Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/843 K.2023/1090

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı taraf ile ... Kitap Kırtasiye Fotokopi yetkilisi ... arasında Satış, Dağıtım ve İade Sözleşmesi adı altında sözleşme düzenlendiğini, bu sözleşmeye istinaden de.

30.10.2021, 30.11.2021, 30.12.2021 vade tarihli (her biri 50.000 TL'lik) toplam 150.000 tl tutarlı 3 adet çek düzenlendiğini, işbu çeklerin müvekkili tarafından düzenlenmiş olup; bahsi geçen sözleşme gereği davalı tarafından gönderilecek ürünlere karşılık ödeme aracı ve bir nevi teminat amaçlı olarak davalı tarafa verildiğini, ...

Kitap Kırtasiye Fotokopinin süreç içerisinde özel eğitim kurumlarına, etüt merkezlerine, dershanelere vb. kurumlara satış ve dağıtımını gerçekleştirmek üzere davalıdan istediği bir takım siparişler olduğunu, ancak siparişler için davalı tarafla defalarca iletişime geçilmesine rağmen bu siparişlerin ya hiç gönderilmediğini ya da set halinde gönderilmesi gereken ürünlerin eksik ve çok geç şekilde gönderildiğini, davalıdan kaynaklı yaşanılan bu gecikmelerin ve diğer aksaklıklar nedeniyle; dağıtıcı firma olan ...

Kitap Kırtasiye Fotokopiden ürün bekleyen kurumların bu durumdan kaynaklı olarak birlikte çalışmaktan vazgeçtiklerini, haricen edinilen bilgilere göre davalı şirketin farklı illerde birçok kişi ve firmayla benzer sözleşmeler yaptığının öğrenildiğini, ancak bu sözleşmeler gereği olan edimlerini yerine getirmeyerek bu kişi ve firmaları mağdur ettiğini, hatta dolandırdıklarını öğrenmiş bulunduklarını, kendisini şirket yetkilisi olarak tanıtan (davalı şirket müdürü ...'ın kardeşi) ... isimli şahıs hakkında dolandırıcılık suçu isnadıyla Bursa 3. Ağır Ceza Mahkemesinde 2021/215 E. Sayılı ceza davası açıldığının tespit edildiğini,

davalının Türkiye genelinde birçok kişi ve firmaya benzer sorunlar yaşattığını ve edimlerini yerine getirmemesine rağmen ya çek bedellerini tahsil yoluna gittiğini ya da çekleri kötü niyetli ve muvazaalı olarak 3. kişilere ciro etmekte olduğunu, farklı illerde bu sebeple davalı aleyhinde halen derdest olan birçok dava dosyaları mevcut olduğunu, davacının Mersin ilinde özel bir eğitim kurumu işletmekte olupPiramit Kitap Kırtasiye Fotokopi ile aralarında bu sebeple oluşan bir ticari ilişki mevcut olduğunu, ...

Kitap Kırtasiye Fotokopi ile davalı arasındaki sözleşmeye teminat oluşturması bakımından da; davacının "Avalimdir" şeklinde bir ibare de eklemek suretiyle düzenlediği 150.000,00 TL tutarlı 3 adet çekin davalıya verildiğini, davalı tarafın aynı yöntemi kullanarak sözleşmeler yapıp, bunun karşılığında ödeme aracı olarak genelde çekler almakta olduğunu, şüphe uyandırmamak adına bir süre sözleşme gereği siparişleri göndermekte sonrasında ise çeklerin bedellerinin tamamını tahsil yoluna gittiğini, davalı lehine 30.10.2021, 30.11.2021,

30.12.2021 tarihli (her biri 50.000 TL'lik) toplam 150.000 TL tutarlı 3 adet çek düzenlenmesine karşın toplamda sadece 15.550,62 TL değerinde ürün gönderildiğini, ayrıca bahsi geçen sözleşme ... kitap, kırtasiye, fotokopi ve davalı taraf arasında imzalanmasına karşın, davalı tarafın bütün faturaları sözleşmenin tarafı olmayan davacı ... adına düzenlediğini, gönderilen ürünlere ait irsaliyeli faturaların ve sözleşmenin suretlerinin ekte sunulduğunu, bahsi geçen faturaların 30.000,00 tl tutarlı 05.03.2021 tarihli faturanın (bu faturadaki rakamlar ile gönderilen ürün miktarının da birbirini tutmadığını,

faturada belirtilen sadece 12.000,00 TL.tutarındaki kısımla ilgili ürünlerin teslim edildiğini),1.400,62 tl tutarlı 30.03.2021 tarihli fatura, 1.400,00 tl tutarlı 09.03.2021 tarihli fatura, 750,00 tl tutarlı 25.02.2021 tarihli faturaların dışında; ürün teslimi olmamasına rağmen davacı adına faturalar düzenlendiğini ve bu faturaların da daha sonradan tespit edildiğini, bahsi geçen faturaların tarih ve tutarlarının 3.200,00 TL.tutarlı 20.08.2021 tarihli fatura, (Davalı tarafça bu tarih ve tutarda fatura düzenlenmesine karşın bununla ilgili herhangi bir ürün teslim alınmayıp geri iade edilmiştir.

