduğunu, zira ... adına yapılan icra sorgulamalarında söz konusu aşağıda belirtili çeke ait bir icra takibi olmadığını, ... Bankası ...

Şubesine ait, keşidecisi ... olan ... seri numaralı 30.03.2017 keşide tarihli 20.000-TL Bedelli çekin kaybolduğunu, çekin banka kayıtlarında açıkta gözükmesi nedeniyle bankalarda sorun yaşadığına, müvekkili ...in tüm banka işlemlerinde eşine ait açıktaki çek karşısına çıktığını, çekin 3 yıllık kambiyo süresi geçtiğinden ödeme yasağı talep edilmediğini, sair sebeplerle birlikte fazlaya ilişkin tüm talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla; gerekli ilanların yapılarak çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir.

Dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757/1. maddesine göre;"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklindedir. Söz konusu maddede düzenlenen yetki kuralı kesin yetki kuralı olup mahkemece resen dikkate alınması gerekir. İlgili talep eden hamilin güncel Nüfus Kaydı incelendiğinde dava tarihi itibari ile yerleşim yerinin Avcılar /İstanbul adresinde bulunduğu anlaşılmakla davanın yetkili ve görevli mahkemede açıldığı anlaşılmıştır.

İptal davasında mahkeme, dilekçe sahibinin senet elinde iken zayi olduğuna ilişkin iddialarını, yaptığı araştırmalar neticesinde inandırıcı bulursa, senedi eline geçireni muayyen bir süre içerisinde mahkemeye getirmeye davet ve aksi takdirde senedin iptaline karar verileceğini ihtar eder. Bu ilânda senede ilişkin bilgilere de yer verilir. İlân, emre yazılı senetler bakımından TTK m. 760 vd.; hamile yazılı senetler bakımından ise TTK m. 663 vd. maddelerinde düzenlenmiştir.

Hamile yazılı senetler yönünden senedi getirme süresinin en az 6 ay olarak belirlenmesi gerekir; bu süre ilk ilân gününden itibaren işlemeye başlar (TTK m. 663). Emre yazılı senetler yönünden ise senedi getirme süresi en az 3 ay, en çok bir yıldır (TTK m. 761/1).

İlân, TTK'nun 818/1-son maddesi yollaması ile TTK’nın 762/1. maddesi hükmü uyarınca, TTK’nın 35. maddesinde bahsi geçen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde üç kere yapılması gerekmekte olup Ticaret Sicil Gazetesinde üç kez ilan yapılmış olup, ilk ilanın 11/04/2025 tarihinde yapıldığı anlaşılmıştır.

Davaya konu çekin ibraz edilip edilmediği, ibraz edildi ise kim tarafından ibraz edildiği sorulmuş olup ...bank ve .... Bankasının müzekkere cevapları dosyamız içerisine alınmıştır.

Poliçenin iptalinin TTK’nın 757- 765 maddeleri arasında özel olarak düzenlenmiş olması ve bu hükümlerde poliçenin emre veya nama yazılı olmasına göre bir ayrım yapılmamış olması ile TTK’nın 778/1-(ı) ve 818/1-(s) maddelerinde bono ve çekin iptallerinin poliçe hükümlerine tâbi kılınmış olması sebebiyle, nama yazılı poliçe, bono ve çekin iptalinde hamile yazılı senetlerin iptaline ilişkin TTK’nın 661 vd. hükümleri değil, poliçenin iptalini düzenleyen TTK’nın 757 vd. hükümleri uygulama alanı bulacaktır

Poliçeye ilişkin düzenlemeye göre poliçenin kimin elinde olduğu biliniyorsa istirdat davası, poliçenin kimin elinde olduğu bilinmiyorsa iptal davası açılır (TTK m. 758 – 759). İptal davası sırasında poliçenin kimin elinde olduğu tespit edilir veya poliçe elinde bulunduran kişi, mahkemeye sunarsa bu durumda iptal davasına bakan mahkeme davaya bakmaya devam edemez. Mahkemenin davacıya poliçeyi elinde bulunduran kişiye karşı iade davası açmak için süre vermesi gerekir (TTK m. 758).

Poliçeyi eline geçiren kişinin bilinmesi madde 758 de düzenlenmiş olup madde hükmü; "(1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir. (2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır. " şeklindedir.

"...TTK 764/1 maddesi ''Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verilir'' hükmü düzenlenmiştir. Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm verilmelidir..." Yargıtay .. H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar.

Dosya tüm deliller ile birlikte somut olay bakımından değerlendirildiğinde; mahkememizce TTK'nın 762. maddesi gereğince Ticaret Sicil Gazetesi'nde ilan yaptırılmış olup, ... Bankası ... Şubesine ait, keşidecisi ...olan ... seri numaralı 30.03.2017 keşide tarihli 20.000-TL Bedelli çekin bankaya ibraz edilip edilmediği sorulmuş, 21/04/2025 tarihinde ....

Bankasından gelen cevabi yazıda dava konusu çekin ... bank tarafından takas merkezi aracılığı ile ibraz edildiği mahkememizce 24/04/2025 tarihli müzekkeresi ile ...'tan ibraz eden bilgisinin sorulduğu, 25/04/2025 tarihli ....bank'ın cevabi yazısında, bahse konu çekin .... San. Ve Tic. Ltd.

Şti tarafından bankaya ibraz edildiği bildirilmiş olup talep eden vekiline çeki bankaya ibraz eden hakkında istirdat davası açmak üzere TTK 764/1 maddesi uyarınca 7 günlük kesin süre verilmiş olup, verilen kesin süreye ilişkin meşruhatlı davetiyelerin talep eden vekiline usulüne uygun tebliğ edilmiş olmasına rağmen talep eden vekili tarafından verilen kesin sürede istirdat davası açılmamıştır.

Neticeten, 6102 sayılı TTK’nın 818/1. maddesi yollamasıyla uyuşmazlığa uygulanması gereken aynı Kanun’un 758. maddesi ile Yargıtay ... H.D nin 17/06/2019 Tarih ve ... Esas, ... Karar Sayılı ilamı da dikkate alınarak yargılama sırasında davaya konu çekin yetkili hamilinin ortaya çıktığı halde, mevcut çekin hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda ilgili talep edene süre verilmesine rağmen süresinde istirdat davası açılmaması nedeniyle çek iptali davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır