Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1523 K.2022/194

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...... Suburcu Şubesine ait, 001 18 80 seri numaralı, 30.09.2018 keşide tarihli, 55.000,00 TL bedelli çekin de bulunduğu toplamda 28 adet çekin 20.01.2018 tarihinde, müvekkilinin cirosu ve imzası olmadan Yunus Emre Mah. 2. Akçay Sok.

No:4 Yıldırım/Bursa adresinde bulunan iş yerinden çalınması üzerine, çek bedellerinin talep edilebilmesi bakımından çeklerin iptaline karar verilmesini, dava konusu çeklerin kötü niyetli kişilerce tasarrufta bulunulması ihtimaline binaen banka kayıtlarına ödeme yasağı konulması yönünden ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesi için 24.01.2018 tarihinde Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/139 E. Sayılı dosyası ile Çek İptali davası açıldığını, söz konusu çekin,

müvekkilinin rızası dışında hırsızlık olayı neticesinde elinden çıkarak davalı ......'ın eline geçmesi nedeniyle davalının haklı hamil olamayacağının kabulü ile mahkemeden çekin istirdatına karar verilmesini, Bursa İcra Müdürlüklerinde başlatılacak olan takiple ilgili olarak takip başlatıldığında uygulanmak üzere İİK 72. Mad.

Gereği alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra veznesindeki paranın alacaklı davalıya ödenmemesi hakkında ihtiyati tedbir kararı verilmesine, keşidecisi ...... Giyim ve Teks. San. Ltd. Şti.

Olan Fibabank Suburcu şubesine ait, 0011880 seri numaralı, 30.09.2018 keşide tarihli, 55.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatına, müvekkili şirketin yetkili hamil olduğunun tespitine ve çekin müvekkiline teslimine, çek bedellerinin tahsili durumunda müvekkilin telafisi mümkün olmayan zararlar söz konusu olacağından, bu zarara sebebiyet vermemek açısından davanın devamı süresince ödemeden men yasağı kararının devamına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının çeki rızası dışında elinden çıkartan kişi olduğunu ispat edemediğini, çek üzerindeki imzayı kabul etmediklerini, çekin sırf davacının rızası dışında elinden çıkması, müvekkili ile aralarında ticari ilişki olmaması davanın kabulünü gerektirmeyeceğini, haksız ve mesnetsiz olarak açılan davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine talep etmiştir.

KANITLAR

Bursa 2. Asliye ticaret Mahkemesinin 2018/139 E. Sayılı dosyası, Bursa CBS'nın 2018/7366 Sor. Sayılı dosyası, 15. ACM'nin 2018/312 E. Sayılı dosyası, çek sureti, bilirkişi raporu, vs.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, keşidecisi ...... Giyim ve Teks. San. Ltd. Şti. Olan Fibabanka Suburcu şubesine ait 30.09.2018 keşide tarihli 55.000,00 TL bedelli çekin davalıdan istirdatının gerekip gerekmediğinin tespitine yöneliktir. Mahkememizce davalının bulunduğu yer mahkemesine talimat yazılarak dava konusu çekin davalı ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, kayıtlı ise hangi tarihte hangi ticari ilişkiye istinaden kimden aldığının tespitinin yapılması için SMMM bilirkişi tarafından bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Alınan 25/11/2021 tarihli bilirkişi raporunda; davalı yanın inceleme günü gelmediği, ticari defter ve belgelerini sunmadığı, dava dosyasındaki belgelere göre; davalı yanın 10.03.2021 tarihli beyanından anlaşılacağı üzere davaya konu çekin ticari faaliyet kapsamında olmadığı, düz alacak verecek ilişkisi kapsamında alındığı, bu bağlamda dava konusu edilen ......

Suburcu Şubesine ait, 0011880 seri nolu, 30.09.2018 keşide tarihli, 55.000,00 TL çekin davalı yan teşvik edici belgeye dayalı olmadığı, davalı tarafından kayıtlarına alınmamış olduğu, çek için Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından ödemeden men yasağı kararı verildiği görüldüğünden, diğer yandan davalı yan tarafından ticari faaliyete dayanmayan çekin istirdadına karar verilmesi mahkeme takdirinde olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.

Davacının, davalının çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır.

Çek üzerindeki ciro silsilesi şeklen tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rızası dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığı benimsense bile, TTK'nın 792. maddesi gereğince davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiğini veya ağır kusurunun bulunduğunu, davacının ispat etmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında, davalının çekleri kötüniyetli olarak ele geçirdiği veya ağır kusurunun bulunduğuna dair delil sunulamadığından davalının iyiniyetli olduğunun kabulü gerekir.

Davalının kendisinden önceki ciroların sıhhatini araştırma yükümlülüğü altında olmayıp, davalının bu sahteliği bilerek ya da ağır kusuruyla çeki iktisap ettiğinin kanıtlanması gerekir.

O halde yapılan yargılama ve toplanan delillerden, davalının davaya konu çeki muntazam ciro silsilesine uygun olarak iktisap ettiği ve davalının çeki iktisap ederken kötüniyetli ve ağır kusurlu olduğu da kanıtlanmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

01/03/2022 Katip 237160 · ¸e-imzalıdır. Hakim 151390 · ¸e-imzalıdır. Güvenli elektronik imza ile onaylanmıştır. · Aslının aynı olduğu tasdik olunur. · Katip 237160 · ¸E-imzalıdır.