Bu faturaya itiraz için davalıya 27.08.2021 tarihli Mersin 2. Noterliği 25096 yevmiye nolu ihtarname gönderilmiştir.) 117.920,00 TL.tutarlı 22.03.2021 tarihli faturanın (yine; yapılan incelemede davalının yukarıda belirtmiş olduğumuz faturalardan ayrı olarak 22.03.2021 tarihinde de davacı adına 117.920,00 tl tutarında yüklüce bir fatura daha kestiği tespit edildiğini, ancak e-arşiv faturası şeklinde elektronik ortamda düzenlenmiş olan bu faturaya istinaden de herhangi bir ürün teslimi vs. olmadığını,

Yargıtay içtihatları ve doktrinde faturaların tek başına bir akit olmayıp akdin ifasını gösteren bir belge niteliğine sahip olduğunun ifade edildiğini, nitekim faturaya dayalı bir borcun varlığının herşeyden önce muteber bir temel borç ilişkisinin varlığı şartına bağlı olduğunu, faturayı tanzim eden ve alan kimse arasında böyle bir temel borç ilişkisinin bulunmadığı hallerde faturanın hukuki bir sonuç doğurmasının da söz konusu olmadığını, dolayısıyla faturayı tanzim eden tarafın yalnızca akdi ilişkiyi kanıtlamasının yeterli sayılmadığını,

faturada yazılı bedel üzerinden çıkan uyuşmazlıklarda yazılı belge ile ispatla yükümlü olduğunun ifade edildiğini, faturanın tek başına bir akit olmayıp akdin ifasını gösteren bir belge niteliğine sahip olduğunu, faturaya dayalı bir borcun varlığının herşeyden önce muteber bir temel borç ilişkisinin varlığı şartına bağlı olduğunu, faturayı tanzim eden ve alan kimse arasında böyle bir temel borç ilişkisi bulunmadığı hallerde faturanın hukuki bir sonuç doğurmasının da beklenemeyeceğini, Mersin 4. Noterliğinin 20/09/2021 Tarih ve 19503 Yevmiye nolu ihtarnamesiyle ...

Kitap Kırtasiye Fotokopi yetkilisi ...(TC:....) tarafından sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğini, ayrıca bu ihtarname ile davalı tarafa daha önce verilmiş olan, 30.10.2021, 30.11.2021 ve 30.12.2021 tarihli, QNB Finansbank Mezitli Şubesinin 0333733, 0333734 ve 0333735 seri nolu, her biri 50.000 TL'lik toplam 150.000 TL tutarlı 3 adet çekin 7 gün içerisinde iadesinin istenildiğini, ihtarnamenin davalı tarafa tebliğ edilmesine rağmen çeklerin iade edilmediğini,

davalı taraf ile yapılmış olan sözleşmenin haklı nedenle feshedildiğinden bu sözleşmeye istinaden davacı tarafından keşide edilerek davalıya verilmiş olan çeklerin de karşılıksız kaldığını, davalıya teminat amaçlı verilmiş bulunan 30.10.2021, 30.11.2021, 30.12.2021 tarihli (her biri 50.000 TL'lik) toplam 150.000 TL tutarlı 3 adet çekin; ...

Kitap Kırtasiye Fotokopi ile davalı taraf arasındaki sözleşmenin haklı nedenle feshi sonucunda «karşılıksız kaldığının» tesbitine, çeklerin iadesine/iptaline veya çek bedellerinin iadesine karar verilmesini ayrıca bu çeklerin icra takibine konu yapılmaması ve protestosunun T.C.

Merkez Bankasına bildirilmemesi için "ödeme yasağı ve ihtiyati tedbir kararı verilmesi" ve de gerek sözleşme gerekse bahsi geçen faturalar nedeniyle borçlu olunmadığı konusunda karar verilmesi için işbu davanın açılması gerektiğini, davalının çeklerdeki meblağların karşılığı olan ürünleri zamanında ve eksiksiz olarak göndermemesine rağmen yüklü miktarda faturalar düzenlemiş olması ve diğer nedenlerle ayıplı ifa söz konusu olduğunu,

bu sebeple 134.449,38 TL'lik çek bedeli kadar (fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere) davalıya borçlu olunmadığına karar verilmesi ve İcra ve İflas Kanununun 72/2 gereği çeklerin ödenmesinin müvekkili açısından telafisi çok zor zararlara sebebiyet vereceğinden ve dosyadaki mevcut delillerin de göz önünde bulundurularak %15 teminat karşılığında dava konusu çekler üzerine ihtiyati tedbir konularak dava süresince ödemesinin ve açılacak icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini talep etme gereğinin doğduğunu, ayrıca davalı tarafa çeklerin iadesi için ihtarname gönderilmesine rağmen,

yine arabuluculuk görüşmelerinde çeklerin veya bedellerinin iadesini talep etmelerine rağmen taleplerinin karşılık bulmadığını, bu sebeple de icra tehdidi altında işbu davayı açmalarına sebebiyet veren davalı tarafın aleyhine dava değerinin %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu sözleşmenin müvekkili ile ... arasında imzalanmış olup davacı ...'in taraf sıfatının olmadığını, bu nedenle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, taraflar arasında satış, dağıtım ve iade sözleşmesi imzalandıktan sonra davacının sözleşmeyi haklı nedene dayanmadan feshettiğini, işbu aradaki sözleşmenin tek edimli bir sözleşme olmadığını, davacı tarafın kötüniyetli olarak sözleşmeyi feshettiğini, sözleşmeye uygun bir şekilde sipariş verip malını almayan davacı tarafın sözleşmeyi fesih iradesi hukukuna aykırı olduğunu,

feshin haklı olduğunun ispat yükünün davacıda olduğunu, feshin haklı olduğu ispatlanmadan, temelsiz bir şekilde sözleşmeden kötü niyetli olarak dönerek açılan menfi tespit davasının reddi gerektiğini, davacı taraf ile müvekkili şirket arasında imzalanan sözleşme gereğince, kitap dağıtımı konusunda anlaşmada mutabık kalındığını, davacının dava dilekçesinde, müvekkilinin, sözleşmeye aykırı hareket ettiğini iddia ettiğini, bu iddianın kabulünün mümkün olmadığını, müvekkilinin yukarıda açıklanan hususlar nedeniyle sözleşmeye aykırı hareket ettiğinden bahisle sözleşmeyi fesh etmenin dürüstlük kurallarıyla bağdaşmadığını,

davacıya müvekkilinin bayisi olması sebebiyle sözleşme bedelinin %10'u kadar bedelsiz ürün gönderilmiş olup bunun dışında sözleşme olması nedeniyle ürünlerin satış fiyatından %50 iskontolu olarak gönderildiğini, müvekkili şirketin sözleşmenin tüm gereklerini yerine getirdiğini, davacının bayisi olması sebebiyle ürünleri %50 iskontolu gönderdiğini, bu sebeple davacının haklı nedene dayanmadan sözleşmeyi feshetmesi nedeniyle zarara uğradığını,

taraflar arasındaki sözleşmeyi haksız olarak fesheden davacı tarafın müvekkilinin kendilerine teslim etmek üzere ürettiği tüm ürünlerin elinde kalmasına sebebiyet vererek ciddi külfet altında kalmasına neden olduğunu, davacının haklı nedene dayanmadan sözleşmeyi feshedip ürün gönderilmesini istemediğini, davacının haklı bir nedene dayanmadan sözleşmeyi feshettiğini, müvekkilinin ise edimini ifa etmeye hazır olduğunu beyanla, haksız davanın reddine karar verilmesini, davacının alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatı ödemesine,

yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava, davacı tarafından keşide edilip davalıya verildiği iddia olunan davacının keşide ettiği ..... FİNANSBANK Bankası’na ait 30.10.2021 tarihli, 50.000,00 TL bedelli, 0333733 seri no.lu; 30.11.2021 tarihli, 50.000,00 TL bedelli, 0333734 seri nolu; 30.12.2021 tarihli, 50.000,00 TL bedelli, 0333735 seri nolu 3 adet çekin istirdatının mümkün olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Davacı tarafından dosyaya ibraz edilen sözleşme incelendiğinde sözleşmenin davalı ile dava dışı ... arasında akdedildiği görülmüştür. Davalı, davacı tarafın sözleşmenin imzalanmadığını beyan etmişse de cevap dilekçesinde sözleşmedeki gereklere uygun davrandığı savunmasında bulunarak sözleşme ilişkisini reddetmemiştir.

Tüm dosya kapsamında ispat külfeti çeklerin bedelsiz kaldığını iddia eden davacı tarafta olup, davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi ara kararı kurulmuş, davacı vekiline ihtarat yapılmasına rağmen davacı delil avansını yatırmamış ve taraf ticari defterleri incelenememiştir.

Davacı vekilinin ticari defter deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ihtarın rağmen süresi içerisinde deli avansını yatırmayarak ticari defterlere dayanamayacağı, davacının diğer deliller de çeklerin bedelsiz kaldığını ispat edemediği göz önüne alındığında davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Harçlar yasası gereği alınması gereken 269,85-TL karar ve ilam harcından, peşin yatırılan 2.296,06-TL harcın mahsubu ile fazla yatırıldığı anlaşılan 2.026,21 TL.harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana İADESİNE,

3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca belirlenen 21.511,90 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-6325 Sayılı Kanun 18/A-13 maddesi uyarınca 1.320,00 TL zorunlu arabuluculuk hizmeti giderinin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,

6-Kesinleşme süreci tamamlanana kadar masraf avanslarının kullanılabileceği nazara alınarak kararın kesinleşmesinden sonra yazı işlerince yapılacak hesaba göre artan avansların yatıran tarafa iadesine, davacı ve davalı vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içinde Bursa Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.05/12/2023

Katip ... · E-Imzalıdır. Hakim .. · E-Imzalıdır.