Bakırköy 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/526 K.2025/536

G. K. YAZILDIĞI TARİH : 25/06/2025

Davacı tarafından mahkememizde açılan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde. Bakırköy ...... İcra Dairesi'nin ...... Esas sayılı dosyasında davalı tarafından dava konusu icra takibi başlatılmasının ve takibin kesinleşmesinin akabinde, icra dosyasının asıl borçlusu ile ticari ilişkisi olduğundan bahisle müvekkili şirket olan .....

Turizm Organizasyon Matbaacılık Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine adına 89/1-2-3 haciz ihbarnamesi UETS üzerinden tebliğ edildiğini, ancak müvekkili tarafından tebligatların kontrol edilememesi sebebiyle süresinde itirazda bulunulamadığını ve bu nedenle müvekkilinin, icra dosyasında borçlu sıfatıyla eklendiğini, müvekkili şirketin işbu durumu ekte de sunulan Antalya Genel İcra Dairesi .....

Talimat sayılı dosya ile 28/03/2025 tarihinde iş yerine yapılan muhafazalı haciz ile haricen öğrendiğini, ancak müvekkilinin, takibe konu borçla, asıl borçlu ve davalı ile herhangi bir hukuki veya ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkili borcun asıl tarafı olmadığı gibi, borcun doğmasına yol açacak herhangi bir sözleşme, ticari faaliyet ya da işlem içerisinde de yer almadığını, yine müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarında da, davalıyla veya asıl borçlu ile herhangi bir işlem, alacak/borç ilişkisi yer almadığını, öte yandan müvekkili şirketin dava dışı takip borçlularına da bir borcunun bulunmadığını,

davaya konu haksız icra takibi neticesinde, daha öncesinde de iş yerine haciz yapılan ve malzemeleri yedieminde bulunan müvekkili şirketin devam eden ticari hayatı sekteye uğrama tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu, telafisi imkansız maddi ve manevi zararlara uğrayacağının şüphe götürmez olduğunu, bu nedenle sayın mahkeme uygun gördüğü takdirde borcun miktarının yüksek olmasına binaen öncelikle teminatsız olmak üzere ihtiyati tedbir kararı verilmesini, neticede müvekkilinin, davalıya karşı borçlu olmadığının tespitine, Bakırköy ......

İcra Dairesi'nin ....... Esas sayılı dosyasında yürütülen icra takibinin, dava sonuna kadar durdurulmasına yönelik öncelikli olarak teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesine, Tedbir verilinceye veya yargılama süresince müvekkilin haciz baskısı altında icra dosya borcu bedelini ödemek zorunda kalması halinde davaya istirdat davası olarak devamına, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesi, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde;

Dava, 2004 sayılı İİK 89/3. maddesi gereği davacıya gönderilen üçüncü haciz ihbarnamesine karşı açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Dava konusu Bakırköy ...... İcra Müdürlüğünün ..... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davalı .... Endüstriyel...Şirketi tarafından diğer davalılar ..... Turizm...şirketi ile ..... Acentası...şirketi aleyhine toplam 792.080,40-TL alacağın avans faizi ile tahsili talep edilmiştir. İş bu icra dosyası üzerinden, davacıya yönelik İİK m.89 kapsamında haciz ihbarnameleri gönderilmiş ve İİK m.89/3. madde kapsamında 1.026.426,75-TL miktarlı 3. haciz ihbarnamesinin tebliğ edildiği görülmüştür. Davacı, bu haciz ihbarnamesinden kaynaklı davacıya borçlu olmadığını iddia etmektedir.

Takip hukukunda, borçlunun kendi elindeki alacakları yanında üçüncü kişilerde bulunan mal ve alacakları da haczedilebilir. Borçlunun üçüncü kişilerdeki bir kıymetli evraka bağlı olmayan maaş ve ücretler dışındaki alacakları 2004 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre menkul hükmünde olduğundan menkul haczine ilişkin usule göre de haczedilebilir. Alacaklının, borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczi talebi üzerine icra müdürü alacağı haczedip, icra tutanağına geçirip üçüncü kişiye bildirir. Böylece borçlunun üçüncü kişideki alacağı haczedilmiş olur. 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinde öngörülen usule göre üçüncü kişiye haciz ihbarnamesi gönderilmesi üçüncü kişideki borçlunun alacağının borçluya ödenmesini önleyen bir muhafaza tedbiridir.

Takibin kesinleşmesi üzerine ve alacaklının talebi ile icra müdürü borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczine karar vererek haciz tutanağı düzenler. İcra müdürü 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinde öngörülen süreci işleterek birinci ve ikinci haciz ihbarnamelerini düzenler.

Üçüncü kişi, ikinci haciz ihbarnamesinin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde bu ihbarnameye itiraz edebilir. Tebliğinden itibaren yedi gün içinde ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmez ise borcun üçüncü kişi zimmetinde sayılması kesinleşir.

Üçüncü kişi yedi gün içinde ikinci haciz ihbarnamesine itiraz etmemesi nedeniyle zimmetinde sayılması kesinleşen borcu, icra dairesine ödemez ise icra dairesi alacaklının talebi ile üçüncü kişiye üçüncü haciz ihbarnamesi gönderir.

Üçüncü haciz ihbarnamesi ile üçüncü kişiye ikinci haciz ihbarnamesine de yedi gün içinde itiraz etmediği için zimmetinde sayılması kesinleşen, borcu (parayı) (üçüncü haciz ihbarnamesinin tebliğinden itibaren) onbeş gün içinde icra dairesinin banka hesabına ödemesi veya aynı onbeş gün içinde takip alacaklısı aleyhine menfî tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye zorlanacağı bildirilir.

Bu kapsamda üçüncü kişi tarafından açılacak menfi tespit davası, takip alacaklısına karşı açılır. Uygulamada söz konusu menfi tespit davasında, takip borçlusunun da davalı olarak gösterdiği de olmaktadır. Menfi tespit davası yalnızca takip alacaklısına karşı açılmışsa takip alacaklısı bu davayı takip borçlusuna ihbar edebilir. Takip borçlusunun menfi tespit davasına feri müdahalede bulunması da mümkündür.

Üçüncü kişi tarafından açılacak menfi tespit davasının konusu, takip borçlusunun kendisinde hiç ya da haczedilen miktarda alacağının bulunmadığı, yani takip borçlusuna borcunun olmadığı, malın yedinde bulunmadığı, haciz ihbarnamesi tebliğinden önce ödendiği veya borcun sona erdiğine ilişkin iddiadır. Takip alacaklısı, takip borçlusu ile üçüncü kişi arasındaki ilişkiye yabancı olduğu gibi üçüncü kişi de takip alacaklısı ile takip borçlusu arasındaki ilişkiye yabancıdır.

2004 sayılı İİK' nın 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme belirlenirken 6100 sayılı Kanun'un göreve ilişkin hükümlerine bakmak gerekir. 2004 sayılı Kanun'unda söz konusu dava bakımından görev yönünden özel bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Bu nedenle genel kurallara göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekmektedir. 6100 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinde dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkemenin, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesi olduğu, bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesinin diğer dava ve işler bakımından da görevli olduğu kabul edilmiştir.

6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinde ticari davalar ve çekişmesiz yargı işleri düzenlenmiş, 5 inci maddesinde de ticari davalar ve ticari nitelikteki çekişmesiz işlerin aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesinde görüleceği hükme bağlanmıştır.

Uyuşmazlıkların çözümünde asıl olan bir davanın genel mahkemelerde görülmesidir. Özel mahkemede görüleceğine dair açık bir kanuni düzenleme bulunmayan her davanın, genel mahkemelerde görülmesi esastır. 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme konusunda Kanun'da özel bir düzenleme bulunmamaktadır.

Buna göre davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisi bulunmamaktadır.

(Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 06/11/2023 Tarih ve 2023/5228 Esas, 2023/6468 Karar sayılı ilamı).

Somut olayda; iş bu dava 2004 sayılı İİK' nın 89/3. maddesi hükmüne dayalı olarak açılmış olup, menfi tespit istemine ilişkin, ticari olmayan bir davadır. Davacı ile davalı arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmamaktadır. Uyuşmazlık takip hukukundan kaynaklanmakta olup görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesinin 02/01/2025 Tarih ve 2024/1489 Esas, 2025/23 Karar sayılı ilamı)

Yukarıda açıklanan hususlar kapsamında; iş bu davanın 6102 sayılı TTK' nın 4. ve 5. maddeleri kapsamında "ticari dava" olarak nitelendirilemeyeceği ve davaya bakmanın Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevi kapsamında olduğu anlaşılmıştır. 6100 Sayılı HMK nın 1. Maddesi hükmüne göre; göreve ilişkin kurallar kamu düzeninden olup, aynı yasanın 114/1-c bendi uyarınca, dava şartı olan bu husus, 6100 Sayılı HMK nın 115/1. maddesi gereğince mahkemece davanın her aşamasında kendiliğinde araştırılır. Ayrıca, göreve ilişkin dava şartı noksanlığının sonradan giderilmesi de mümkün değildir. Bu durumda davaya bakmaya Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olması nedeniyle mahkememizin görevsizliğine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ..... · ¸e-imzalı · Üye ..... · ¸e-imzalı · Üye ..... · ¸e-imzalı · Katip ..... · ¸e-imzalı