Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1195 K.2024/1249

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, gereği düşünüldü.

Dava, TTK m.1472 gereğince halefiyet ilkesine dayalı tazminat istemine ilişkindir. Ticari davaların hangi davalar olduğu TTK m.4'te tanımlanmış ve belirlenmiştir.

Bu maddeye göre ticari davalar; mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır.

Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK.nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK.nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır.

Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir.

Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.Bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde; eldeki davanın halefiyet ilkesine göre açılan bir dava olması dikkate alındığında, halefiyet ilkesine göre sigorta şirketinin kendi sigortalısının yerine geçip haksız fiil hükümlerine göre ödediği tazminatı talep etmesi,

mutlak ticari dava niteliğinde değildir. Zira, haksız fiil hükümleri TTK'da düzenlenmemiştir.Davanın nisbi ticari dava olabilmesi için sigorta şirketinin halef olduğu sigortalısının ve karşı tarafın tacir olmaları gerekmektedir. Davacı şirketin sigortalısı olan ... gerçek kişidir ve akdedilen poliçe ... Hayvan Hayat Sigortası Poliçesidir. Poliçeden ve dava dilekçesinden anlaşıldığı kadarıyla halef olunan sigortalı ... hayvanlarını sigorta ettirmiştir.

Sigortalının tacir olup olmadığı ile ilgili ...'tan yapılan sorgulamada sigortalının potansiyel mükellef vergi kaydının olduğu görülmektedir. Bu kayıt ticari ya da mesleki geliri olmayanlara verilen bir kayıttır. Halef olunan sigortalının potansiyel vergi mükellefi olması sebebiyle esnaf ya da tacir olmadığı açıktır. Bu bağlamda davalı tacir olsa da halef olunan sigortalı tacir olmadığından davanın nisbi ticari dava olduğunu söylemeye olanak yoktur.

Bu açıklamalar ışığında; görev dava şartı yokluğundan davanın usulden reddi ile ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli mahkeme olduğunun tespitine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır