Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/600 K.2024/994

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2022 yılının Ocak ayında faaliyet gösterdiği ... sitesinden taşındığını, taşınma esnasında 25 adet maden irsaliyesinin kaybolduğunu, müvekkili şirket yetkililerince gerekli tüm dikkat ve özen gösterilmiş olmasına rağmen elde olmayan irade dışı bir nedenle 25 adet maden irsaliyelerinin kaybolduğunu, zayi belgesi verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Deliller; ... Vergi Dairesi'ne, ... 15. Noterliği'ne yazılan müzekkereye cevap verildiği cevabi yazının dosya arasında olduğu anlaşılmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ, HUKUKİ KABUL VE GEREKÇE

Talep, maden irsaliyelerinin zayi olduğu iddiasına dayalı zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin 25 adet maden irsaliyesinin zayi olduğu iddiası ile zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

TTK m.82/7'ye göre; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir.

Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle benzer olayların kastedildiği, ziya haline ilişkin sınırlı sayıda bir düzenleme getirilmediği anlaşılmaktadır ( 11. H.D.

10.05.2017 tarihli, 2016/ E., 2017/ K. sayılı ilamı).Öte yandan, tacirin, anılan yasa maddesinden yararlanabilmesi için bir taraftan ticari defterlerin ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur. Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.

İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmektedir.

Davacı tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlüdür.Somut olayda; mahkememizce öncelikle zayi olduğu iddia olunan maden irsaliyelerinin zayi olmasının ne zaman öğrenildiği üzerinde durulup talebin süresinde ikame edilip edilmediği irdelenmiştir. Talep eden şirket yetkilisi 03/04/2024 tarihinde maden irsaliyelerinin taşınma esnasında kaybolduğunu ifade etmiştir.

En geç 03/04/2024 tarihinde zayi olmanın öğrenildiği mahkememizce kabul edilmiştir, ancak talep yasal 30 günlük sürede yapılmamıştır. Kanun koyucu 30 günlük süreyi hak düşürücü süre olarak tayin etmiştir. Sonuç olarak zayi belgesi verilmesi talebi, 30 günlük hak düşümü süresinden sonra 12/06/2024 tarihinde ikame edildiğinden aşağıdaki şekilde talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır