Bursa 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/62 K.2025/1203

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili şirketin ham ayçiçek yağı alım standardının, renk bakımından max. 5 kırmızı (Lovibond 5 1/4 inch) değeri olup her 0,1 kırmızı artışı için %0,032 kesinti yapılmaktadır.

Yine bu standarda göre yağın wax değeri de max.1000 ppm olarak kabul edilmekte olup her 100 birim artış karlışığı %0,03 birim kesinti uygulandığını, davalı ... firmasının göndermiş olduğu yağlarda yapılan incelemelerde bu yağların renk değerlerinde kırmızı değerinin ortalama 6,8 olduğu (en düşüğü 6, en yükseği 10), Wax değerlerinin ise ortalama 5.545,37 olduğu (en düşüğü 2265, en yükseği 8687) olduğu görüldüğünü, görülebileceği üzre gelen ham yağ, kalite bakımından standartların dışında olup bu nedenlerle kesinti yapılması elzem hale geldiğini,

Wax değerinde standart değer 1000 ppm olmasına karşın müvekkili şirketin iyi niyet göstergesi olarak standart değerini kesinti için 1500 ppm'e esnettiğini ve 1500 ppm'i aşan her 100 birimi için kesinti yoluna gittiğini, yine renk bakımından da 5 olan standart 6'ye esnetildiğini, kırmızı renk kesintisi: 6,8 (ölçülen) - 6 (referans) = 0,8 (8 birim kesinti), 8 (birim) x 0,032 (her 0,1 kırmızıya uygulanan kesinti)= %0,256 (bu oranda kesinti), yağ ton fiyatı: 45.500,00-TL x %0,256 = 116,48-TL/ton (ton başına kesinti), wax değeri kesintisi: 5.545 (ölçülen) - 1500 (referans) = 4045, 100 birim için %0,03 kesinti, 4045 birim için %1,21 kesinti,

yağ ton fiyatı: 45.500,00-TL x %1,21 = 550,55-TL/ton (ton başına kesinti) olduğunu, son kertede yapılması gereken kesinti miktarının 667 TL x 463 (ton) iken wax değeri ölçümünde mutabık kalınamadığından müvekkil şirket iyi niyet göstererek yalnızca renk için kesinti yapılarak 136,50-TL x 463 (ton) = 63.199,50-TL kesinti yaptığını, davalı ... firması tarafından yapılan satın almalar karşılığı düzenlenilen 9.830.693,60-TL ve 11.448.309,60-TL'lik faturalara karşılık olarak müvekkil şirketçe 9.800.000,00-TL, 11.000.000,00-TL ve 415.163,43-TL'lik ödemeler 07.10.2024, 08.10.2024 tarihinde yapılmış ve 09.10.2024 tarihinde yapılmış,

16.10.2024 tarihinde ise 63.839,77-TL'lik fatura, müvekkil şirket tarafından yukarıda detayı yer verilen kesintinin karşılığı olarak düzenlenildiğini, davalı tarafça işbu kesintiye istinaden kötü niyetli biçimde ... İcra Dairesi'nin 2024/...

Esas sayılı dosyası ile takip başlatılmış olup bu takip dosyasına karşı işbu menfi tespit dosyasını ikame etme zorunluluğumuz hasıl olduğunu, tüm bu nedenlerle Mahkemece resen nazara alınacak hususlar doğrultusunda; öncelikle İİK m.72/3 uyarınca ihtiyati tedbir talebimizin kabulüne, ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/... D. İş sayılı dosyasına yatırılan teminat karşılığında yahut bu teminatın sayın mahkeme dosyasına gönderilmesi istenilerek ... İcra Dairesi'nin 2024/...

Esas sayılı dosyasına yatırılacak paranın yargılamanın sonuçlanmasına dek alacaklı yana ödenmemesine yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine, nihai olarak müvekkil şirketin davalıya karşı takibe konu edildiği gibi bir borcu bulunmadığının tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin dava dilekçesiyle gönderilen mal miktarı ve faturalara yönelik bir itirazı olmadığını, müvekkili firma tarafından başlatılan icra takip miktarının kesilen faturalar ve ödemeler düşüldükten sonra bakiye kalan alacak üzerinden başlatıldığını, öncelikli olarak malın kalitesi yönünden herhangi bir sözlü ve yazılı sözleşme yapılmadığını, yani davacı yanın neye göre kesinti yapacağını mal alımından önce müvekkili firmaya kesinlikle bildirmediğini, ortada bir sözleşme yok iken davacının malın kalitesine yönelik farazi yani kendi başına kesinti yapmasının hukuki bir dayanağı olmadığını,

davacı yanın malı şartsız teslim aldığını, kabul ettiğini, kesinti yönünde daha önce bir sözleşme yapılmadığını, kalitesinden memnun değil ise de iadesini yapmadığını, davanın reddine yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

KANITLAR

İcra dosyası, ticari defter ve bağlı kayıtlar, vs.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; ... Müdürlüğünün 2024/... esas sayılı dosyasında davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespitine yönelik menfi tespit davasıdır.

Mahkememizce yapılan 29/05/2025 tarihli ön inceleme duruşmasında; taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması yönünden, SMMM bilirkişi ile davalı tarafa ait ticari defterler üzerinde inceleme yapılması için bağlı bulunduğu Adana Asliye Ticaret Mahkemesine, davacı tarafın ise ticari defterlerinin incelenmesi ve ayrıca tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi ve kusur oranlarının tespiti yönünden SMMM ve Gıda Mühendisi bilirkişiler tarafından bilirkişi incelemesi yapılmasına, bu işler için eksik avansı tamamlamak üzere davacı vekiline 2 hafta kesin süre verilmiştir.

Belirlenen gider avansları ve keşif harcı yatırılmadığından talimat yazılamayıp, mahkememizce de keşif ve bilirkişi incelemesi yapılamamıştır. Mahkememizce 29/0504.2025 tarihli duruşmada bilirkişi masrafı için davacı tarafa açıklamalı, ihtarlı kesin süre verilmiştir. Ancak davacı taraf verilen süreye rağmen masrafı yatırmamıştır. HMK m. 324/1-2 "Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır.

Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır. '' yine HMK m. 94/2-3 "Hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir. Aksi hâlde, belirlenen süreyi geçirmiş olan taraf yeniden süre isteyebilir. Bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez.

Kesin süre içinde yapılması gereken işlemi, süresinde yapmayan tarafın, o işlemi yapma hakkı ortadan kalkar.'' şeklindedir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun yukarıda geçen ilgili hükümleri değerlendirildiğinde, menfi tespit istemli ticari davanın niteliği gereği, taraf ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği gibi, faturaya dayalı icra takibinin kesinleşmesi sonucu açılan menfi tespit davalarında kural olarak ispat yükü alacaklı yani davalıya ait ise de, eldeki somut olayda davacı borçlunun, takibe konu fatura içeriği malları aldığını inkar etmediği,

ancak fatura konusu mallar olan yağların renk değerlerinde kırmızı değerinin ortalama 6,8 olduğu (en düşüğü 6, en yükseği 10), Wax değerlerinin ise ortalama 5.545,37 olduğu (en düşüğü 2265, en yükseği 8687) olduğu görüldüğünü, görülebileceği üzre gelen ham yağ, kalite bakımından standartların dışında olup bu nedenlerle kesinti yapılması elzem hale geldiğini, Wax değerinde standart değer 1000 ppm olmasına karşın müvekkili şirketin iyi niyet göstergesi olarak standart değerini kesinti için 1500 ppm'e esnettiğini ve 1500 ppm'i aşan her 100 birimi için kesinti yoluna gittiğini, yine renk bakımından da 5 olan standart 6'ye esnetildiğini,

kırmızı renk kesintisi: 6,8 (ölçülen) - 6 (referans) = 0,8 (8 birim kesinti), 8 (birim) x 0,032 (her 0,1 kırmızıya uygulanan kesinti)= %0,256 (bu oranda kesinti), yağ ton fiyatı: 45.500,00-TL x %0,256 = 116,48-TL/ton (ton başına kesinti), wax değeri kesintisi: 5.545 (ölçülen) - 1500 (referans) = 4045, 100 birim için %0,03 kesinti, 4045 birim için %1,21 kesinti, yağ ton fiyatı: 45.500,00-TL x %1,21 = 550,55-TL/ton (ton başına kesinti) olduğunu,

son kertede yapılması gereken kesinti miktarının 667 TL x 463 (ton) iken wax değeri ölçümünde mutabık kalınamadığından müvekkil şirket iyi niyet göstererek yalnızca renk için kesinti yapılarak 136,50-TL x 463 (ton) = 63.199,50-TL kesinti yaptığını, davalı ... firması tarafından yapılan satın almalar karşılığı düzenlenilen 9.830.693,60-TL ve 11.448.309,60-TL'lik faturalara karşılık olarak müvekkil şirketçe 9.800.000,00-TL, 11.000.000,00-TL ve 415.163,43-TL'lik ödemeler 07.10.2024, 08.10.2024 tarihinde yapılmış ve 09.10.2024 tarihinde yapılmış, 16.10.2024 tarihinde ise 63.839,77-TL'lik fatura,

müvekkil şirket tarafından yukarıda detayı yer verilen kesintinin karşılığı olarak düzenlenildiğini, davalı tarafça işbu kesintiye istinaden kötü niyetli biçimde takip yaptığını ileri sürmesine göre, davacının bu halde ispat yükünü yer değiştiren bir iddiada bulunması kaşısında, ispat yükünün davacı olduğu,

davacının bu iddiasının incelenmesi için SMMM eli ile ticari defter yanı sıra Gıda Mühendisi eli ile yağın niteliği ve sözleşme olmamasına göre bu iddianın ticari teamüle göre doğru olup olmadığına göre inceleme yapmak gerektiği halde yapılan usulüne uygun ihtarata rağmen delil avansı yatırılmamış olmakla, davacının bilirkişi deliline dayanmaktan vazgeçmiş saymak; ispat yüküne yönelik yukarıda yapılan değerlendirmeye göre de, davanın ileri sürülüş biçimine göre, davacının ispat yükünü kendi üzerinde olmasına göre, davanın reddi gerekmiştir.

Katip · ¸e-imzalıdır Hakim · ¸e-imzalıdır