Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1201 K.2024/1197

Davacı dava dilekçesinde özetle; ...

Minibüs Midibüs Servis Nakliye Otomotiv Emlak Gıda Turizm Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin müdürü olduğunu, adı geçen şirkete ait karar defterini ... plakalı şahsi aracının torpido gözünde sürekli olarak bulundurduğunu, 17/11/2024 tarihinde aracını kontrol ettiğinde karar defterinin olması gereken yerinde olmadığını, otomobil sürekli olarak kullanıldığından karar defterinin nerede ve nasıl kaybolduğunu bilmediğini, konuyla ilgili polis merkezinde ifade verdiğini beyanla karar defteri için zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Taraf sıfatı veya husumet, maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkı davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır.

Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK'nın 51). Fiil ehiyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usul işlemlerini yapabilir. Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir.

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir.Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır.

Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hakim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır.

Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin, ileri sürülme zamanı Yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur. Somut olayda ise, her ne kadar davacı aynı zamanda ...

Minibüs Midibüs Servis Nakliye Otomotiv Emlak Gıda Turizm Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketi'nin müdürü olsa da karar defterinin zayi olduğu sebebine dayalı açılan davada dava açma hak ve yetkisinin ...

Minibüs Midibüs Servis Nakliye Otomotiv Emlak Gıda Turizm Petrol Sanayi Ticaret Limited Şirketinde olduğu, davacının kendi adına işbu davayı açamayacağı, dolayısıyla davacı tarafından açılan işbu davada aktif husumet yokluğu oluştuğu anlaşılmakla, favacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle Reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır