Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/1249 K.2025/1144

Av.

DAVALI : 2-

VEKİLİ : Av.

DAVA

Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 03/12/2024

KARAR TARİHİ : 21/10/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH : 16/11/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 62/1-e maddesi kapsamında yapılan hizmet alım ihaleleri neticesinde davalı şirketlerle imzalanan sözleşmeler doğrultusunda trafo merkezlerinin işletilmesi ve enerji iletim hatlarının periyodik kontrol, bakım ve arıza giderme işleri yürütüldüğünü, bu işler kapsamında çalışan ve iş akitleri emeklilik nedeniyle sona eren ..., üst işveren sıfatı gereği kıdem tazminatları ve işçilik alacaklarının ödendiğini; söz konusu işçilere toplam 795.649,59 TL bedelin, yüklenici firmalarla imzalanan sözleşmelerde açıkça belirtildiği üzere, işçilik alacaklarının tamamından yükleniciler sorumlu olduğu için davalılardan rücuen talep

edildiği, davalı firmalarla yapılan hizmet alım sözleşmelerinin 36.2 ve 7. maddeleri gereğince, kıdem tazminatı da dâhil olmak üzere tüm işçilik yükümlülükleri yükleniciye ait olduğu; yapılan ödemelerin ilgili yüklenici BMM hak edişlerinden mahsup edildiğini, ancak davalı firmalar kalan tutarları ödemediğini, bu nedenlerle, davacı tarafından yapılan ödemelerin davalılardan tahsili amacıyla işbu rücu davası açtıklarını beyanla davanın kabulüne , yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı ... ... Elektirk Makine İnş. San. Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; tarafların yarı yarıya sorumlu olduğu savunulmuştur. Davalı ... Elek.Tes.Bak.İşl.Enj.San.ve Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; Sözleşmelerin içeriği, 6552 sayılı Kanun’un ruhuna aykırı olarak yorumlandığını, hizmet alım sözleşmelerinin dayandığı 4734 sayılı Kanun’un 62/1-e bendi ve değişik 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesi uyarınca personel çalıştırılmasına dayalı

ihalelerde kıdem tazminatı ödemesi kamu kurumunun sorumluluğunda olduğunu, yaklaşık maliyet ve teklif cetvellerinde kıdem tazminatı kalemi bulunmadığını, davalının, ihale bedeline dâhil edilmeyen ve kendisine ödenmeyen bir kalemden sorumlu tutulamayacağını, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 112. maddesi ile kamu kurumları ile alt işverenler arasındaki kıdem tazminatına ilişkin müteselsil borç ve rücu ilişkisi kaldırıldığını, sözleşme hükümleri genel işlem koşulu niteliğinde olduğunu, TBK m. 20-25 kapsamında dürüstlük kuralına ve denge ilkesine aykırı olan bu hükümler geçersiz olduğunu, davalı edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini,

işçilere ait primler, ücretler ödendiğini, ibranameler alındığını, SGK ilişiksizlik belgesi temin edildiğini ve kesin teminatlar iade edildiğini, Alt işverenin kıdem tazminatından sorumlu olmadığını, davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.

HUKUKİ DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, beyan dilekçeleri, ödeme emri, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı incelenmiş, İş ve Borçlar Hukukunda Uzman Bilirkişiden rapor aldırıldığı görüldü.Bilirkişi tarafından tanzim edilen 15/08/2025 tarihli raporunda özetle: " Taraflar arasında yapılan Sözleşmeler uyarınca çalışanlara ödenecek tazminatlardan dolayı tüm sorumluluğun alt yüklenicide olduğuna dair sözleşme hükmü bulunması nedeni ile davacı tarafından dava dışı çalışanlara ödenen tüm tazminat bedellerinin tamamından davalıların kendi çalıştırdıkları dönem ve çalışanın son ücreti üzerinden sorumluluklarının bulunduğu,

davacı tarafından yapılan ödemeler, dava dışı çalışanların çalışma süreleri ve son ücretleri dikkate alınarak yapılan hesaplama rapor içerisinde yer verilmiş olup buna göre davalıların sorumluluklarının; ..-38.113,37-4.09.2023/ ...- 14.197,85-4.09.2023 , ...-127.089,64-6.08.2024/ ...- 29.719,19-6.08.2024, ...- 19.084,06-4.09.2023/ ...-14.197,85-4.09.2023, ... ...-71.370,47-26.09.2023/ ...- 16.689,58-26.09.2023, - ... - 44.802,29-12.01.2024/ ...-16.689,58-12.01.2024, ...-45.727,83-22.03.2023/ ...- 14.197,85-22.03.2023, ...-38.113,37-23.05.2023 / ...-14.197,85-23.05.2023, ...-66.867,44-18.07.2024/ ...- 24.909,20-18.07.2024,

...- 16.949,29- 23.05.2023, ...-6.596,57-22.03.2023/ ...-12.609,65-22.03.2023, ...- ... -33.481,74-26.04.2024/ ...-24.909,20-26.04.2024, ...- 80.226,52- 26.04.2024/ ...- 24.909,20 -26.04.2024: Toplam;...-588.422,58- ...-207.226,99- TL olduğu" hususlarının tespit edildiği bildirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hizmet alım sözleşmesi uyarınca, dava dışı işçilere ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkindir. Eldeki dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücu istemine ilişkin olduğundan uyuşmazlık ... (Kapatılan) 23. Hukuk Dairesi ve ... 6. Hukuk Dairesince benimsenen genel ilkelere göre çözümlenmelidir. Buna göre;Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir.

Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir.Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.Taraflar arasındaki sözleşmede aksi düzenlenmemiş ise işçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması,

sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması nedeniyle davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir.

Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır. İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler ise kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.Aynı şekilde ihbar tazminatından da son işveren sorumludur.

Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır (... 23. Hukuk Dairesi'nin 09/03/2020 tarihli ve 2019/ E., 2020/ K. sayılı kararı ile ... 6. Hukuk Dairesinin 22/09/2021 tarihli ve 2021/ E., 2021/ K. sayılı kararları da bu yöndedir). ...

6. HD'nin 05/05/2023 tarihli ve 2023/ E., 2023/ K. Sayılı uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin güncel kararında da. "Dairemizin istikrar kazanan uygulamalarında da belirtildiği gibi, hizmet alımına ilişkin sözleşmelerde, hizmetin yüklenicinin (alt işveren) işçileri tarafından yerine getirilmesi kabul edildiğinden, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçileri ile herhangi bir organik bağı bulunmamaktadır.

Hizmet alımına ilişkin tip sözleşmelerde, işçilik ücretleri arasında işçilere ait özlük haklarının tümü belirlenmekte ve bu şartlarla sözleşme imzalanmaktadır. İş Kanunu'nda, işçiyi korumak amacıyla düzenlenmiş olan asıl işveren ve alt işverenin (yüklenici) müteselsil sorumluluğuna ilişkin düzenlemenin taraflar arasındaki hizmet sözleşmelerinde iç ilişki bakımından uygulanması mümkün değildir.

Hizmet alım sözleşmelerinde, işçilerin özlük hakları ile ilgili olarak yüklenici (alt işveren) lehine herhangi bir hüküm bulunmaması durumunda, yüklenicinin (alt işveren) işçisi ile organik bir bağı olmayan asıl işveren, işçilerin özlük haklarından sorumlu tutulmamalıdır.

Yukarıdaki gerekçelerle; hizmet alım sözleşmesinde herhangi bir hüküm bulunmaması hâlinde, asıl işverenin yüklenicinin (alt işveren) işçilerine ödediği işçilik alacaklarının tamamından yüklenicinin (alt işveren) sorumluluğun mevcut olduğuna" karar verilmiştir.Yukarıda yer verilen ilkeler uyarınca somut olay incelendiğinde; davanın, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmeleri ve arabuluculuk tutanakları gereğince, dava dışı 12 işçiye ödenen işçilik alacaklarının rücuen tahsili istemine ilişkin olduğu, uyuşmazlığın davacı tarafından ödenen işçilik alacaklarından kimin ne oranda sorumlu olduğu hususunda olduğu anlaşılmıştır.

Dava dışı işçiler olan ... davacı kurum bünyesinde davalı yüklenici şirketlerin hizmet alım personeli olarak çalıştıkları, anılan 12 işçinin emeklilik gerekçesiyle iş akitlerinin sona erdiği, bunun üzerine davacı tarafından hesaplanan kıdem tazminatlarının her bir işçiye ödendiği, anılan işçilerin davalıların bünyesinde çalıştıkları dönemle ilgili sorumlu olunan toplam 795.649,59 TL'nin tahsili için eldeki davanın açıldığı görülmüştür.

Mahkememizce alınan 15/08/2025 tarihli raporda da belirtildiği üzere, davacı ile davalılar arasında yapılan sözleşmelerin eki olan teknik şartname uyarınca iç ilişki açısından her türlü işçilik alacaklarından davalıların sorumlu olacağı kararlaştırıldığı, buna göre davalılar ödenen işçilik alacaklarının tamamından sorumlu oldukları, yine alınan rapor uyarınca davacı kurum tarafından dava dışı işçilere ödenen alacakların iş hukuk kapsamında yerinde olduğu,

raporun SGK hizmet dökümü ve taraflar arasında akdedilen sözleşmeler ile istikrar bulmuş ... kararları dikkate alınarak dava dışı işçilerin davalı şirketler bünyesinde çalıştıkları gün sayıları uyarınca hazırlandığı anlaşıldığından hükme esas alınmıştır. Bu itibarla, bilirkişi raporu uyarınca, davacının davalı ... Elektrik Tesis.... Ltd. Şti'den 588.422,58 TL, davalı ... ...

Elektrik A.Ş.'den 207.226,99 TL alacaklı olduğu anlaşıldığından davacının davasının anılan miktarlar üzerinden kabulüne karar vermek gerekmiştir.Diğer taraftan, davacı ödeme tarihinden itibaren faiz talep etmişse de, davadan önce temerrüte düşürmüşse bu tarihten itibaren faiz talep edebilir.

Buna göre, davacı tarafça dava dışı işçi ... için davalı ...'e 25/06/2024, davalı ...'a 24/06/2024, ... için davalı ...'e 18/03/2024, davalı ...'a 18/03/2024, ... için davalı ...'e 22/07/2024, davalı ...'a 18/07/2024, ... için davalı ...'e 12/12/2023, davalı ...'a 11/12/2023, ... için davalı ...'e16/02/2023 davalı ...'a 15/02/2023, ... için davalı ...'e 26/04/2023, davalı ...'a 26/04/2023, ... için davalı ...'e 10/08/2023 davalı ...'a 09/08/2023, ... için ise, davalı ...'e 05/09/2023, davalı ...'a 04/09/2023 tarihinde ödemelerin tahsili için başvuruda bulunduğu,

bu başvurularda ise, davalılara 15 günlük süre verildiğinden temerrüt tarihi için tebliğ edilen tarihlere 15 günlük süre eklenerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ✍E-Imzalıdır Hakim · ✍E-Imzalıdır