Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2014/623 K.2019/437

Mahkememizde görülen davanın açık yargılamasında,

ANA DAVADA DAVACININ TALEBİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak, taraflar arasında akdedilmiş 20.10.2012 tarihli sözleşme ile davacının inşaa ettiği ... isimli 140 dairelik sitenin sıva, alçı sıva, boya, mantolama, şap, seramik uygulama, alçıpan işleri, izolasyon ve saten alçı işlerini davalının üstlendiğini, işleri en geç 30.12.2013 tarihinde teslim etmeyi taahhüt ettiğini, ancak işin taahhüt edilen sürede tamamlanamadığını, teslim edilen işlerde de ayıplar bulunduğunu, davalının sözleşmenin 19. maddesine uygun bir hak ediş sunmadığını, geçici kabul bulunmadığını, kabule davet de yapılmadığını,

buna rağmen iyi niyetli bir tutumla hak ediş olmadan toplam 2.216.208,55TL ödeme yaptıklarını, sözleşmeye göre iş bedelinin %85’lik kısmının mal değişimi yoluyla ödeneceğini, fakat davalının nakit ihtiyacına destek olmak amacıyla nakit ödeme yapıldığını, buna rağmen davalının uyarıda bulunmaksızın şantiyeyi terk ettiğini, bu süreçte Sulh Hukuk Mahkemesinden delil tespiti yoluyla eksik ve ayıplı işlerin tespitini istediklerini ve bir müşavir firmaya hak ediş hazırlattıklarını, bu hakediş hesabına göre davalının yaptığı imalatın bedelinin KDV dahil 2.058.967,86.TL olduğunu,

bunun dışında davalıdan 84.409.TL tutarında inşaat malzemesi satın aldıklarını, davalıya toplam 2.143.376,86.TL ödemeleri gerekirken 2.216.208,55.TL ödendiğini ileri sürerek 72.831,69.TL fazla ödemenin dava tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, Bursa 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...

E. Sayılı dosyasıyla yaptırılan tespite göre ayıplı imalat bedeli olan 38.291.TL’nin de dava tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

ANA DAVADA DAVALININ CEVABI

Davalı taraf davanın reddini istemiş, taraflar arasındaki sözleşmenin doğru olduğunu, sözleşmede belirtilen işleri zamanında ve eksiksiz yapıp teslim ettiklerini, üstelik sonradan ortaya çıkan ilave imalatları da yaptıklarını, sözleşmede belirtilen 31.12.2013 tarihinden önce geçici kabul de yapıldığını, geçici kabulde davacı tarafı ...’nin davalı tarafı ...’in temsil ettiğini, geçici kabulden sonra 28.02.2014 tarihinde aynı heyetin kesin kabul yaptığını, sözleşme kapsamında kalan ve sözleşme dışı olan ilave işlerin ölçümlerinin yapıldığını, buna dair tutanakların ...’ye verildiğini,

haberi olmasına rağmen şirket yetkilisi ...’nin çeşitli bahanelerle geçici ve kesin kabule katılmadığını, daha sonra ölçümleri kabul etmediğini, yeniden ölçüm taleplerini savsakladığını, bunun üzerine bakiye alacakları için Bursa 10. Noterliğinin 17886 yevmiye numaralı ihtarını keşide ettiklerini, davacı şirketin Bursa 13. Noterliğinin 11937 yevmiye numaralı ihtarı ile alacağa karşı çıktığını, davacının tutumunun kötü niyetli ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, işin süresinde bitmediğine dair bir ihtar bulunmadığını, imalatlara itiraz edilmediğini, cezai şart uygulanmadığını, yokluklarında yapılan hak ediş hesabını kabul etmediklerini,

davacının diğer müteahhitlerle de anlaşmazlık yaşadığını, tespit bilirkişisinin raporunda gösterdiği hatalı veya tamir gerektiren imalatlara da davacının sebep olduğunu, çünkü işin tesliminden sonra şantiyeye sokulan araç ve ekiplerin hasara neden olduğunu, doğramaların zamanında takılmaması yüzünden iç boyaların zarar gördüğünü, sonradan yapılan bazı ilave imalatlar sırasında davalının yaptığı işlerin zarar gördüğünü, davacıya inşaat malzemesi de sattıklarını, yevmiyesini kendileri ödeyerek işçi temin ettiklerini, ilave işler ve çalıştırılan işçiler sebebiyle 73.714.TL alacakları bulunduğunu ileri sürmüştür.

BİRLEŞEN DAVADA DAVACININ TALEBİ

Davacı vekili dava dilekçesinde, taraflar arasında 01.11.2012 tarihli bir eser sözleşmesi imzalandığını, davacının bu sözleşmeden doğan yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdiğini, hatta sözleşmede belirtilmeyen bir takım inşaat ve imalat da yaptığını, yapılan işlerden dolayı alacaklı olduklarını, sözleşmenin ifası sırasında davalı iş sahibine çeşitli inşaat malzemesi satışı da yaptıklarını, bu satıştan kaynaklanan açık hesap alacaklarının 84.409 Türk Lirası olduğunu, bunun dışında davacının inşaatta bulundurduğu işçilerin zaman zaman davalıya ait bazı işlerde çalıştırıldığını,

ücretleri ile sosyal güvence ve haklarının davacı tarafından ödendiğini, bu ücretler için davalıya kesilen faturaların halen ödenmediğini, karşı tarafın açtığı ...

E. sayılı davada alınan bilirkişi raporunda yapılan imalat tutarının 3.005.122,79.TL, satılan malzeme tutarının ise 84.409.TL olarak hesaplandığını, eksik ve kusurlu iş bedelleri düşüldüğünde 3.044.229,82.TL tutarında toplam iş ve malzeme bedeline ulaşıldığını, davalının ödediği 2.216.208,55.TL tenzil edildiğinde 828.021,27.TL alacaklı olduklarını, hatta raporda bazı işlerin eksik hesaplandığını,

eksik ve ayıplı imalat bedeli olarak hesaplanan 45.301,97.TL’yi kabul etmediklerini ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 800.000.TL malzeme ve imalat bedelinden kaynaklanan alacağın ve davalı lehine çalıştırılan işçi ücretleri için şimdilik 20.000.TL alacağın temerrüt tarihi olan 22.04.2014 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, davanın ...

E. sayılı dava ile birleştirilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVADA DAVALININ CEVABI

Davalı taraf davanın reddini istemiş, davacı müteahhit tarafın sözleşmeden kaynaklanan edimlerini tam ve süresinde yerine getirilmediğini, gecikme ve eksik-ayıplı imalattan kaynaklanan haklarını saklı tuttuklarını, iş teslim tarihinin 32.12.2013 olduğunu, bu süreye uymayan davalının süre uzatımı istediğini, geçici veya kesin kabule davet yapılmadığını, hak ediş evraklarının sunulmadığını, geçici kabul için adı geçen ...’nin temsil yetkisi veya şantiye şefi görevinin bulunmadığını, davalı şirketi temsil edemeyeceğini,

esasen ödemelerin %85 mal değişim yoluyla ödenmesi gerektiği halde davacı tarafın nakit sıkışıklığı nedeniyle nakit ödeme yaptıklarını, ödemelerin 2.216.208,55.TL’ye ulaştığını, davacının tek taraflı ve bildirimsiz olarak şantiyeyi terk ettiğini, bu aşamada Bursa 4. Sulh Hukuk Mah. ... D.

İş sayılı dosyasıyla yapılan tespite göre tamamlanan iş miktarının 2.058.967,86.TL olduğunu, bunun dışında davacı taraftan 84.409.TL tutarında inşaat malzemesi de satın aldıklarını, böylelikle ödenmesi gereken toplam tutarın 2.143.376,86.TL olduğunu, davacıya fazla ödeme yapıldığını, ilave iş ve işçilik ücreti iddiasının doğru olmadığını, davacının iddiasını dayandırdığı bilirkişi raporunu kabul etmediklerini ileri sürmüştür.

DELİLLER ve GEREKÇE: Derdest ana dava eser sözleşmesinden kaynaklanan ve iş sahibi tarafından fazla ödeme iddiasıyla açılmış alacak davasıdır. Birleşen dava ise aynı eser sözleşmesine göre müteahhit tarafından açılan ve bakiye imalat bedeli alacağı ile davacının diğer işlerine temin edilen işçilerin ücretlerine dair alacak davasıdır. Kural olarak her iki davada ispat külfeti davacı taraf üzerindedir.

Ana davada iş sahibi fazla ödeme yaptığını, birleşen davada ise müteahhit eksik ödeme aldığını ve davacı için işçi temin ederek ücretlerini ödediğini ispat etmelidir. Yani her iki taraf kendi iddiasını ispat edecektir. Ancak hem ana dava hem de birleşen dava aynı sözleşmeden doğduğu için deliller birlikte toplanacaktır.

Ana dava ve birleşen davada taraf sıfatları değişik olduğundan bundan sonraki anlatımlarda davacı veya davalı ibaresi yerine iş sahibi ve müteahhit ibareleri kullanılacaktır. İş sahibi ana davada davacı, birleşen davada davalıdır. Müteahhit ise ana davada davalı, birleşen davada davacı durumundadır.

İş sahibi dava açmadan önce Bursa 4. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasıyla tespit yaptırmıştır. Tespit sonrasında hazırlanan 17.06.2014 tarihli bilirkişi raporunda sözleşmede belirtilen işlerin yapıldığını ancak bazı kusurlu ve eksik imalat bulunduğu belirtilerek bunun parasal karşılığının 38.391,50.TL olduğu, bu işlerin kırk beş günde tamamlanacağı belirtilmiştir.

Esasen bu rapor görünüşte iş sahibinin iddiasını destekler gibi görünse de özünde müteahhidin işi tamamladığını göstermektedir. Zira iş sahibi başka kimseye imalat yaptırmadığına göre 03.06.2014 tespit günü itibariyle sözleşmede belirtilen işler basit birkaç eksik ve ayıp dışında tamamlanmıştır. O halde iş sahibinin müteahhide yönelik olarak ileri sürdüğü “işi yarım bırakıp şantiyeyi terk ettiği” iddiası haksızdır.

Üstelik bu tür ilişkilerde tek taraflı tespit yaptırmanın mantığı anlaşılır değildir. Gecikmesinde zarar olmadığı halde karşı tarafa kendini savunma ve keşif yerinde hazır bulunarak kendi tezlerini bilirkişiye anlatma fırsatı vermeden rapor alınması her zaman sakıncalıdır. Üstelik bu raporlara hazır bulunmayan taraf her zaman itiraz etmektedir.

Öte yandan is sahibi tek taraflı biçimde Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği bölümüne bir hak ediş raporu hazırlattırmıştır. Bu rapor kısmen dikkate alınabilirse de davalı hazır edilmeden yapılan ölçümlere dayalıdır. Bu hak edişte varsa müteahhit tarafın sözleşme dışı imalatları yer almamaktadır. Yer gösterme tek taraflıdır, sözleşme çerçevesinde fiyatlandırma yapılmıştır. Keza müteahhit taraf da Bursa 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin ...D. İş sayılı dosyasıyla tespit yaptırmıştır. Ancak bu tespit hem tek taraflı yapılmış, hem tespit isteyenin dahi itirazına uğramıştır. Bu sebeple mahkememizce yaptırılacak keşif ve alınacak bilirkişi raporunun ispat gücü daha yüksektir.

Mahkememizce alınan ve tek bilirkişi ... tarafından hazırlanan 01.04.2015 günlü raporda tespit dosyası da değerlendirilmiş ve eleştirilmiştir. Bilirkişi, tespit raporunun eksik ölçüme dayalı olduğunu belirtmiş, yeniden ölçüm yaptığını bildirmiştir. Müteahhit tarafın satışını yaptığı malzeme bedelinin 84.409.TL olduğu kabul edilmiş, buna karşılık işçi temin ücretleri konusunda yeterli belge olmadığı belirtilmiştir. Raporun ekinde ölçüm cetvelleri mevcuttur. Buna göre eksik ve ayıplı işler bedeli olan 45.301,97.TL tenzil edildiğinde malzeme bedelleri ve imalat bedelleri toplamı 3.044.122,79.TL’dir. 2.216.208,55.TL ödeme düşüldüğünde bakiye 828.021,27.TL alacak bakiyesi hesaplanmıştır.

Bu rapora iş sahibi itiraz etmiş, buna karşılık müteahhit taraf raporu esas alarak yukarıda sözü edilen birleşen davayı açmıştır. Mezkur rapor önceki raporlara göre oldukça farklı bir sonuca ulaşmış olduğundan izaha muhtaç bir çelişki doğmuştur. İş sahibinin itirazları kısmen hakkıdır. O halde heyet halinde inceleme yapacak başka bir bilirkişi heyetinden rapor alınmalıdır. Aralarında mimar, hukukçu, inşaat mühendisi ve mali müşavirin de bulunduğu bir heyet kurulmuştur.

Bu heyet hem önceki raporları irdeleyecek hem metrajları teyit edecek hem de karşılıklı ödeme kayıtlarını kontrol edecektir. Mahallinde keşif yapılmış, sürece ilişkin tanıklar da dinlenmiştir. Tanıklar çoğunlukla müteahhit tarafın üstlendiği işleri yapan taşeronlardır. Bu tanıklıklar davanın özüne etki etmeyecek kadar basit genel ifadeler içermektedir. Ancak tanıklardan ...’nin beyanı mahkememize fikir vermek açısından önemlidir.

Bu tanık, iş sahibinin işyeri temsilcisi olarak sözleşme ve imalat aşamalarında inşaatta bulunduğunu, her aşamayı bildiğini, müteahhit tarafın fazladan imalat yaptığını, fazla imalatları gelen bilirkişilere gösterdiğini, iş sahibi Sertepe İnşaat ile aralarında işyeri temsilcisi görevine ilişkin sözleşme bulunmadığını, akrabalık bağı yüzünden bu işin kendisine verildiğini, kendisinin ölçümleri iş sahibine bildirdiğini ancak buna uygun hak ediş yapılmadığını beyan etmiştir.

Elbette bu tanık ile iş sahibi arasında bir akdi bağ tespit edilememiştir. İş sahibi de bu kişinin kendilerini temsile yetkili olmadığını savunmuştur. Ancak inşaat alanında fiilen duran, iş sahibi ile akrabalığı bilinen, üçüncü kişiler nazarında temsil yetkisi varmış izlenimi yaratılan, yaptığı iş ve konuşmalara itiraz edilmeyen, kurduğu bağlantılar devam ettirilen, üstelik bu tutumuna arızi ve tekil değil, uzun süreli ve bir çok iş için göz yumulan bir kişinin kendi başına ve şirketten habersiz faaliyet gösterdiğini kabul etmek zordur. Üstelik iş sahibi müteahhit ve taşeronların ... yerine irtibat kurulması gereken ...’in yaptığı işlere dair somut bilgiler vermemiştir. Mesela şantiye şefi ... ise neden ...’nin faaliyetlerine göz yummuş ve mesela hangi imalatlar için işlem yapmıştır?

Bu izahat çerçevesinde ...’nin iş sahibinin açık veya zımni onayı ile temsilci gibi hareket ettiği kabul edilmelidir.

Keşiften sonra bilirkişi heyetince hazırlanan 28.09.2016 tarihli raporda müteahhitin yaptığı imalat tutarının 2.145.593,16.TL olduğu belirtilmiş, önceki raporlar da tartışılmıştır. İş sahibinin defterine göre ödemeler toplamı 2.216.208,55.TL, müteahhit tarafından kesilen fatura toplamı ise 2.196.110,34.TL’dir. İş sahibi kendi defterine göre 20.098,21.TL alacaklı görünmektedir. Elbette bu dava defterle ispat edilemez. Ancak defter kayıtları da bir fikir verecektir.

Bu rapora müteahhit taraf itiraz etmiş ve itirazlarında ciddi sebepler ileri sürmüştür. Bu itirazları karşılayacak bir ek rapor alınması uygun olacaktır. Fakat yukarıda zikredilen raporu yazan bilirkişiler tehdit edildiklerini, hakarete uğradıklarını beyan ederek görevden azil istemişlerdir. Bu aşamadan sonra bilirkişilerin görev yapmakta ve tarafsız kalmakta zorlanacakları düşünülerek yeni bir heyet oluşturulmuş, keşif yapılarak yeni bir rapor alınmıştır.

Bilirkişiler 12.12.2018 tarihli raporlarında işin başından sonuna kadar yapılan imalatın KDV hariç 1.985.825,75.TL olduğunu, 135.687,25.TL tutarlı ticari mal alışverişinin hesaptan düşülmesi gerektiğini, bu sebeple iş sahibinin yaptığı 2.216.208,55.TL’lik ödemeden malzeme bedeli düşüldüğünde imalat için yapılan ödemenin 2.080.521,30.TL olacağını, kesilen faturaların KDV’si olan 310.488,27.TL dikkate alınınca müteahhit alacağının 2.296.314,02.TL olacağını, buna göre de davacının 215.792,72.TL alacaklı olduğunu,

eksik işler için üçüncü kişilere yaptırılan 50.397,80.TL tutarlı faturalar da nazara alınırsa müteahhit alacağının 165.394,92.TL olduğunu izah etmişlerdir.

Bilirkişinin hesap yönteminde bazı hatalar vardır. Özellikle KDV hesap edilirken sadece faturası kesilen kısmın KDV’sini nazara almak doğru olmaz. Davayı kazandığı miktar kadar fatura kesmek zorunda kalacak olan müteahhit taraf mecburen KDV ödeyecektir. O halde toplam iş miktarı hesaplanırken KDV de dahil edilmelidir. Müteahhitin yaptığı iş miktarı 1.985.825,75.TL olduğuna göre bunun KDV’si 357.448,63.TL olur. Toplam alacak da 2.343.274,38.TL’ye ulaşır. İş sahibinin ödediği 2.080.522,30.TL indirildiğinde müteahhitin 262.753,08.TL alacağı kalmıştır.

İş sahibinin üçüncü kişilere yaptırdığını beyan ettiği işlere ilişkin 50.397,80.TL tutarlı faturalar mahkememizce dikkate alınmamıştır. Zira bu faturaların müteahhitin yaptığı işlerle kesin bağlantısı ispat edilememiştir. Zaten müteahhit alacağı da yapıp tamamladığı iş miktarına göre hesaplanmıştır.

Müteahhitin işçi çalıştırılmasına yönelik iddiaları yeterince ispat edilemediğinden ve mahkememizce itibar edilen rapora göre alacağı daha az hesap edildiğinden fazlaya ilişkin talepleri reddedilmiştir.

A)

Ana davanın reddine, Alınması gereken 44,40-TL maktu red harcının mahsubu ile fazla alınan 1.855,05-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, Davalı vekili lehine takdir edilen 11.648-TL ücret-i vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Davacı tarafça yapılan muhakeme masrafının kendi üzerinde bırakılmasına,

B)

Eldeki dava ile birleşen mahkememizin ... esas sayılı dosyası yönünden davanın kısmen kabulü ile 262.753,08 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... Otomotiv A.Ş'den alınarak davacı ... İnşaat ... Ltd. Şti'ne ödenmesine,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,

Alınması gereken 17.948,66-TL harçtan peşin yatırılan 14.003,55-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.945,11-TL harcın davalıya tamamlattırılmasına,

Davacı tarafça yapılan 5.690-TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre hesaplanan 1.823,25-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

Davacı vekili lehine kabul edilen miktar üzerinden takdir olunan 21.716-TL ücret-i vekaletin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,

Reddedilen kısım üzerinden davalı vekili lehine takdir olunan 36.240-TL ücret-i vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

Davacı tarafça başlangıçta yatırılan 14.003,55-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile verilen karar taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okundu, anlatıldı., 10/04/2019

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır