Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/807 K.2024/637

... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2022/ Esas

KARAR NO : 2024/

HAKİM

KATİP

DAVACI : ... SİGORTA A.Ş. - -

VEKİLLERİ

Av. .../ ... Av.

DAVALI : 1- ... ... LOJİSTİK VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ -

VEKİLLERİ : Av. Av. Av.

DAVALI

2- ... ... LİMAN VE DEPOLAMA İŞLETMELERİ A.Ş. VEKİLLERİ : Av. Av.

DAVA İHBAR OLUNANLAR

1- ... DENİZ ACENTELİĞİ ANONİM ŞİRKETİ - .../ ... 2- ... GEMİ ACENTELİĞİ ANONİM ŞİRKETİ

DAVA

İtirazın İptali (Halefiyetten kaynaklı rücuan tazminat nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 06/07/2022

KARAR TARİHİ : 24/05/2024

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 24/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Halefiyetten kaynaklı rücuan tazminat nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı taraf vekilince 06.07.2022 tarihli dava dilekçesinde özetle;

Dava dışı sigortalısı ... Dış Tic. A.Ş.'nin üretimini yaptığı PVC pencere ve kapı profilinin satılan yerlere nakliyesi sırasında yaşanacak olası hasarlar için müvekkili nezdinde ... poliçe numarası ile ... Sigorta Poliçesi teminat sağlandığı; sigortalı firması ... Dış Tic. A.Ş. tarafından ...'da yerleşik ... pvc satışı yapıldığı ve bu pvc'lerin sigortalı firmanın ...'deki fabrikasından yüklenerek karayolu ile .../...'teki ... ... Limanı'na taşındığı.

06.05.2021 tarihinde limanda sigortalısına ait emtinanın sevki esnasında konteyner istifi yapıldığı sırada devrilme suretiyle sigortalıya ait emtiada hasar meydana geldiği ve bu hasarın 13.07.2021 tarihinde 17.943.30-TL olarak müvekkilince karşılandığı; zararın tespiti amacıyla hazırlanan eksper raporunda konteyner temininin davalılardan ... ... Lojistik ve Ticaret A.Ş. Tarafından temin edildiğinin tespit edildiği ve hasarında da diğer davalı ... ...

Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.'nin sorumluluğundaki limanda meydana geldiği; bu amaçla her iki firmaya da rücu talepli ihtarname gönderildiğini ancak işbu ihtarnamelerine cevap gelmediği; bunun üzerine söz konusu firmalar hakkında icra takibine başlanıldığı; müvekkili şirketin tazminat talebinin TTK m. 1472'de düzenlenen halefiyet hakkına dayandığı; yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığı, borçlu tarafın kötüniyetle icra takibine itiraz ettiği; tüm bu sebeplerle itirazın iptali ile borçlu aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesi gerektiği.

Nihayet cevaba cevap dilekçesinde ise davalı/borçlunun hasarın ... firmasına ait ... nolu konteynerin yapısal bozukluğu ve mukavemetini kaybetmesinden kaynaklandığı; operatörün bir kusuru bulunmadığını, taşıyanın hakimiyet alanını sınırları dışında meydana gelen ziya ve hasarlardan TTK da yer alan sorumluluk sınırlarının uygulanmayacağını, hasarın kendi hakimiyet alanları dışında meydana geldiğini bu nedenlerle de davanın reddini talep ettiğini ancak hasarın ... firması tarafından işletilen ...-... liman terminalinde meydana geldiğimiştir.

Hakimiyet alanı içerisinde olmaması ve bu nedenle illiyet bağının kopmuş olması yönünde ki iddiaların gerçeği yansıtmadığı; davalı/borçlu taraf her ne kadar eksper raporunda hasarın ... firmasına ait ... nolu konteynerin yapısal bozukluğu ve mukavemetini kaybetmesi sebebi ile meydana geldiğini, ifade etmişse; müvekki,l şirket tarafında da hasara ilişkin eksper incelemesi yaptırılmıştır.

İki rapor birbirinden farklıdır, bu noktada çelişkinin giderilmesi adına bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiğini beyan etmiştir.

Davalılardan ... ... Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş. vekilince 31.08.2022 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

06.05.2021 tarihinde müvekkil şirkete ait terminalde A-4 sahasında ... firmasına ait ürün istifinin devrilmesi sonucu oluşan zarar gören konteynerler içerisindeki hasarların müvekkil şirket kusuruyla gerçekleşmemiş olduğu; dilekçelerinin ekinde sunduklerı ekspertiz raporundan da anlaşılacağı üzere ... firmasına ait ... nolu konteynerin yapısal bozukluğu ve mukavemetini kaybetmesi sebebi ile meydana geldiğinin anlaşıldığı; zarara sebep olan ... nolu konteynerin ... firmasına ait olduğu, bu sebeple davanın müvekkili şirkete değil, ...

Gemi Acenteliği A.Ş.'ye açılması gerektiği; zarara sebep olan ... nolu konteynerin yüke elverişsizliği sebebiyle taşıyanın hakimiyet alanı dışında meydana gelen ziya ve hasarlar için TTK da yer alan sorumluluk sınırları uygulanamayacağı; taşıyanın BK hükümlerine göre tayin edilecek söz konusu sorumluluğunun sınırlamaya tabi olmadığı; yükle ilgililerin her türlü zararların tazminininin illiyet bağı içerisinde bulunmak kaydıyla taşıyandan talep edilebileceği;

sonuç olarak davalı müvekkili şirketin BK m.115 ve 116/III ‘e uygun olarak yüke elverişsiz konteynerin taşıyanın hakimiyetinde bulunmadığı dönemde sebep olduğu ziya ve hasardan kaynaklanan sorumluğunun bulunmadığını beyan etmiştir.

Delillerin değerlendirilmesi ve gerekçe;Davanın deniz taşımacılığından kaynaklı sigortacının sigortalısına ödediği hasar bedelinin davalılardan rücuen tazminine ilişkin başlatılan takibe itirazın iptali davası olduğu anlaşılmıştır.

Dosya talimat yoluyla ... Denizcilik İhtisas Mahkemelerine gönderilerek, Dr. Öğretim Üyesi bilirkişi ve sigorta hukuku alanında uzman bir bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin 07/07/2023 tarihli raporunda özetle. Sigorta etirenlerin üçüncü şahıslara (ki üçüncü şahıs sigortacı ve sigorta ettiren dışındaki her şahıstır) karşı tazminat talebi hakkına sahip olması, bu husus davaya konu uyuşmazlık açısından temel bir problem olduğunu, davalılardan ... ...

Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş. cevap dilekçesinde, dava dışı sigortalının taşıma sözleşmesini ... firması ile yaptığını, nitekim talebe konu konteyner kaynaklı hasarın da işbu firmaya ait olduğunu beyanla sorumluluklarının ve pasif husumet ehliyetinin bulunmadığını ileri sürmüş olduğunu, bu durum karşısında tespiti gereken ilk hususun gerek 1 numaralı davalı ... ... Lojistik ve Ticaret A.Ş., gerekse 2 numaralı davalı ... ...

Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.'nin dava dışı sigortalının zarar sebebiyle talepte bulunabileceği üçüncü şahıs niteliğinde olup olmadığının tayini olduğunu, bu çerçevede dosyada bu yönde bir belge (konişmento ve/veya mail yazışması yahut navlun faturası gibi) mevcut olmasa da, taraf beyanlarından anlaşıldığı üzere, dava dışı sigortalı ... Dış Tic.

A.Ş. tarafından satışı yapılan dava konusu hasarlı ürünlerin deniz yolu ile taşınması hususunda söz konusu sigortalı ile ... firması arasında navlun sözleşmesinin akdedildiği; dava konusu zararın da işbu sözleşmenin ifası sırasında meydana geldiğini, bununla birlikte dava, taşıyan sıfatını haiz ... firmasına değil; işbu sözleşmenin ifasında kullanılan ve Borçlar Hukuku manasında yardımcı şahıs olarak nitelendirilebilecek, biri konteyner tedarikçisi ... ...

