Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1675 K.2019/1224

Mahkememizde görülen davanın açık yargılamasında,

DAVACININ TALEBİ

Davacı vekili dava dilekçesinde davacı şirketin Kütahya ili Gediz İlçesi’nde bulunan doğalgaz çevrim santrali olarak işletilen iş yerini 08.04.2017 günü bir yıl süreli olarak sigorta ettirdigini, primlerin ödendiğini, 29.07.2017 tarihinde iş yerine gizlice giren ve saklananan hırsızların zemindeki tünellerde bulunan iletim kablolarını keserek çaldığını, bu olayın sigorta şirketine ihbar edildiğini, bir hasar dosyası açıldığını, kolluk kuvvetlerinin tuttuğu tutanakların da sigortacıya iletildiğini, sigorta şirketince görevlendirilen ekspertize göre ve sovtajı tenzil edildikten sonra toplam 347.201.TL tutarında hasar ve zarar gerçekleştiğini,

sigorta primlerinin Euro cinsinden belirlenip ödendiğini, tazminatın da Euro cinsinden ödenmesi gerektiğini, risk ödeme tarihindeki kura göre zararın 83.302 € tutarında olduğunu, hırsızlığı gerçekleştiren kişilerin halen tespit edilemediğini, yukarıda zikredilen sigorta poliçesi kapsamında hırsızlık klozu da bulunduğunu, buna rağmen davalı şirketin ödeme yapmadığını ileri sürerek 83.302.€ tazminatın, ihbara göre ödeme süresinin sona erdiği 01.09.2017 tarihlinden işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALININ CEVABI

Davalı vekili davanın reddine karar verilmesini talep etmiş, sigortalının beyan yükümlülüğünü ihlal ettiğini, olay tarihi itibari ile santralin sekiz aydır çalışmadığının ortaya çıktığını, bu durumun riski olumsuz yönde değiştirdiğini, santral çalışır durumda olsa bu hırsızlığın mümkün olmayacağını, işyerindeki faaliyetin poliçe tanziminden yaklaşık beş ay önce durdurulduğunu, bu durumun sigortacıya bildirilmediğini, olayın yeterli güvenlik önlemi alınmaması sebebiyle hasarın teminat dışı olduğunu, güvenlik görevlilerinin sertifikaları ve tecrübeleri olmadığını, standart işçilerden seçildiklerini, güvenlik kameralarının çalışmadığını,

çalınan kablo miktarının çok olduğunu, olayın ne zaman gerçekleştiğinin bilinmediğini, hırsızlığın tesis dışında kablo artıkları görülmesi ile fark edildiğini, bu kapsamda bir hırsızlıktan kimsenin haberinin olmamasının mümkün görülmediğini, güvenlik görevlilerinin kameraların çalışmamasını amirlerine bildirmesine rağmen tedbir alınmadığını, çevre aydınlatmaların da çalışmadığını, santral çevresindeki sahaya izinsiz giriş çıkış yapılması muhtemel alanlar incelendiğinde tel çitler üzerinde herhangi bir deformasyon tespit edilemediğini ancak olay tarihinde tesisin kuzey cephesindeki dereye bakan küçük bir alanda tel çit bulunmadığını,

olaydan sonra çit yapıldığını, olayın büyüklüğü nazara alındığında güvenlik görevleri tarafından fark edilmemeleri de nazara alınırsa riskin teminat dışı kaldığının kabulü gerektiğini, çalınan kabloların makine kapsamında olmaması nedeniyle de teminat dışında kaldığını, istenen zarar miktarının fahiş olduğunu ve zararın miktarını ispat külfetinin davacı taraf üzerinde olduğunu, davacı tarafın ödemeyi Türk lirası cinsinden yaptığını, bu nedenle tazminatın Euro cinsinden talep edilemeyeceğini ileri sürmüştür.

DELİLLER ve GEREKÇE: Derdest dava hırsızlık klozu da içeren ihtiyari iş yeri sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasıdır. Kural olarak ispat külfeti davacı taraf üzerindedir. Davacı taraf sözleşme kapsamında kalan bir riskin gerçekleştiğini, zararı ve zararın miktarını ispat etmelidir.

Somut olayda tarafların iddia ve savunmaları nazara alındığında sigorta sözleşmesinin yürürlükte olduğu dönemde davacı ya ait iş yerinde bir hırsızlık olayı meydana geldiği konusunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu kısım yönünden davacı taraf ispat külfetini yerine getirmiştir. Çözülmesi gereken temel uyuşmazlık riskini sigorta kapsamında kalıp kalmadı ve zararın miktarı noktasındadır.

Öncelikle belirtmek gerekir ki riskin sigorta teminatı kapsamında kalıp kalmadığı hususu sözleşmeye ve sigorta hukukunun temel ilkelerine göre değerlendirilmelidir. Bu husus hukuki bilgi ve tecrübe ile çözülebilecek niteliktedir. Bu sebeple keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasına lüzum görülmemiş, mahkememizce değerlendirme yapılmıştır.

Davalı tarafın sigortalıya yüklediği ve “beyan yükümlülüğün ihlali” olarak nitelediği sorumluluğun olayda vaki olmadığı kabul ve takdir edilmiştir. Dikkat edilirse sigorta poliçesi, doğalgaz çevrim santralinin faaliyetini durdurmasından dört ayı aşkın süre geçtikten sonra tanzim edilmiştir. Yani poliçe tanzim edildikten sonra faaliyetinin durması ve bu durumun ihbar edilmemiş olması söz konusu değildir.

Sigortacının poliçeyi düzenlerken gerekli inceleme ve araştırmayı yaptığı, sigorta ettiği iş yerinin o günkü halini bildiği kabul edilir. Nitekim pirim miktarı da riske göre belirleneceğinden, sigortacının iş yerinin mevcut durumu, içindeki teminat kapsamında kalan malların miktar ve boyutu hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Bu durumda sigortacının iş yerinin faaliyette olmadığına dair bildirimde bulunulmadığını yolundaki savunmasına itibar edilemez.

Keza yeterli güvenlik önlemi alınmaması sebebiyle hasarın teminat dışında kaldığı savunmasına da itibari edilmemiştir. Zira davalı tarafın savunma dilekçesinde de yer aldığı üzere doğalgaz çevrim santrali olarak çalıştırılan iş yerinde faaliyetini durmasından sonra güvenlik kameraları da devre dışı kalmıştır. elbette güvenlik kameralarının çalışmaması sigorta tazminatı ödenmemesi için tek sebep olmayacaktır.

Kameralar herhangi bir sebeple çalışmıyor olsa dahi iş yerinde güvenlik görevlilerinin bulunduğu, iş yerinin çevresinin neredeyse tamamının tel çitlerle çevrilerek güvenlik önlemleri alındığı, iş yerinin normal ve olağan güvenlik önlemleri ile korunduğu aşikardır. Sigorta sözleşmesine göre beş güvenlik önleminden bir tanesinin alınmış olması hasarın muafiyet indirimi yapılmadan ödenmesi için yeterlidir.

Keza güvenlik kameralarının ne şekilde devre dışı bırakıldığı da tespit edilebilmiş değildir. Örneği dosya arasında bulunan savcılık soruşturması kapsamında işyeri dışındaki kameralardan da görüntü alınamadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda davalının riskin teminat dışı kaldığına dair savunması da yerinde görülmemiştir.

Öte yandan çalınan ürünlerin kablolardan ibaret olduğu ve bir makine parçası olmadığı savunması da yerinde değildir iş yerinden çalınan kablolar inşaat ve imalatta kullanılmak üzere bekletilen kablolar değildir. İş yerinde üretilen elektriği iletmek üzere döşenmiş tesisata dahil olan kablolardır. Hırsızlık olayında davacı şirketin çalışanlarının dahli tespit edilememiştir. Bu durum eylemin emniyeti suistimal niteliğine bürünmesine engeldir. Savcılık soruşturmasının dahi hırsızlık üzerinden yürütüldüğü dikkate alındığında, olayın hırsızlık değil emniyeti suistimal olduğunu ispat külfeti sigortacı taraf üzerindedir. sigortacı bunu ispat edecek bir delil ileri sürememiştir.

Elbette zararın miktarı ve boyutunu ispat külfeti de davacı taraf üzerindedir. Ancak davacı taraf sözleşmeye göre üzerine düşen ihbar yükümlülüğünü zamanında yerine getirmiş, bunun üzerine sigorta tarafından bir bağımsız uzman görevlendirilmiştir. Sigorta eksperi hem olayın meydana geliş biçimine hem de olayda meydana gelen zararın boyutuna ilişkin rapor hazırlamıştır. Diğer şartları tahakkuk etmiş olsa, sigorta ödemesi bu eksper raporu çerçevesinde değerlendirilecektir.

Daha açık bir ifadeyle sigorta ettiren zararının daha fazla olduğunu ileri sürse bile sigorta şirketi bağımsız eksperin hazırladığı raporu esas alacaktır. Ortada bir hırsızlık bulunduğuna ve olay yerinde detaylı inceleme yaparak hasarın miktarına ilişkin bağımsız bir uzman raporu alındığına göre davacının en az bu kadar zararı ispat ettiği kabul edilmelidir.

Aksini düşünmek ve her olayda sigortalıya zararın boyutuna ilişkin ispat külfeti yüklemek sigorta sözleşmesinin tabiatına aykırıdır. Bilakis sigorta şirketleri sigortalıların tek taraflı olarak hazırlayacakları zarar raporlarına asla itibar etmeyecek, sigorta eksperlerinin hazırladıkları raporlar esas alınacaktır. Sigortacı kendi eksperi tarafından hazırlanan rapora rağmen ispat külfetinin sigortalı üzerinde olduğunu ileri süremez.

Böyle bir kabul sigorta sözleşmesinin sağladığı güvencez zayıflatan ve insanların bu ekipten bekledikleri yararları azaltan bir durumdur. O halde somut olayda zarar miktarının en az sigorta eksperi tarafından hazırlanan rapordaki miktar kadar olduğu kabul edilmelidir. Sigorta eksper raporundaki bedel amortisman ve sovtaj indirimi yapılmış bedeldir. Davacı taraf bunu dahi tartışmaya açmamıştır. Mahkememizce zarar miktarı konusunda sigorta eksperinin raporunu esas almıştır.

Davalı taraf aksini savunsa da pirimlerin yabancı para esas alınarak o günkü kuru üzerinden tahsil edildiği, Sözleşmeye göre tazminatlarında yabancı para cinsinden ödenmesi gerektiği açıktır. O halde ihbara göre sigorta şirketinin Ödeme süresinin sonu esas alınarak temerrüdün başladığı kabul edilmeli, Türk Lirası cinsinden belirlenmiş olan zarar miktarı o günkü kuru üzerinden yabancı paraya çevrilerek hüküm kurulmalıdır. Davacı tarafın talep ettiği miktarlar ilgili tarihlerdeki kura uygun olduğundan davanın kabulüne karar verilmiştir.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır