Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1665 K.2019/1154

Mahkememize tevzi edilen Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA VE SAVUNMA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davacı vekili dilekçesinde özetle: Müvekkili davacının Bursa 15. İcra Müdürlüğünün 2018/... esas sayılı dosya borçlusu ... Tekstil - ...'ın dosya borcundan kurtulmak ve mal kaçırmak amacıyla şirketini kapatarak kızının Ahsel Tekstil Ltd.

Şti'nin adına şirket kurması sebebiyle davalıların kötü niyetlerinden dolayı müvekkilinin alacaklarına kavuşamaması ve zarara uğramasını engellemek adına davalıların aralarındaki organik bağın tespiti ile bu borçtan müştereken ve müteselsilen sorumlu olduklarına karar verilmesini talep ettiklerini, muvazaanın ve taraflar arasındaki organik bağın tespit edilmesi halinde müvekkilinin davalılardan alacaklarının tahsili açısından telafisi imkansız zararlara yol açmaması açısından ivedilikle teminatsız olarak ...

Tekstil Ltd. Şti'ne ait taşınır ve taşınmazlar üzerine ve Bursa 15. İcra Müdürlüğünün 2018/... esas sayılı dosyası kapsamındaki takip miktarı kadar meblağa tekabül edecek ve tahsilde tekerrür olmayacak miktar için ihtiyati tedbir niteliğinde ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Tekstil San. Tic. Ltd.

Şti. cevap dilekçesinde özetle: Davacının mahkemeden istediği organik bağın tespiti ve borçtan davalıların mesul olduğuna dair bir tespit istenmesinin mümkün olmadığını, davacının borçtan müştereken ve müteselsilen sorumluluk gibi bir durumunun mahkemece tespit edilerek karar altına alınmasının mümkün olmadığını, organik bağın tespiti gibi maddi bir vaka da başlı başına tespit davasına konu edilemeyeceğini, davacı şirketin böyle bir davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunmadığını, tüm bu nedenlerle davacının tespit davası yasal şartlarını taşımadığı için redde mahkum bir dava olarak görülmesinin mümkün olmadığını,

tespit davasının şartlarını taşımayan davanın usulden reddinin gerektiğini, davacı tarafın yapılan hacizlerle ilgili iddialarını kabul etmediğini, davacı şirketin icra dosyasından usulsüz tebligat yapıldığını, buna dayanarak hacze gelmiş fakat tebligatın iptal edildiğini, haciz mahallinde evrak araştırması dahi yapılmadan işlem yapıldığını, davacının iddia ettiği markanın kendilerine ait olmadığını, annesinin kendi şahsına mal varlığı olup, davacı tarafın neden mal varlığına hiç yönelmemiş de tarafına şirkete işlem yapmaya kalkışıp mağdur ettiğini, bunun tek açıklamasının ticari hayatına zarar vermekten öteye gitmemek olduğunu,

bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Davacının müvekkili ve diğer davalı arasındaki organik bağın tespiti ve borçtan tüm davalıların mesul olduğuna dair bir tespit talebinde bulunmuş ise de davacının bu talepte bulunmasının hukuken mümkün olmadığını, HMKnun 106 maddesinin 3. Fıkrasına bakıldığında organik bağın tespit edilmeisne ilişkin davacı talebinin kabul görmesinin de mümkün olmadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili adına kayıtlı işyerini yıllardır süregelen rahatsızlıkları nedeniyle yürütemez hale geldiğinden kapatmak faaliyetini sonlandırmak zorunda kaldığını,

müvekkilinin borçlarını ödememek için böyle bir yolu seçmesinin de mümkün olmadığını, ümvekkilinin değil davacı alacaklı tarafın kötü niyetli olup, alacağını daha ispat etmeden hukuken yerinde olmayan tespit ve tedbir taleplerinde bulunarak farklı bir algı yaratmaya çalıştığını, bu nedenle hukuken yersiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Dava dilekçesi, cevap dilekçeleri, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ

Dava, davalılar arasında organik bağın tespiti ile davalı ... Tekstil/...' ın borçlarından davalı ... Tekstil Ltd Şti' nin borçlu olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

Taraflara usulune uygun davetiye tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanmıştır.

Somut olayda, davacı tarafından dava konusu değer belirtilmeden tespit davası olarak nitelendirilerek yazılı bayn dilekçelerinde, uyuşmazlık, davalı ... Tekstil Ltd Şti ile Bursa 15. İcra Müdürlüğünün 2018/... Esas sayılı dosya borçlusu ... Tekstil/... arasındaki organik bağın tespiti ile ... Tekstil/...' ın borçlarından ... Tekstil Ltd Şti' nin de müşterek ve müteselsilen borçlu olduğunun tespiti talep edilmiştir.

Davacı tarafından maktu harç yatırılarak HMK' nın 106. Maddesine göre tespit davası açılmıştır.

Bu hükme göre: Tespit davası yoluyla, mahkemeden bir hakkın veya hukuki ilişkinin varlığının ya da yokluğunun yahut bir belgenin sahte olup olmadığının belirlenmesi talep edilir.

Tespit davası açanın, kanunlarda belirtilen istisnai durumlar dışında, bu davayı açmakta hukuken korunmaya değer güncel bir yararı bulunmalıdır.

Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusu oluşturamaz.

Tespit davaları, bir hukuki ilişkinin var olup olmadığının tespitine ilişkin davalardır ve eda davasının öncüsü durumundadır. Henüz koşulları tamam olmadığı için açılamayan eda davası için ilerdeki hukuki ilişkinin açıklığa kavuşturulması bakımından, kesin delil olarak kullanılmak üzere tespit davası açılabilir.

Tespit davasının konusu maddi vakıalar değil, yalnız hukuki ilişkiler olabilir ve hukuki ilişkinin var olup olmadığının hemen tespitinde davacının hukuki yararı bulunmalıdır. Hukuki yararın varlığı, dava koşulu niteliğinde olup; mahkemece, kendiliğinden gözönünde tutulur. Dava, hakkın ihlâli nedeniyle mahkemeden hukuki korunma istemidir. Dava hakkı da, hukuki yarar ile sınırlıdır.

Davacı, ihlâl edildiğini ileri sürdüğü hakkını elde edebilmek için mahkeme kararına muhtaç bulunmalıdır. Bu bağlamda, hukuki korunmada (davada), zorunluluk olmalıdır. Tespit davası ile istenen hukuki korunma, eda davası ile tamamen elde edilebilecekse o zaman davacının ayrı bir tespit davası açmasında hukuki yararı yoktur. İdeal veya geleceğe dönük bir yarar yeterli değildir.

Kural olarak, eda davalarında hukuki yararın varlığı asıldır ve ayrıca bu yönde bir ispat yükümlülüğü yoktur. Eda davası ile aynı zamanda davanın dayandığı hakkın veya hukuki ilişkinin var olduğunun tespiti de hüküm altına alınır ve buna bağlı olarak eda emrini kapsar. O halde eda davası açmak mümkün ise tespit davası açılamaz. Tespit davalarında ise; hukuki ilişkinin varlığının, hemen tespit edilmesinde davacının korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerekir.

Bu da, üç şartın birlikte varlığına bağlıdır.

a) Davacının bir hakkı veya hukuki durumu, güncel (halihazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı;

b) Bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı;

c) Yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi ortadan kaldırmaya elverişli olmalıdır.

Yargıtay İçtihatlarında olumlu tespit davaları incelendiğinde,

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2016/9789 Esas ve 2017/5182 Karar sayılı Kararında"Dava, 6100 sayılı HMK'un yürürlükte olduğu dönemde açılan olumlu tespit davasıdır. Eda davası açılması mümkün olan hallerde tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır."

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2013/19379 Esas ve 2014/5207Karar sayılı Kararında"Dava dilekçesinde davacı ''dava konusu bono bedelinin davalıya ödendiğinin tespiti'' talebinde bulunmuştur. Niteliği itibari ile bu talep olumlu tespit niteliğindedir. Davacının İİK'nun 72. maddesine dayalı menfi tespit istemi bulunmamaktadır. Dava dilekçesinde aynı yasa hükmüne dayalı bir istirdat talebine de yer verilmemiştir.6100 sayılı HMK'nun 26. maddesinde hakimin taleple bağlı olduğu, talep dışında karar veremeyeceği hükme bağlanmıştır. Eda davası açılması mümkün olan hallerde olumlu tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır."

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi 2015/14496 Esas ve 2016/1521 Karar sayılı Kararında"Dava dilekçesi içeriğinden davacı yanın davalıdan olan alacak miktarının 33.823 USD olduğunun tespiti talebinde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durum itibari ile davacının talebi olumlu tespit niteliğindedir. Nitekim mahkemece de olumlu tespit hükmü kurulmuştur. Dava 1086 sayılı HUMK'un yürürlükte olduğu dönemde açılmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 448. maddesi uyarınca tamamlanmış işlemlere etkili olmamak kaydı ile HMK hükümleri derhal uygulanacağından ve somut olayda dava açılmakla dava açma evresi tamamlanmış olduğundan HUMK hükümlerinin uygulanması gerekmekte olup, eda davası açılması gereken hallerde olumlu tespit davası açılmasında hukuki yarar bulunmadığından davanın bu nedenle reddi gerekirken bu yön gözetilmeden işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.."

Yargıtay 23. Hukuk Dairesinin 2014/1680 Esas ve 2014/1752 Karar sayılı Kararında"Somut olayda, dava dilekçesinin 1. bendinde bu davanın açılma nedeni bakiye borç, ödenen miktar ve genel kurulda alınan aidat miktarıyla ilgili kararların kooperatifçe davacıya bildirilmemesi olarak açıklanmış olup, 2. bendinde ortaklığın tespiti isteminin dayanakları gösterilmiştir.

Bu durumda, davanın borç bildirimi içeren bir ihtar üzerine menfi tespit ya da çıkan bir muarazanın giderilmesi istemiyle ve amacıyla açıldığının kabulü mümkün bulunmadığı gibi, iddianın ileri sürülüş biçimi karşısında davacının olumlu tespit talebinde korunmaya değer güncel hukuki yararının da bulunmamasına, davanın olumlu tespit davası şeklinde de açılmış olmasına göre, mahkemece, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h ve 115/2 maddeleri uyarınca hukuki yarara ilişkin dava şartı noksanlığı sebebiyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, davacının borcu hesaplanarak,

olumlu tespit hükmü kurulması doğru görülmemiştir." olumlu tespit davalarının açılması için hukuki yararının bulunması zorunludur.

O halde somut olayda, davacının davalılar arasında organik bağın tespiti ile davalı ... Tekstil/...' ın borçlarından davalı ... Tekstil Ltd Şti' nin borçlu olduğunun tespit edilmesine yönelik olumlu tespit davası açılmasında, davacının güncel hukuki yararın bulunmadığı, eda davası açılması gereken hallerde tespit davası açılmasında hukuki yararın olmadığından davanın hukuki yarar dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddi ile aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Hakim ... · ¸e-imzalıdır. Güvenli elektronik imza ile onaylanmıştır. · Aslının aynı olduğu tasdik olunur. · Katip ... · ¸E-imzalıdır.