Lojistik ve Ticaret A.Ş.; diğeri de emtianın gemiye yükleneceği liman olan ... ...

Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.'ye yöneltilmiş olduğunu, bu noktada öncelikle söz konusu davalıların navlun sözleşmesinde hangi tarafın (taşıyan veya taşıtan) yardımcısı olduğunu tespit son derece önemi olduğunu, dosya münderecatında bahse konu navlun sözleşmesine dair bilgi ve belgenin ibraz edilmemiş olunması sebebiyle, esasen ilk olarak sözleşme hükümlerinden hareketle tespiti yapılabilecek bu konuda, kesin bir hükme varmak mümkün olamayacaktır.

Ancak karine olarak meselenin TTK'nın 1156. maddesinde yer alan ve doktirinde faaliyet sahası olarak ifade dilen prensibe göre halli düşünülebilir. Zira söz konusu prensip uyarınca emtinanın gemiye kadar getirilmesi masrafları taşıtana; limandan alınıp gemiye yüklenmesi masrafları ise taşıyana ait kabul edilmekte; böylece gerek liman gerekse gemi taşıyanın faaliyet alanı; dolayısıyla bu alanda çalışan kişiler de taşıyanın adamı (yardımcı şahsı) sayılmaktadır.

Buraya kadar yapılan açıklamalardan hareketle, her ne kadar kesin bir tespit olmasa da, nihai takdir Yüce Mahkeme'ye ait olmak üzere, davalıların dava dışı taşıyanın yardımcı şahsı olarak kabulü halinde pasif husumet ehliyetlerinin de bulunduğu söylenebilecek olduğunu, bununla birlikte davalıların yarımcı şahıs sıfatı ile dava konusu zarardan sorumluluklarının ise birbirinden bağımısız değerlendirilmesi gerekeceğini, TBK m. 116 esas alınmak,

daha doğru ifade ile söz konusu hüküm ile düzenleme altına alınan sözleşmenin ifasında yardımcı şahsın fiilinden sorumluluk ilkeleri çerçevesinde taşıtan ile taşıyan arasındaki ilişki navlun sözleşmesine dayanmakta iken; taşıtan ile yardımcı şahıs ve/veya taşıyanın adamları arasında bu manada bir sözleşme ilişkisi söz konusu olmadığından konunun yine genel hükümler uyarınca haksız fiil hükümlerinden hareketle halli gerekeceğini, bu çerçevede TBK m. 49 vd. hükümleri uyarınca kusuru ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlü olduğunu,

şu halde yardımcı şahıs sıfatlarını haiz olabilecekleri tarafımızca değerlendirilen davalıların TBK m. 49 vd hükümleri uyarınca dava konusu zarardan sorumluluklarının tayini son derece önemi haiz olduğunu ancak bu konuda dosyada eksper raporu dışında herhangi bir başka bilgi ve belge mevcut olmadığını, diğer taraftan söz konusu raporun tetkik etmek ve/veya doğruluğunu değerlendirmek ise heyetimizin uzmanlık alanı uzmanlık alanında olmadığını, dolayısıyla, dosyada başkaca bir belgenin de yer almaması karşısında söz konusu raporun esas alınması halinde emtianın sevkiyatı için gerekli olan konteynerin temini,

liman ve deniz yolu ile sevk organizasyonunun davalılardan freight forwarder sıfatına sahip ... ... Lojistik ve Ticaret A.Ş. tarafından yapıldığı; hasarın ise diğer davalı ... ... Liman ve Depolama İşletmeleri A.Ş.'ye ait limanda gerçekleştiği.

06.05.2021 tarihinde liman içinde yapılan konteyner istifi sırasında meydana gelen devrilme hadisesi neticesi dava konusu zararın oluştuğu tespitinin esas alınması halinde davalıların dava konusu zarardan sorumluluklarının bulunacağının söylenebileceği;

mahkememizin aksi kanaatte olması halinde ise, zararın sebebinin ispata muhtaç kaldığı ve TMK m. 6 gereğince davacı tarafın iddiasını ispat edememiş sayılacağının söylenebileceği kanaatinde olduklarını, halefiyet için ikinci şart ise sigortacının sigorta tazminatını ödemiş olmasıdır ki, dosyada mevcut belgeler arasında yer alan ve davacı tarafından dava dışı sigortalıya ödeme yapıldığını gösteren dekonttan işbu şartın da gerçekleştiği anlaşılmakta olduğunu, bu bilgiler ışığında uyuşmazlık konusu olayda sigortacı, yukarıda belirttiğimiz şartları yerine getirmiş olduğunu,

sigortalıya ödemiş olduğu sigorta tazminatı miktarıyla sınır oranında tazminat alacağı hakkı olduğu üçünçü şahıs konumundaki davalılara karşı halefiyet hakkının doğduğu kanaatine varılmış olduğu tespitlerini mahkememize sunmuşlardır.

Dosyaya yapılan itirazların değerlendirilmesi adına daha önce rapor sunan bilirkişi heyetinin yanına bir deniz taşıma konusunda uzman bilirkişi, bir gemi mühendisi ve bir uzak yol kaptanı bilirkişisi eklenerek oluşturulan yeni bilirkişi heyetine ek rapor aldırılmak üzere talimat yazılarak ... Denizcilik İhtisas Mahkemelerine dosya tekrar gönderilmiş, bilirkişi heyetinin 15.03.2024 tarihli raporunda özetle.

Zararın oluşma nedeni dikkate alınarak, 1 nolu davalı ...'in ilgi konteyner hasarında kusuru ve sorumluluğu söz konusu olmadığı; zarar yük taşıyanın vasıtalı zilyetliğine geçtikten sonra, ...'un sahasında ve onun ihmalinden kaynaklandığı ve dava taşıyan ...'ye değil bunun yerine yardımcı şahsı ...'a karşı ikame edilmiş olduğundan, 2 nolu davalının haksız fiilden doğan sorumluluğunun bulunduğunu; hasarın miktarının ise 29.06.2021 tarihli Axis raporunda yapılan değerlendirme ve tespitin kadri marufunda olduğu tespitlerini yaparak mahkememize sunmuşlardır.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde; davacı sigortanın sigortalısına deniz taşımacılığı sırasında hasara uğrayan konteynerler nedeniyle ödeme yaptığı, yapmış olduğu ödemeyi TTK 1472.

Maddesindeki halefiyet kapsamında sorumluluğu olduğunu iddia ettiği, davalılardan icra takibi ile talep ettiği, takibe itiraz neticesinde eldeki davanın açıldığı, hasar konusu emtianın sevkiyatı için gerekli olan konteynerin temini, liman ve deniz yolu ile sevk organizasyonunun davalılarda, forvarder sıfatına sahip ... ... A.Ş tarafından yapıldığı, hasarın ise diğer davalı ...

A.Ş'ye ait limanda gerçekleştiği, 06/05/2021 tarihinde liman içinde yapılan konteyner istifi sırasında konteyner vincinin istifteki 6. Sıraya bir konteyner daha koyulması sırasında aynı istifte yerden 2. Sırada bulunan ... nolu konteynerin yan taraflara doğru bombeleşme oluşması ve arka ucunun çökmesi neticesinde üzerindeki 3,4 ve 5. Sıradaki 3 konteynerin da çöken arka tarafından aşağıya doğru devrilerek ve diğer konteynerlara çarpmaları sonucunda dava konusu zararın oluştuğu,

dosya da yer alan 16/07/2021 tarihli matesis mühendisliği raporunda çöken konteynerin saç kalınlıkların standart ölçülerde içinde bulunduğunun 3D taramasıyla belirlendiği, konteyner da küçük çökmelerin bulunduğu, konteynerin bombeleşerek çökmesinin nedeninin konteynerin içindeki cevher yükünün hareket etmiş olabileceği, böylece o bölgede yapısal dayanım gücü limitinin aşılmış olabileceği,

ilave olarak üst yüklerin ve konteynerin bölgesel yükünün üst üste binmesi ve bölgesel çöküntüler ve korozyonların konteynerin çökmesine neden olmuş olabileceğinin kesin sonuç için sayısal hesaplamaların ve analizlerin yapılmasının gerektiğinin belirtildiği, dosyamızda alınan 15/03/2024 tarihli bilirkişi heyet raporuna göre, çöken konteynerden saçılan cevher yükünün konteyner içerisinde hareket ederek bir tarafa yığılarak o alanda dışa doğru yan gövdeyi itecek kuvvet oluşturacak yük cinsinden olduğu,

konteynerin üzerine diğer konteyner ağırlıkları eklendikçe yapının direncinin ağırlığı taşıyamayacak sınıra ulaştığı ve son 6 sıranın da teması ile çökmüş olmasının yüksek ihtimalde bulunduğu, ilgili yükün konteynera yüklenirken bir perdeleme yapılmamış olmasının cevher yükünü tehlikeli şekilde hareketli hale getirmiş olduğu,

diğer bir ifadeyle ilgili yükü içinde barındıran konteynerin üstüne diğer konteynerların istiflenmiş olması ve ilgili konteynerin perdeleme yapılmaksızın cevher yükü ile yüklenmiş olmasının ihmali davranışlar olduğu kanaatleri bildirilmiş, davacı sigorta şirketinin sigortalısının davalılara karşı haiz olduğu haklar kapsamında TTK 1472.

Maddesi kapsamında halefiyet ilkesi gereği sigortalısının yerine geçtiğinden aktif dava ehliyetine haiz olduğu, davacının sigortalısı dava dışı ... firmasının navlun sözleşmesinde taşıtan vasfına haiz olduğu, davalı ... ... firmasının navlun sözleşmesinin tarafı olmadığı, TTK madde 926 kapsamında taşıma işleri komisyoncusu olduğunu iddia ettiği, bu iddiaya karşı davacı tarafından karşı delil sunulmamış olup, davalı ... ... firmasının kusur ve sorumluluğu dosya kapsamında davacı tarafından ispat edilemediğinden bu davalı yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiş, dava dışı ...

Firmasının navlun sözleşmesinde taşıyan vasfına haiz olduğu, taşımanın CY/CY Şerhi ile kurulduğu, buna göre konteynerin limanda hat gemi acentesi tarafından teslim alınmasından sonra gemi bordasına götürülmesi ve yüklenmesi işlerinin taşıyan tarafından düzenlendiği, hat konteyner acentalarının bu elleçmenin masraflarını ayrıca taşıtandan talep ve tahsil etmeleri söz konusu olsa dahi bu işlerin ifası esnasında meydana gelecek zararlardan sorumluluğun taşıyan tarafa ait olduğunun kabulü gerekeceği, bu durumda diğer davalı ...'un taşıyanın navlun sözleşmesinin ifasında yardımcı şahıs olduğu,

zararın yük taşıyanın vasıtalı zilliyetliğe geçtikten sonra davalı ...'un sahasında ve onun ihmalinden kaynaklandığı, davanın taşıyan ...'ye değil, bunun yerine yardımcı şahsın davalı ...'a karşı ikame edilmiş olmasından dolayı davalı ...'un haksız fiilden sorumluluğunun bulunduğu, hasar miktarına ilişkin 29/06/2021 tarihli Axis raporunda yapılan değerlendirmeye bir itiraz olmadığı, hükme esas alınabileceği kanaatine varılmakla davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip · ☪e-imzalı Hakim · ☪e-imzalı