Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/922 K.2024/1365

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı Vefat eden eşi ... ile ortak olduğum ... Mahallesi ... Apartmanı No:... .../... adresindeki ...

Harita Mühendislik Müteahhitlik Taahhüt Petrol Ürünleri Ticaret Limited isimli,... ticaret sicil numaralı, ... mersis numaralı ticari işletmem, eşimin vefatının üzerine aktifliğini kaybetmiş olduğunu, davacının ilkokul mezunu olduğunu, eşi tarafından mağdur edilmiş olduğunu ve kağıt üzerinde bir ortaklığa süreklinmiş olduğunu, eşinin vefatını takriben birçok borç ile yıllardır mücadele etmekte olduğunu, son bir yıldır dul maaşımdan sürekli kesintiler olduğunu, bunun üzerine ...

Sosyal Güvenlik Kurumuna gittiğinde aktif çalışan olarak gözüktüğünü farkettiğini, bunun üzerine kurumun yönlendirmesi ile ... Ticaret Odasından (13.09.2024 tarihinde) telefon ile bilgi alarak şirketin hala aktif olduğunu öğrendiğini, şirketi kapatmak istediğinde ise kendisinden şirket ticari defterlerinin istendiğini, ancak eşi tarafından bu defterlerin ne yapıldığına dair bir bilgisinin olmadığını eşinin vefatından sonra ... ...

Vergi dairesinin yönlendirmesi ile gazetede ilan vererek şirketin kapandığını düşündüğünü, ancak aradan geçen on bir yıl sonra şirketin aktif olduğunu öğrendiğini, 7400 TL dul maaşı geçinmeye çalışan mağdur bir birey olduğundan ,sigortasının aktif gözüktüğü için şu an 740,66 TL maaşımdan kesinti olmakta olduğunu, şirketi tasfiye edebilmesi için zayi belgesine gereksinimim doğmuş olduğunu, ticari işletmesinde bulunan tüm ticari defterlerin, faturaların, vergiye esas belgelerin ve sair her türlü belge ve evrakların zayi olduğundan TTK madde 82, (7) numaralı fıkra uyarınca 2024 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter,

fatura ve sair belgelerin zayi olduğuna dair tarafına zayi belgesi verilmesini talep talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, Türkiye Ticaret Sicil Kayıtları, müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Taraf sıfatı veya husumet, maddi hukuka göre belirlenen, bir subjektif hakkı dava etme yetkisini ya da bir subjektif hakkı davalı olarak talep edilebilme yetkisini gösteren bir kavramdır. Taraf ehliyeti; davada taraf olabilme, usuli hukuki ilişkinin süjesi olabilme ehliyetidir. Taraf ehliyetine sahip olan kişi, davada davacı veya davalı olabilecektir. Bu nedenle, taraf ehliyeti usûli bir kavramdır.

Taraf ehliyetine sahip olabilmek için medeni hukuktaki hak ehliyetine sahip olmak gerekir. HMK'nın 50. maddesine göre, medeni haklardan yararlanma ehliyetine sahip olan, taraf ehliyetine de sahiptir. Dava ehliyeti ise, medeni hakları kullanma ehliyetine göre belirlenir (HMK'nın 51). Fiil ehiyetine sahip olan kişi, dava ehliyetine de sahiptir ve davayı yürütebilir, usul işlemlerini yapabilir. Reşit olan ve temyiz kudretine sahip olan kişiler fiil ehliyetine sahiptir.

Taraf ehliyeti, dava ehliyeti ve dava takip yetkisi davanın taraflarının kişilikleriyle ilgili olduğu halde, taraf sıfatı dava konusu subjektif hakka ilişkindir. Davacı tarafta yer alan taraf için aktif dava sıfatı, davalı tarafta yer alan taraf için pasif taraf sıfatından söz edilebilir.Uygulamada, "sıfat" yerine "husumet" terimi de kullanılmaktadır. Sıfat dava şartı olmayıp, itirazdır.

Çünkü bir kimsenin hak sahibi veya borçlu olup olmadığı davanın esasına girildikten sonra tespit edilebilir. Bu durumda ise dava esastan ret veya kabul edilir. Oysa, dava şartları davanın esasına girilmesini engelleyen niteliktedir. Ancak sıfat bir itiraz olduğundan, hakim diğer itirazlar gibi taraf sıfatını da dava dosyasından anlayabildiği sürece kendiliğinden nazara alır.

Sıfat, davada taraflardan birinin davaya konu subjektif dava hakkının bulunup bulunmadığı ile ilgili bir husustur. Tarafların sıfatının yargılama sonuna kadar devam etmesi zorunludur. Bu husus mahkemece re'sen göz önünde bulundurulmalıdır. Bir davada, taraflardan birinin, davacı ya da davalı sıfatının (aktif ya da pasif husumet ehliyetinin) olmadığı belirlenirse, artık bu davanın esasının çözümüne girilmeden, davanın husumet yokluğundan reddi gerekir.

Bir kişinin belli bir davada davacı ya da davalı sıfatını haiz olup olmadığı şeklinde nitelendirilen husumetin, ileri sürülme zamanı Yasa ile kabul edilen bir ilk itiraz olmadığı gibi, davalı tarafından ileri sürülmesi gerekli bir def'i de değildir. Davanın her aşamasında ileri sürülmesi mümkün veya mahkemece vakıf olunduğu takdirde re'sen nazara alınması gerekli hukuki bir durumdur.

Somut olayda ise, her ne kadar davacı aynı zamanda sahibi olsa da 2024 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm defter, fatura ve sair belgelerin zayi olduğu sebebine dayalı açılan davada dava açma hak ve yetkisinin ... Harita Mühendislik Müteahhitlik Taahhüt Petrol Ürünleri İnşaat Sanayi ve Ltd.

Şti. nde olduğu, davacının kendi adına işbu davayı açamayacağı, dolayısıyla davacı tarafından açılan işbu davada aktif husumet yokluğu oluştuğu anlaşılmakla, davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle Reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır. Hakim ... · ¸e-imzalıdır.