Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/138 K.2024/886

Mahkememizde açılan davanın açık muhakemesi sonunda ;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete gönderilen ödeme emrinden 06.02.2023 tarihinde haberdar olduğunu, dava konusu ... ... şubesi'ne ait, müvekkilinin keşide ettiği, 21.12.2020 keşide tarihli, ... seni no'lu, 40.000,00-TL meblağlı çekin de bulunduğu dört adet çekin kargoda çalınması üzerine, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... E. sayılı dosyası ile çek iptal kararı alındığını. ...

CBS'nın 2021/ Sor. no'lu dosyası ile de soruşturma açıldığını ve halen derdest olduğunu. Çek iptal kararı üzerine müvekkilinin T.T.K. 646. maddesi gereği 4 adet çeki ödediğini ve dava konusu çekten dolayı borcundan kurtulduğunu. Davaya konu çekin de içinde bulunduğu çekler çalındığında ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce 2020/E, başvurulduğunu ve 28.07.2020 tarihinde "ödeme yasağı" kararı alındığını, davalının basiretli tacir gibi davranıp çeki araştırmadığını, kötü niyetli olduğunu, bu nedenle davanın kabulüne, ...

9. İcra Müdürlüğü'nün 2023/... sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine, çekin istirdatına, %20'den az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı tarafın çeklerin kargoda çalındığı iddiasına dair somut delil sunmadığını, davacının çek iptali davasında sunmuş olduğu kargo evraklarında sözkonusu kargo ile çek gönderilmiş olduğuna ilişkin herhangi bir açıklama yer almadığını.

Davacının hatalı kargo göndermesi nedeniyle kaybolan veya çalınan çeklere ilişkin bu çeki iktisap eden müvekkilinin mağdur edilmesinin kabul edilemez olduğunu, müvekkilinin iyiniyetinin çeki hatalı olarak kargolayan keşideci şirketten üstün tutulmasının gerektiğini. Davacının iptal kararı üzerine çek bedellerinin yetkili hamile ödenmiş olduğuna ilişkin iddialarının gerçeği yansıtmadığını.

Bu nedenle davanın reddini, %20'den az olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı tarafından keşide edilen 21/12/2020 keşide tarihli ve 40.000,00 TL bedelli çekin mahkemece verilen iptal kararı üzerine dava dışı çek lehtarına ödenmesi akabinde davalı tarafından davacıya karşı ileri sürülen ... 9. İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takip dosyasında borçlu olunmadığının tespiti ve çekin istirdatına ilişkindir.

Mahkememizce dosya davacıya ait ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmak üzere SMMM bilirkişisine tevdi edilerek rapor aldırılmasına karar verilmiş ve bilirkişinin 02/04/2024 tarihli raporunda. "Kargoda kaybolan çeklerin yevmiye kaydının Mahsup Fişinde. 10.07.2020 Yevmiye Fişi tarihli, Fiş No'da, Yevmiye No'da, 320.01.002 ... Makina Mühendislik Tah. Ve Tic. Ltd. Şti cari hesabının 166.373,14 .-TL Borçlu, 101.20.,012 ALINAN ÇEKLER HESABI (ARALIK) ...

A.Ş. bankasının ... şubesine ait keşidecisi ... Proje Müh. Ltd. Şti. olan ... çek seri no'lu, 25/12/2020 tarihli, 46.373,14 TL bedelli, ... iban no'lu çek 46.373,14TL ALACAKLI , 103.20.011 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (KASIM) ... A.Ş. bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti. olan ... çek seri no'lu, 30/11/2020 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekin 40.000,00.-TL ALACAKLI , 103.20.012 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (ARALIK) — ... A.Ş. Bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... çek seri no'lu, 31/12/2020 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekiN 40.000,00.-TL ALACAKLI , 103.21.001 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (OCAK ) ...

A.Ş. bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... olan ... çek seri no'lu, 31/01/2021 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekin 40.000,00.-TL ALACAKLI olmak üzere yevmiye kaydının Yüz Altmış Altı Bin Üç Yüz Yetmiş Üç TL On Dört Kr BORÇ ve Yüz Altmış Altı Bin Üç Yüz Yetmiş Üç TL On Dört Kr ALACAKLI olarak kapandığı tespit edilmiştir. ... İnş.Teks.San.ve Tic.Ltd.Şti. nin ...

Gıda İnş.Ltd.Şti. ile ticari ilişkisinin halen devam ettiği" şeklinde görüş ve kanaatini bildirilmiştir.19/06/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Kargoda kaybolan çeklerin yevmiye kaydının Mahsup Fişinde. 10.07.2020 Yevmiye Fişi tarihli, Fiş No'da, Yevmiye No'da, ... Makina Mühendislik Tah. Ve Tic. Ltd. Şti cari hesabının 166.373,14 .-TL Borçlu, 101.20.012 ALINAN ÇEKLER HESABI (ARALIK) ... A.Ş. bankasının ... şubesine ait keşidecisi ... Proje Müh. Ltd.

Şti. olan ... çek seri no'lu, 25/12/2020 tarihli, 46.373,14 TL bedelli, ... iban no'lu çek 46.373,14TL ALACAKLI, 103.20.011 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (KASIM) ... A.Ş. bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... çek seri no'lu, 30/11/2020 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekin 40.000,00.-TL ALACAKLI, 103.20.012 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (ARALIK) — ... A.Ş.

Bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... İnşaat Tekstil Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. olan ... çek seri no'lu, 31/12/2020 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekiN 40.000,00.-TL ALACAKLI , 103.21.001 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri Hesabı (103) (OCAK ) ...

A.Ş. bankasının .../... şubesine ait keşidecisi ... olan ... çek seri no'lu, 31/01/2021 tarihli, 40.000,00 TL bedelli, ... iban no'lu çekin 40.000,00.-TL ALACAKLI olmak üzere yevmiye kaydının Yüz Altmış Altı Bin Üç Yüz Yetmiş Üç TL On Dört Kr BORÇ ve Yüz Altmış Altı Bin Üç Yüz Yetmiş Üç TL On Dört Kr ALACAKLI olarak kapandığının tespit edildiğini" bildirmiştir. Davaya konu çeke ilişkin ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/... esas sayılı dosyasındaki kararı, çekin ibraz tarihinden önce verilmiştir. Dolayısıyla davacı bu karara istinaden, kararı verene ödeme yaptığı ve borçtan kurtulduğu iddiasındadır. Çekin ibraz süresi içerisinde ise davalı çeki ibraz etmiş ve çekin karşılığının olmadığı çek arkasına şerh edilmiştir.Bilirkişi raporlarından anlaşıldığı üzere çekin bedeli gerçekten de ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/...

Esas sayılı dosyasında davacı olan, dava dışı ... şirketine ödenmiştir.Davanın çözümünde tartışılması gereken husus, davacının çek iptali kararına dayalı olarak hak sahibi olduğunu iddia eden kişiye yapmış olduğu ödeme ile borçtan kurtulup kurtulmayacağı, çeki gerçekten elinde bulunduran yetkili hamile yeniden ödeme yapması gerekip gerekmediğidir.Kural olarak zayi nedeniyle verilen çek iptali kararları maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmezler.

Hasımsız görülen davalar olduğu için de kati delillerle ispat zorunluluğu bulunmadığından, çekin hamili olduğunu iddia eden kişinin, çekin iptali kararı almasına bir engel yoktur. Çekin iptali kararı verilebilmesi için ilan süresinden itibaren 3 ay beklenilmesi, çekin keşide tarihi ilan tarihinden sonra ise sürenin buradan itibaren hesaplanması gerekmektedir. Dolayısıyla, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin bunun aksine vermiş olduğu karar hatalıdır.

Davacı da çekin keşidecisi olduğundan, çekin ibraz tarihini bilebilecek durumdadır. ... uygulamasında, çekin gerçek hamilinin tespitine yönelik belirleme yapılması mümkün değil ise yahut şüpheli durumlar var ise; keşidecinin gerçek hak sahibi belirleninceye kadar çek bedelini tevdi mahaline tevdi etmek suretiyle borcundan kurtulabileceği kabul edilmektedir.

Lakin davacı çekin keşide tarihinin, karar tarihinden dahi ileride olduğunu bilebilecek durumda olmasına rağmen, çek iptali kararını ibraz eden dava dışı ... şirketine ödeme yapmıştır.

Hukukta “kötü ödeyen iki kere öder” ilkesi mevcut olup, davacının bu yaptığı ödemenin "kötü ödeme" niteliğinde olduğu mahkememizce değerlendirildiğinden, davacının -çeke dayalı hak iddia edenler arasında açılmış bir çekin istirdatı davası olmadığı da anlaşılmakla- çeki elinde bulunduran ve gerçek hak sahipliğini, çekin iptali kararına göre daha üstün şekilde ispatlayan davalıya ödeme yapması gerekmektedir.

Elbette bu ödemenin akabinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca dava dışı ... şirketinden yapmış olduğu ödemeyi isteyebilecektir. Dolayısıyla açılan menfi tespit davasının bu sebeplerle reddine karar vermek gerekmiştir.

Çekin istirdatı davası ise, çekin elinden rızası dışında çıktığını ve çeki hali hazırda kötü niyetli olarak bulundurduğunu iddia eden çek hamili tarafından açılabilecek bir davadır. Çek keşidecisinin çekin istirdatını talep etme imkanı bulunmadığından davacının bu talebinin de bu gerekçeyle reddine karar vermek gerekmiştir. Davacının menfi tespit davasında almış ve uygulatmış olduğu ihtiyati tedbir kararı ile davalının alacağına geç kavuşmasına sebebiyet verdiği anlaşılmakla İ.İ.K. 72/4 uyarınca alacağın %20'si oranında hesaplanan 8.000,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM; Gerekçesi ve ayrıntısı yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE, İ.İ.K. 72/4 uyarınca alacağın %20'si oranında hesaplanan 8.000,00-TL tazminatın davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

2-Harçlar yasası gereğince alınması gereken 427,60-TL harcın peşin alınan 683,10-TL'den mahsubu ile bakiye 255,50-TL'nin karar kesinleştikten sonra istemi halinde davacıya iadesine,

3-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,

4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,

5-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avanslarının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,

Dair, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize iletilecek bir dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemeleri Nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar taraf vekillerinin yüzlerine karşı açıkça okundu, usulen anlatıldı. 19/09/2024

Katip ... · ✍e-imzalı Hakim ... · ✍e-imzalı