Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/499 K.2026/145

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; .....günü saat .....sıralarında Bağlar ilçesi .....Mahallesi .....il yolunun .....Metresinde; müvekkiline ait olan ve .....idaresinde olan .....plakalı (Oto Kurtarıcı ticari araç) kamyonet en sağ şeritte seyir halinde iken davalılardan .....sevk ve idaresinde olan ve diğer davalıya ait olan .....plakalı aracın arkadan çarpması ile maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazası meydana geldiği trafik kaza tutanağında davalı sürücüsünün tamamen kusurlu olduğunu ve meydana gelen kaza sonrasında müvekkiline ait araç uzun bir süre (1ay) serviste kaldığını ve araç kullanılamaz hale geldiği,

kazadan sonra müvekkiline ait şirket, davalı tarafın sigorta şirketine başvurduğunu, ancak sigorta şirketi maddi zarar sebebiyle sigorta poliçesinde belirtilen değerle sınırlı olmak üzere müvekkili şirkete belli bir onarım bedeli ödemesi yapmış olup, akabinde müvekkil şirket yetkilisi kullanılamaz halde olan aracı, eksper raporuyla belirlenen sovtaj bedeli olan 51.500,00 TL bedelle 11.06.2021 sattığını, bu ödemeler neticesinde müvekkiline ait şirkete aracın rayicinden çok daha az bir ödeme yapıldığını, fakat totalde müvekkiline ait firmanın eline geçen bu miktar aracın gerçek değeri olmadığını,

davaya konu aracın olay tarihi itibariyle 120.000,00 TL'den fazla bir değeri olduğunu ve dava açma zaruriyeti hasıl olduğunu belirttiğini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı taraf kaza tarihi itibariyle aracın değerinin 120.000,00 TL olduğunu iddia ettiğini, ancak kabul anlamına gelmemekle birlikte ekspertiz raporunda .....plakalı aracın hasar tarihinde ki hasarsız emsalinin piyasa peşin rayiç değerinin 78.000,00 TL olduğu tespit edilmiş olduğu ve aracın kaza tarihinde ki rayiç değerinin tespiti gerektiğini belirtmektedir.

Davacının tüm zararı .....Sigorta A.Ş tarafından karşılandığını ve davacının herhangi bir zararı bulunmadığını, davacı tarafın kazaya karışan .....plakalı aracı 51.500,00 TL bedelle sattıklarını ifade ettiğini, ancak bu aracın sovtaj bedeli 51.500,00 TL' den fazla olduğunu beyan etmektedir.

Müvekkil şirkete ait .....plakalı araç .....Sigorta tarafından .....numaralı poliçe ile ZMMS yapıldığı ve Sigorta şirketi tarafından davalıya bir kısım ödeme yapılmış olup, yapılan ödemenin sigorta şirketinden sorulmasını talep etmekte ve davanın reddine karar verilmesini talep etmektedir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı aracında meydana gelen hasara karşılık pert bedeli, değer kaybı ve ticari kazanç kaybı taleplerinden oluşan maddi zararının tahsili davasıdır.

Uyuşmazlık konusunun, .....tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle .....plakalı araçta oluşan hasar onarım bedeli, değer kaybı ve aracın onarım süresi içerisinde aracın kullanılamamasından kaynaklı ticari kazanç kaybı zararlarının oluşup oluşmadığı, zarar kalemlerinin oluştuğunun tespiti halinde miktarlarının belirlenmesi, dava dışı sigorta şirketince ödenen pert bedelinin yeterli olup olmadığı, pert total işleminin uygulanması gerektiğinin tespiti halinde bakiye pert bedelinin bulunup bulunmadığı, neticeten belirlenen miktarlardan davalı araç işleteni ve davalı araç sürücüsünün sorumlu olup olmadıkları, sorumlu iseler miktarı ile faiz türe ve başlangıcı etrafında toplandığı anlaşıldı.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan zarar "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.Yargitay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi;Davacının gerçek zararının belirlenmesi için davacıya ait kazalı aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, daha önceye ait hasarlar nedeni ile orjinalliğinin yitirilip yitirilmediği,

aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri ile emsal satışlar da araştırılmak suretiyle, öncelikle aracın kaza tarihi itibariyle rayiç değeri ve onarım bedeli belirlenerek, belirlenen hasar bedeline göre aracın onarımının ekonomik olup olmayacağının tespiti için aracın kaza tarihindeki hasarsız ikinci el piyasa değeri ile hasarlı haldeki değerinin karşılaştırılması, onarımı ekonomik değilse; aracın kaza tarihindeki 2. el piyasa rayiç bedelinden sovtaj değerinin mahsubu ile gerçek zarar miktarının hesaplanması, aracın pert-total kabul edilmesi halinde değer kaybı zararının olmayacağının da gözönüne alınması,

onarımının ekonomik olacağının kabulü halinde değer kaybı zararının aracın kaza tarihindeki ikinci el değeri ile onarımından sonraki ikinci el değeri arasındaki fark kadar olması nedeniyle değer kaybının bu şekilde tespit edilmesi, aracın kaç gün içerisinde onarımının yapılacağının makul olacağı ve kazaya karışan aracın günlük kazanç miktarının belirtilmesi suretiyle de kazanç kaybının belirleneceği ve böylelikle davacının gerçek zararının tespit edilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Kaza sonrası düzenlenen kaza tespit tutanağı ile tutanakta yer alan kaza yeri krokisinin incelenmesinden, .....günü saat .....sıralarında Bağlar ilçesi .....Mahallesi 21/52 il yolunun .....Metresinde; .....idaresinde olan .....plakalı oto kurtarıcı olarak faaliyette olduğu belirtilen aracın en sağ şeritte seyir halinde iken davalılardan .....sevk ve idaresinde olan ve diğer davalıya ait olan .....plakalı aracın arkadan çarpması sonucunda kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır. Mahkememizce kusur durumunun tespiti yönünden bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmemiş; davaya konu trafik kazasının meydana gelmesinde trafik güvenliği için önündeki aracı yeterli ve güvenli takip mesafesinde takip etmeyen .....plakalı araç sürücüsü .....%100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Hükme esas alınmasına karar verilen .....tarihli makine mühendisi bilirkişi raporunda özetle.

"Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler ile dava konusu aracın hasarlı hali tarafından fiziken görülmeyip dava dosyasında bulunan belgeler (eksper raporu, tutanaklar, resimler ve sair evraklar) doğrultusunda; .....tarihinde .....plakalı araçta meydana gelen kaza sonucu araçta, ağır hasar (pert- total) oluştuğu, .....kaza tarihi itibari ile .....tipinde, .....model, .....marka .....şase numaralı .....motor numaralı .....kilometrede AÇIK KASA – TİCARİ (çekici) kamyonetin rayiç bedeli belirlemek için yapılan piyasa araştırması sonucunda aynı özelliklere sahip emsal bir aracın 82.000,00 TL ile temin edilebileceği,

sovtaj (hurda) bedelinin ise 52.600,00 TL olduğu, ve dava dışı .....Sigorta A.Ş. tarafından ise 26.500,00 TL rücu edildiğinden, gerçek zararın (82.000,00 – 52.600,00 – 26.500,00 ) = 2.900,00 TL olduğu" raporda ibraz edilmiştir. İlgili rapordaki tespit ve değerlendirmelerin usulüne uygun belirlendiği dikkate alınarak hükme esas alınmasına karar verilerek pert total işleminin uygulanması gerektiği ve bakiye pert bedelinin 2.900,00 TL olduğu kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davalı şirket vekilince ilgili aracın 51.500,00 TL bedel ile satıldığına yönelik savunmada bulunulmuş ve noter satış sözleşmesine dayanılmış ise de Mahkememizce sovtaj bedelinin 52.600,00 TL olduğuna yönelik bilirkişi tespitinin gerçek zararın belirlenmesinde esas alınması gerektiği nitekim ilgili satış bedelinin de belirlenen bedelden düşük olduğu, davacının sovtaj bedelinin mahsubu neticesinde pert bedeli talebinde bulunabileceği kanaatine varılmıştır.

Hükme esas alınmasına karar verilen .....tarihli makine mühendisi bilirkişi ek raporunda özetle.

"Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler ile tarafına tebliğ edilen .....Esas dava dosyası üzerinde yapılan incelemeler doğrultusunda ve yapılan araştırmalar dikkate alınarak, pert olan araçla aynı nitelikte emsal yeni bir aracın satın alınması için 36 gün içerisinde araç sahibinin hesabına ödemenin yatacağı ve 36 gün kazanç kaybının oluşacağı araştırmam sonucunda belirlendiği" raporda ibraz edilmiştir.

İlgili rapordaki tespit ve değerlendirmelerin usulüne uygun belirlendiği dikkate alınarak hükme esas alınmasına karar verilerek pert total işleminin uygulanması ile pert bedelinin zarar gören hesabına yatması ve emsal yeni bir aracın satın alınması için makul sürenin 36 gün olduğu kanaatine varılmıştır.

Aracın kullanılamamasından kaynaklı ticari kazanç kaybının oluşup oluşmadığının tespitine yönelik davacı ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak düzenlenen SMM bilirkişi raporunda özetle. "Dosya kapsamındaki tüm bilgi, belge ve hususlara dair hukuki değerlendirme ve nitelendirmenin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu hususu baki kalmak kaydıyla, T.C.

Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesinin .....Esas nosu ile devam eden dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile davacı tarafça yerinde inceleme sürecinde tarafıma ibraz edilen belgeler esas alınmak üzere yukarıda arz ve izahına çalıştığı inceleme, tespit ve değerlendirmelerim neticesinde, ayrıntıları iş bu raporumun ilgili maddelerinde yazılı hususlardan ötürü ve takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere: Davacı .....Kurtarıcı Vinç Nakliye Otomotiv İnş. Kiralama San. Tic.

Ltd.Şti.'ye ait 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan yasal ticari defterlerden yevmiye-defteri kebir ve envanter "defterlerinin usul yönünden uygun oldukları ve delil niteliğine haiz oldukları yönünde görüş ve tespitlerim hâsıl olmuştur. Davacı .....Otomotiv İnş. Kiralama San. Tic. Ltd. Şti.'nin maliki olduğu .....plakalı aracın çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısının 29 (yirmidokuz) gün olduğu yönünde görüş ve tespitlerim hâsıl olmuştur.

4.3 Davacı şirkete ait yasal ticari defterlerden 2020 ve 2021 yıllarını kapsayan yasal ticari defterlerden yevmiye-defteri kebir ve envanter defterleri ile davacı şirketçe Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen 2020 ve 2021 yıllarına ait Kurumlar Vergisi ve 2021 yılı 1.Dönem (Ocak-Şubat ve Mart ayları bağlamında) Kurum Geçici Vergi Beyannameleri esas alındıklarında.

Davacı şirket vekilince iddia ve talep konusu yapılarak davaya esas .....plakalı aracın işletilememesi/çalışmaması nedeniyle uğranılan ortalama kazanç kaybı tutarının ayrıntıları 3.3 maddesinin b. bendinde yer alan hususlar sebebiyle denetime elverişlilik ölçüsünde tarafımca hesaplanmasının mümkün olamayacağı/olmadığı yönünde görüş ve tespitlerim hâsıl olmuştur.

Şayet Mahkeme tarafından davacı şirket ile dava dışı Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü arasında karşılıklı imza atılarak akdedilen 31/12/2019 tarihli ve 2020 yılı işini kapsayan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu Madde 22/d. Doğrudan Temin Alım Usulüne Ait Sözleşmeye (Rapor eklerimde yer alan) itibar edilir/esas alınır ise.

Davanın esasına dair trafik kazasının meydana gelmesi sebebiyle .....plakalı aracın çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısı olan 29 (yirmidokuz) gün için/güne tekabül eden kdv. hariç 6.515,14 TL'lik ortalama tutar kadar davacı şirketin bürüt kazanç kaybının olabileceği yönünde görüş ve tespitlerim hâsıl olmuş olup, iş bu tutarın brüt tutar olması veya net tutar olmaması sebebiyle yani kdv. hariç 6.515,14 TL'lik tutarın gelir olması ve iş bu gelir için katlanılan dava konusu araca ait işletme giderlerinin (Aracın kendisi ile ilgili olan.

Yakıt, şoför, mtv, sigorta, tamir vb. giderler bağlamında) gerek yerinde inceleme sürecinde tarafımdan incelenen davacı şirkete ait ticari defter ve belgeler üzerinden gerekse dosya kapsamı üzerinden tutar yönüyle tespitinin mümkün olmamasından ötürü, takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Şayet Mahkeme tarafından 'bir aracın çekici/kurtarıcı hizmetinden dolayı günlük net kar marjinin yüzde kaç olabileceği” hususunda Diyarbakır Esnaf Ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığından ve/veya Diyarbakır Ticaret Ve Sanayi Odasından bilgi alınabilir ise (Takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, Sayın Mahkemeyi bilgilendirme adına/babında.

Örnek olarak.

Diyarbakır Esnaf Ve Sanatkarlar Odaları Birliği Başkanlığınca ve/veya Diyarbakır Ticaret Ve Sanayi Odasınca bir aracın çekici/kurtarıcı hizmetinden dolayı günlük net kar marjinin %25 olabileceği yazı ile bildirilir ise, tarafımdan tespit edilerek hesaplamalara konu edilen, davanın esasına dair trafik kazasının meydana gelmesi sebebiyle .....plakalı aracın çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısı olan 29 (yirmidokuz) gün için/güne tekabül eden kdv. hariç 6.515,14 TL'nin 9525'i olan 1.628,79 TL'lik ortalama tutar kadar davacı şirketin net kazanç kaybının olabileceğinin hesaplanabileceği yönünde" rapor ibraz edilmiştir.

Davacı ticari defter ve kayıtlarında dava konusu .....plakalı aracın faaliyeti kapsamında elde edilen ticari kazancın tespitinin bu araç yönünden tespitinin yapılamadığı ve ilgili raporda değerlendirilen doğrudan temin alım usulüne ait ihale sözleşmesi kapsamında da dava konusu aracın kullanılarak hangi miktarda net ticari kazanç elde edildiği hususunun belirlenemediği,

ilgili ticari kayıtların incelenmesinde tüm giderler düşüldükten sonra net kazancın somut olarak tespitine dair herhangi bir kaydın değerlendirmesinin bilirkişi tarafından yapılamadığı dikkate alındığında bilirkişi tarafından çekici hizmetine yönelik ihale bedeli üzerinden yapılan hesaplamanın somut ticari kazanç kaybının tespitini sağlar nitelikte olmadığı kanaatine varılarak ilgili hesaplama hükme esas alınmamıştır.

Ticari kazanç kaybının bulunup bulunmadığının tespiti açısından Mahkememizce Diyarbakır Şoförler ve Otomobilciler Odasına müzekkere yazılarak davaya konu kaza sonucu pert total işlemi yapılan .....plakalı, .....DCI tipinde, .....model,

.....marka .....şase numaralı .....motor numaralı .....kilometrede AÇIK KASA – TİCARİ kamyonet vasfındaki kurtarıcı-çekici olarak çalışan aracın emsali olan bir aracın kaza tarihi olan 2021 yılı Mayıs ayı itibariyle tüm giderler düşüldükten sonra bir günlük net kârı hususunda gerekli araştırma yapılarak mahkememize bu hususta bilgi verilmesinin istenilmiştir. .....tarihli müzekkere cevabında Mahkememizce tespiti istenilen iş bu hususta ilgili aracın bahsi geçen tarihteki günlük net kazancının tespit edilemediği bildirilmiştir.

Bu kapsamda davacı tarafça dava konusu aracın kaza tarihinden sonraki 36 günlük araç temin süresi içerisinde dava konu aracın ticari faaliyetlerde kullanılamaması nedeniyle uğranılan ticari kazanç kaybının oluşup oluşmadığı davacı ticari defter ve kayıtlarıyla ispatlanamadığı,

ilgili odaya yazılan müzekkere ile de ilgili tespitin yapılamadığının bildirilmesiyle ticari kazanç kaybı zararına ilişkin zararın davacı tarafça ispatlanamadığı kanaatine varılarak iş bu talebi ile dava konusu araçta pert total işleminin uygulanması gerektiği hususu Mahkememizce kabul edildiğinden pert total işlemi uygulanacak dava konusu araçta değer kaybı zararının oluşmayacağı kanaatine varılarak davacının değer kaybı zararı talebinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

Davalı araç işleteni ve davalı araç sürücüsü .....tarihli trafik kazası nedeniyle .....plakalı araçta meydana gelen pert bedelinin ödenmesinden haksız fiil hükümleri kapsamında ve davalı sürücünün kusuru oranında sorumludur. Davalı araç sürücüsü kazanın meydana gelmesinde %100 kusurludur. Dava dışı sigorta şirketi tarafından ödenen bedelin tenzili sonrasında bakiye 2.900,00 TL pert bedeli tazminatının mevcut olduğu dikkate alınarak 2.900,00 TL pert bedelinin haksız fiil tarihi olan .....tarihinden itibaren .....plakalı aracın davalı şirket adına tescilli ve ticari araç vasfında olduğu dikkate alınadak avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Açıklanan nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim