Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/499 K.2025/853

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkil şirket ile dava konusu çeklerin keşidecisi olan ... Oto Çerçeve Aliminyum San. Tic.AŞ ile olan ticari alım satım ilişkisi nedeniyle hem cari hesap borcunun ödenmesi hem tarihinde verilen yeni alım siparişlerinin ödenmesi adına yukarıda bilgileri verilen 6 adet çek alınması konusunda anlaşmaya varıldığını, çeklerin keşideci şirket tarafından ...

Kargo ile müvekkil şirkete gönderildiğini, müvekkil şirket kendisine gelen kargo zarfını açtığında çeklerin naylon zarfta olmadığını ve ekte sunduğumuz görüntülerde de görüleceği üzere kargo naylon zarfının maket bıçağı gibi bir aletle özenle kesildiğini ve sonrasında şeffaf bantla tekrar yapıştırıldığını fark ettiğini, anılan çeklerin müvekkil şirket yetkililerinin rızası hilafına kaybolduğunu ileri sürerek dava konusu davacı şirketin hamili olduğu ... Bankası ...

Şubesi’nin ... seri numaralı, 31.07.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 31.08.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çek, .... Şubesi’nin ... seri numaralı, 30.09.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 31.10.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çek, ....

Şubesi’nin ... seri numaralı, 30.11.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çek, ... Bankası ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 31.12.2025 keşide tarihli, keşide yeri ... olan 750.000,00 TL bedelli çeklerin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME DELİLLER VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle TTK'nın 818/s madde hükmü delaletiyle, aynı kanunun 757. madde hükümlerinde belirtilen zayi nedeniyle çek iptali isteğine ilişkindir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Aynı kanunun devam eden maddelerinde neler yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 647/1. maddesine göre; "(1) Mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her hâlde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır." senet ciro edilmiş olmasına rağmen ciro edilen kişiye teslim edilmediği sürece devir gerçekleşmez.

Kıymetli evrak alacak hakkı içermektedir ve bu hakkın devredilmesi için senedin de devredilmesi gerekir ().6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 651/2. maddesine göre. "Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir."Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir ().

Hamil TTK 651. maddesi uyarınca hamil çekin zayi edilmesi halinde iptal davası açabilecek. TTK 652. maddesine göre iptal karar ile hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir.Çek iptali davası sonucunda verilen karar borçluya ibraz ile borçludan çek bedelinin tahsili imkanını sağlamaktır. Bu davayı açma hakkı hamile aittir.

Çek keşidecisinin TTK'nın 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.TTK'nun 818. maddesi yollaması ile aynı yasanın 680. madde uyarınca bir çekin kısmen doldurulmuş veya sadece imzalanmış olması hâlinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerli olup böyle bir çek için zayii nedeniyle çek iptali davasın açılabilecektir.Somut olayda iptali talep edilen çeklerin aralarındaki ticari ilişkiden kaynaklanan alacağına karşılık dava dışı keşideci tarafından davacıya gönderilmek üzere verildiği kargoda henüz davacıya ulaşmadan kaybolduğu anlaşılmaktadır.

Talebe konu çeklerde lehdar olarak davacı yazılmış ise de çek henüz davacıya teslim edilmeden kaybolması ve teslim söz konusu olmamasına göre davacının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir. Nitekim ... 11. Hukuk Dairesi'nin 06/06/2012 tarih 2011/E. 2012/K. sayılı kararında; "...çekin henüz dava dışı alıcıya teslim edilmeksizin kargoda kaybolduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, davacı lehdar halen çekin yetkili hamili konumundadır.

Teslim söz konusu olmadığından dava dışı alıcının yetkili hamil kabul edilmesi mümkün değildir..." denilmiştir. Bu durumda, davacının hamil olmadığı çek yönünden iptal davası açmakta hukuki yararı bulunmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiştir (... BAM 12 HD, 2025/ E-2025/ K.; ... BAM 14 HD, 2024/ E-2025/ K; ... BAM 43 HD, 2024/ E.- 2024/ K.; ... BAM 22 HD, 2024/ E.- 2024/ K. sayılı ilamları).

Başkan ... · ✍e-imzalı · Üye ... · ✍e-imzalı · Üye ... · ✍e-imzalı · Katip ... · ✍e-imzalı