Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/961 K.2024/300

... 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : 2023/

KARAR NO : 2024/

HAKİM : ... ... KATİP : ... ...

DAVACI : ... -

VEKİLİ : Av. ... - DAVALI : ... -. VEKİLİ : Av. ... -

DAVA

3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

DAVA TARİHİ : 05/07/2023

KARAR TARİHİ : 07/03/2024

KARAR YAZIM TARİHİ : 12/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan 3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı takip alacaklısı ...'ın dava dışı takip borçlusu ...'nun müvekkili ...'ten alacaklı olduğu iddiası ile 3. Şahıs olan müvekkilinin mernis adresine 89/1 haciz ihbarnamesi gönderdiğini ve gönderilen haciz ihbarnamesinin 20/05/2023 tarihinde muhtara tebliğ edildiğini, müvekkilinin yeni boşanmasından dolayı ikamet adresi olan mernis adresinden taşınması sebebiyle 89/1 haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilememesi üzerine müvekkilinin mernis adresine 89/2 haciz ihbarnamesi gönderildiğini ve gönderilen haciz ihbarnamesinin 03/06/2023 tarihinde muhtara tebliğ edildiğini,

müvekkili tarafından ikinci haciz ihbarnamesine de aynı sebeple süresi içerisinde itiraz edilemediğini, bu nedenle 89/3 haciz ihbarnamesi gönderildiğini ve gönderilen haciz ihbarnamesinin de 20/06/2023 tarihinde muhtara tebliğ edildiğini, takip borçlusu ...'nun müvekkilinin ortağı ve yetkilisi olduğu ...

Et ve Et Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinde bir dönem sigortalı olarak çalıştığını, müvekkili ile işçi işveren ilişkisi dışında herhangi bir ilişkisinin olmadığını, müvekkili adına başka banka hesapları olmak üzere tüm resmi kayıtlara bakıldığında takip borçlusunun müvekkilinden alacaklı olduğunu ispatlayan herhangi bir havale/eft ye rastlanılmayacağını, bununla birlikte müvekkilinin takip borçlusuna karşı borçlandıracak herhangi bir belge ve takip alacaklısı tarafından icra dosyasına sunulmadığını, açıklanan nedenlerle müvekkilinin dava dışı takip borçlusu ...'na borcu olmadığının tespit edilmesine,

davalının haksız kötü niyetli icra takibi yapmış olması nedeni ile dava değerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, ... 12. İcra Müdürlüğünün 2018/... sayılı icra takip dosyası, ... 13. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... esas, 2023/... karar sayılı görevsizlik kararı, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, hukuki niteliği itibariyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Takibe konu ... 12. İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas Sayılı dosya celbedilmiş, incelenmesinde, alacaklının ... olduğu, borçlunun ise ... olduğu, alacaklı tarafından borçlu aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip başlatıldığı ve 3. Şahıs davacı aleyhine haciz ihbarnameleri gönderildiği anlaşılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nın 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır. Bu işler, eğer bir ticari işletmeyi ilgilendirmiyorsa, ticari iş sayılmazlar.

Ticari davalar ise aynı Kanunun 4/1 maddesinde tanımlanmıştır.

Bu maddeye göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri ve tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın Türk Medenî Kanunu’nun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545,

ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde; fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta;

borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır.Bu maddeye göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerekir.

Taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemez.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

6102 sayılı TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan dava; ... 12. İcra Müdürlüğü'nün 2018/... Esas sayılı icra takip dosyasında davacıya gönderilen haciz ihbarnamelerine dayalı olarak davalı tarafa borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesine ilişkindir.

Her ne kadar işbu dava dosyası ... 13. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından Asliye Ticaret Mahkemeleri'nin görevli olduğu iddiasına dayalı olarak görevsizlik kararı verilmiş ise de, Görev ile ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında res’en gözetilir. Görev ile ilgili hususlarda kazanılmış hak söz konusu olmaz.

Davacı ile davalı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı, İİK'nın 89/3 maddesi uyarınca açılacak davanın genel görevli Asliye Hukuk Mahkemelerinde açımlması gerektiği, davanın ticari dava niteliğinde olmadığı anlaşılmaktadır. Benzer yönde Bölge Adliye Mahkemeleri arasındaki uyuşmazlıkta ... 11. Hukuk Dairesinin 2023/ - 2023/ Esas - Karar sayılı kararı ile giderilmiş ve 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.

Tüm bu gerekçelerle davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu anlaşıldığından davanın görev dava şartı noksanlığı sebebiyle, mahkememizin görevsizliğine, ... 13. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görevli olduğuna, hükmün İstinaf kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde HMK’nın 21. ve 22. maddesi gereğince yargı yerinin belirlenmesi için derhal dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi’ne gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır. Hakim ... · ¸e-imzalıdır.