Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1268 K.2025/483

Dava

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili şirketin, Bismil ilçesi .....mahallesinde fabrika işlettiğini, davalı şirket çalışanlarının .....günü müvekkil şirketin fabrikasına gelerek, müvekkili şirkete ait .....tesisat numaralı elektrik abonesine ait elektrik saatinde kaçak kontrolü yaptıklarını, yapılan denetim sırasında herhangi bir kaçak ile ya da elektik sayacında olmaması gereken bir durumla karşılaşılmadığını, abone denetim kontrol formu adlı belgede de bu hususun belirtildiğini ve belgenin bir nüshasını müvekkili şirket yetkililerinden .....ibraz ettiklerini, müvekkili şirket yetkilisine bu belge verildikten sonra,

sanki müvekkili şirket kaçak kullanıyormuş ya da usule uymayan bir şey yapıyormuş gibi, bu kişilerin bu durumu görmezden gelmişler gibi konuşarak .....para istediklerini, müvekkili şirket yetkilisi .....da bu talebi reddettiğini, bir süre sonra davalı şirketten yetkili kişiler gelerek saatte sorun olduğundan bahisle değiştireceğiz/onarcağız dediklerini, saati götürdüklerini ve geri getirerek taktıklarını, taktıktan hemen sonra,

saate elektrik akımı gelir gelmez saatin infilak ettiğini ve küçük çaplı bir yangın çıktığını, daha sonra bu kişilerin geri giderek yeni bir saat getirdiklerini, daha sonra müvekkili şirkete, Ekim ayının 1. gününden 11. gününe kadar geçen, 10 günlük süre için 270.000,00.-TL tutarında fatura gönderildiğini, yüksek olduğu bilindiği halde, müvekkili şirketin bu faturayı da ödediğini, bu ödemeyle, müvekkili şirketin davalıya herhangi bir borcunun kalmadığını, aradan 14 gün geçtikten sonra,

.....tarihinde, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete yeni bir fatura gönderildiğini, bu faturanın müvekkil şirket yetkilisi .....rüşvet istenilen gün olan .....ile .....tarihi arasındaki kullanıma ilişkin olduğunu ve fatura bedelinin 2.380.059,72.-TL olduğunu, faturanın alt kısmında, kaçak elektrik kullanımından düzenlendiği ibaresinin bulunduğunu, müvekkili şirket yetkililerinin davalı şirketin üst düzey yetkilileri ile görüşerek durumu anlattıklarını, ancak davalı şirketin üst düzey yetkililerinin faturanın ödenmemesi halinde elektrik enerjisininin kesileceğini bildirdiklerini,

müvekkili şirketin kaçak elektrik kullanmadığını beyanla; davalı şirket tarafından yapılan kaçak işleminin geçersiz olduğunun ve müvekkil şirketin davalı şirkete borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Öncelikle husumet, derdeslik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının olduğunu, dava konusu abonelikte yapılan kontrollerde "abonenin akım uçlarını toplu iğne ile şöntlediği ve bu suretle kaçak elektrik kullandığının tespit edildiğini, kaçak kullanımın iptal edildiğini, ancak abone engelinden ötürü enerjinin kesilemediğini, kaçağa ilişkin görüntü ve video kaydının bulunduğunu, müvekkili şirket personelleri tarafından dava konusu yere ilişkin tutulan kaçak tutanaklarının EPDK yönetmeliğinin belirlediği usule uygun eksiksiz ve okunaklı olarak düzenlendiğini, davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve açılan davanın tamamen hukuki dayanaktan yoksun olduğunu beyan ederek, davanın reddini savunmuştur.

DEĞERLENDİRME

Dava, kaçak elektrik kullanımı nedeniyle tesis edilen cezai işlemin iptali istemine ilişkindir.

Taraflar arasındaki ihtilafın; davacının iş yerinde kaçak elektrik kullanıp kullanmadığı ve buna ilişkin olarak davalı şirketçe yapılan tahakkukun yerinde olup olmadığı, faturanın usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediği, buradan varılacak sonuca göre davacının tahakkuk ettirilen bedelden sorumlu olup olmadığı, sorumlu ise miktarına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.

Öncelikle, davalı vekilinin husumet, derdestlik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazlarının değerlendirilmesi gerekir.

Kaçak kullanım iddiasının muhattabının davanın tarafları olmasına göre davalının husumet itirazı, aynı konuda açılmış başka herhangi bir dava bulunmadığından davalının derdestlik itirazı, tarafların tacir olması nedeniyle davalının göreve ilişkin itirazı, usulüne uygun bir yetki itirazı bulunmadığından davalının yetki itirazı ve davanın menfi tespit davası olması nedeniyle davalının zamanaşımı def'i ve hak düşürücü süreye yönelik itirazı yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

Mahkememizin .....tarihli celse ..... no'lu ara kararı gereğince; davacıya ait işyerinde kaçak elektirik kullanılıp kullanılmadığı, buna dair davalı tarafından usulüne uygun kaçak elektrik tutanağı düzenlenip düzenlenmediği, kaçak elektrik kullanıldığının tespiti halinde tahakkuk ettirilen borcun yerinde olup olmadığı ve davaya konu edilen faturanın usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin tespiti amacıyla bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan .....tarihli raporda sonuç olarak.

"Dava dosyasında yer alan CD ile Dedaş tarafından hazırlanan Kaçak Tutanağının uyuştuğu ve görüntülerde akım trafo uçlarının şöntlendiği net bir şekilde tespit edildiğinden, aynı zamanda aboneye ait tesisat endeks dökümünde yer alan enerji sarfiyat verilerinin düşük olmasından kaynaklı olarak Kaçak Usulsüz Elektrik Tespit Tutanağı Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42. Maddesinin a bendi gereğince sayacın eksik tüketim kaydetmesine neden olduğundan doğru olarak yapıldığı, dava dosyasında yer alan kaçak tahakkuku 470.030,56 TL olarak hesaplandığı,

yapılan hesaplamada kesilen faturalar mahsuplaştırılarak sayacın eksik tüketimi göz önüne alınarak eksik kalan miktar hesaplaması yapıldığı" şeklinde rapor tanzim edilmiştir.

Davacı vekili .....tarihli dilekçesi ile dava değerini 1.910.029,16.-TL'ye yükseltmiştir. Mahkememizin .....tarihli celsesinde, 5235 Sayılı Kanunun 3. Maddesi gereğince dava değerinin heyet inceleme sınırı içerisinde kaldığı anlaşılmakla, dosyanın mahkememiz heyetine tevdiine karar verilmiştir.

Mahkememizin .....tarihli celse ..... no'lu ara kararı gereğince; tarafların iddia ve savunmaları ile davalı vekili tarafından kaçak tahakkuk bedeline yönelik bilirkişi raporuna yapmış oldukları itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü itiraz nedenleri somut bir şekilde incelenmek suretiyle, kaçak elektrik kullanımı nedeniyle davalı tarafından yapılan tahakkukun ve ek tahakkukun yerinde olup olmadığı, yerinde değil ise tahakkuk ettirilmesi gereken miktarın tespiti hususunda ek rapor düzenlenmesi için dosyanın bilirkişiye tevdiine karar verilmiştir.

Bilirkişi tarafından sunulan .....tarihli ek raporda sonuç olarak; " Davalı kurum tarafından davacı için yapılan kaçak elektrik kullanımı tespitine

ilişkin dosya kapsamında yaptığım incelemeler ve bilirkişi KÖK raporuna karşı dava

dosyası tarafımca tekrardan incelenmesi neticesinde; bir önceki bilirkişi KÖK raporunda değişiklik olmadığı, yapılan değerlendirme işleminin bilim doğrultusunda ve gerekli verilen mevzuat

çerçevesinde incelendiği, hesaplamaların da EPDK’ya uygun olarak yapıldığını, sadece

görüntüler olmamak koşulu ile tesisat endeks verileri ve diğer her ayrıntı detaylı bir

şekilde incelendiğini, buna istinaden, bir önceki KÖK raporun sonuç kısmında

olduğu gibi;

Dava dosyasında yer alan CD ile DEDAŞ tarafından hazırlanan Kaçak Tutanağının

uyuştuğu ve görüntülerde akım trafo uçlarının şöntlendiği net bir şekilde tespit edildiğinden

aynı zamanda aboneye ait Tesisat Endeks Dökümünde yer alan enerji sarfiyat verilerinin düşük

olmasından kaynaklı olarak Kaçak Usulsüz Elektrik Tespit Tutanağı Elektrik Piyasası

Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğinin 42. Maddesinin a bendi gereğince sayacın eksik

tüketim kaydetmesine neden olduğundan doğru olarak yapıldığı,

Dava dosyasında yer alan Kaçak Tahakkuk Hesaplaması mevzuat kapsamında hesaplanarak verilmiş olup yapılan

kaçak tahakkuku 470.030,56 TL olarak hesaplandığı, yapılan

hesaplamada kesilen faturalar mahsuplaştırılarak sayacın eksik tüketimi göz önüne

alınarak eksik kalan miktar hesaplaması yapıldığı," şeklinde ek rapor tanzim edildiği görülmüştür.

Dava konusu kaçak tespit tutanağının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından hazırlanan ve 30/05/2018 tarihli Resmi Gazetede yayınlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği'nin Kaçak ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Tüketimi -Kaçak elektrik enerjisi tüketimi halleri başlıklı 42.maddesine göre;

"(1) Gerçek veya tüzel kişinin kullanım yerine ilişkin olarak;

a) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmaksızın dağıtım sistemine müdahale ederek elektrik enerjisi tüketmesi,

b) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken ayrı bir hat çekmek suretiyle dağıtım sistemine müdahale ederek sayaçtan geçirilmeksizin elektrik enerjisi tüketmesi,

c) Perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması mevcutken sayaçlara veya ölçü sistemine müdahale ederek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, eksik veya hatalı ölçüm yapılması veya hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmemiş sayaçtan geçirilerek, mevzuata aykırı bir şekilde elektrik enerjisi tüketmesi,

ç) Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, mücbir sebep halleri dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir.

Kaçak elektrik enerjisi tespit süreci başlıklı 43.maddesine göre;

(1) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında doğrudan dağıtım sistemine yapılan müdahalelerde dağıtım sistemine olan bağlantılar ortadan kaldırılır. Kullanım yerinde EK-5’te yer alan kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenir ve kullanım yerinin elektriği kesilir.

(2) 42 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sayaca müdahale edildiğine ilişkin şüpheye sebep olacak bir bulguya rastlanılması halinde aşağıda belirtilen kaçak tespit süreci başlatılır;

a) Sayaç sökülerek yerine uygun bir sayaç takılmak sureti ile mevcut sayaç incelemeye alınır.

b) Sökülen ve takılan sayaçlarla ilgili EK-6’da yer alan sayaç değiştirme tutanağı düzenlenir.

c) İnceleme sonucunda sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesinin engellenmesi suretiyle elektrik enerjisinin eksik veya hatalı ölçülerek veya hiç ölçülmeden tüketildiğinin laboratuvar raporu ile tespiti halinde EK-5’te yer alan kaçak tespit tutanağı düzenlenir.

ç) Laboratuvar raporu, kaçak elektrik tespit tutanağı ve ödeme bildirimi beraber tüketiciye bildirilir ve aynı süre içerisinde kesme bildirimi düzenlenmek suretiyle kullanım yerinin elektriği kesilir.

............

(5) Kaçak elektrik enerjisi tüketiminin tespit edilmesinde, ilgili tüzel kişinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.

(6) Bu madde kapsamında düzenlenen kaçak elektrik tüketim faturası en geç 3 iş günü içerisinde tüketiciye gönderilir.

(7) Bu madde kapsamında yapılan tespit ve işlemler kullanım yerini de içerecek şekilde fotoğraflanır ve iletişim bilgilerinin bulunması halinde kalıcı veri saklayıcısıyla da tüketiciler bilgilendirilir.

Dağıtım Sistemindeki Kayıpların Azaltılmasına Dair Tedbirler Yönetmeliğinin "Kaçak tespitine ilişkin resmi kurum kayıtları ile teknolojik imkanların kullanılması" başlıklı 14. göre;

MADDE 14 – "(1) Yüksek kayıplı şirketlerde; mevsimsel olarak tarımsal sulama amacıyla elektrik tüketilen ve güvenlik nedeniyle kaçak kontrolü yapılamadığı ilgili kurum tarafından belgelendirilen kullanım yerlerinde, elektrik kullanmadan tarımsal ürün üretilemeyeceği resmi kurum yazıları ve kayıtları, teknolojik uygulamalar ile otomasyon sistemi verileri (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına ait Çiftçi Kayıt Sistemi ve benzeri) esas alınarak tespit edilen kullanıcılara, 8/5/2014 tarihli ve 28994 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliğindeki yerinde tespit şartı aranmaksızın kaçak elektrik tespit tutanağı düzenlenebilir. Söz konusu tutanağa, güvenlik gerekçesiyle yerinde tespitin yapılamadığına ilişkin ifadenin eklenmesi zorunludur.

(2) Birinci fıkra çerçevesinde düzenlenen tutanaklara dayalı olarak tahakkuk ettirilen faturalar, kaçak tespit tutanağı ve tutanağa esas belgelerle birlikte kullanıcılara gönderilir.

(3) Kaçak tespit tutanaklarına yapılacak olan itirazlar Şirket tarafından on beş iş günü içerisinde sonuçlandırılır. Bu süre içerisinde sonuçlandırılmayan tutanaklar iptal edilmiş sayılır.

(4) Bu madde kapsamında dağıtım şirketi tarafından yapılan her türlü faturalama işlemi, tarımsal sulama uzaktan tespit adı altında muhasebeleştirilir."

Mahkememizin .....tarihli celsesinde davacı vekili, "Dava konusu ettiğimiz kaçak elektrik faturası ile ilgili olarak tarafımıza Diyarbakır İcra Müdürlüğü'nün .....Esas sayılı takip dosyasında icra takibi yapılmıştır, yapılan takip sonucunda müvekkilim takipte istenen tutarın tamamını .....tarihinde ilgili icra dosyasına ödemek zorunda kalmıştır, bu nedenle dava kanun gereği menfi tespitten istirdata dönmüştür, hüküm kurulurken buna göre hüküm kurulmasını talep ederiz, ayrıca faizin ödeme tarihinden itibaren işletilmesini talep ederiz, davamızın kabulüne karar verilsin dedi." şeklinde beyanda bulunmuş, icra dosyasının incelenmesinde davacı tarafından 3.693.231,54.-TL

borç tahsilatı ödemesi yapıldığı ve dosyanın infazen kapatıldığı görülmüştür.

Mahkememizin .....tarihli celse .....no'lu ara kararı gereğince; Davacı vekilinin menfi tespitini talep ettiği tutara isabet eden icra dosyası ödemesi 2.882.241,70.-TL olduğundan ve bu tutar için talep istirdata dönüştüğünden, 16.602,95 TL eksik harcı ikmal etmesi için davacı vekiline kesin süre verilmiş, ara karar gereğince, davacı vekili tarafından eksik harcın tamamlandığı görülmüştür.

Açılan menfi tespit davasında, yargılama devam ederken dava konusu edilen kaçak elektrik kullanımına dayalı tahakkuk ettirilen borcun davacı tarafından ödenmiş olması nedeniyle dava kendiliğinden istirdat davasına dönüşmüştür. Bu halde, davaya konu edilen kaçak elektrik kullanımna dayalı tahakkuk ettirilen bedelden dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve tahakkuk ettirilen bedelin ödenmiş olması nedeniyle istirdat davasına dönüşen davadan dolayı davacı tarafından ödenen bedelin davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekmiştir.

Açıklanan tüm nedenlerle, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davanın KABULÜNE, menfi tespit davası esnasında davacının borçlu olmadığı tutar için ödemek zorunda kaldığı toplam 2.882.241,70.-TL'nin davalıdan İSTİRDADINA VE DAVACIYA ÖDENMESİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 196.885,93-TL harçtan, peşin alınan 170,78.-TL harç ile 49.050,70.-TL tamamlama harcının mahsubu ile bakiye 147.664,45-TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsil edilerek Hazineye irat kaydına,

3-Davacının peşin yatırdığı 80,70.-TL başvurma harcı, 170,78.-TL peşin harç ile 49.050,70.-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 49.302,18.-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan gider avansından harcanan 941,50.-TL tebligat ve müzekkere gideri, 2.500,00.-TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 3.441,50.-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 13/1 maddesi uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 374.579,34.-TL vekâlet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Yargılama sırasında davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,

7-Yargılama sonucunda ve re’sen yapılacak gider olmadığı takdirde, gerekirse re’sen yapılacak gider de mahsup edilmek suretiyle, 6100 sayılı HMK’nın 333. maddesi gereğince yatırılan avansın kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesine hitaben Mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan Üye Üye Katip