Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/110 K.2025/1389

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... İnş. Nak. San. Tic, Ltd.

Şti. şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan bir firma olduğunu, ...tarihinde saat ...sıralarında davalı sürücüsü ...sevk ve idaresindeki ...plakalr aracın İstanbul ilinden Ankara iline doğru seyir halinde iken olay mahaline geldiğinde durmayarak aracın sol ön kısmı ile önünde aynı yönde seyir halinde bulunan müvekkiline ait ...plakalı aracın arka ve sağ arka kısmına çarpması sonucunda yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza tespit tutanağında da davalının ...plakalı araç sürücüsü meydana gelen kazada aslı ve tam kusurlu olduğunu, davalıların kusuru nedeniyle müvekkilinin,

uzunca süre aracını işletemediğini ve kazanç kaybına uğradığını, müvekkiline ait otobüsün günlük cirosu en az 2.500-3.000 TL civarında olduğunu, müvekkilinin kazanç kaybından davalının müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, bu sebeplerle müvekkilininin kazanç kaybının tahsiline karar verilmesini, bilirkişiler tarafından tam ve kesin olarak belirlendiği anda arttırılmak ve fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL'nin (belirsiz alacak davası) kaza tarihinden itibaren işleyen en yüksek mevduat faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline,

mahkeme masrafları ile avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davanın ticari kazanç kaybının tazmini amacıyla açılmış tazminat davası olduğunu, davaya konu trafik kazasınında, tarafların ticari faaliyetleri esnasında meydana geldiğini, bu sebeple mahkememizde açılan davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili ...tarihinde sevk ve idaresinde ki ...plakalı yolcu otobüsüyle TEM otoyolunda İstanbul ilinden Ankara istikametine seyir halindeyken aynı istikamette orta şeritte seyreden ...firmasına ait ...plakalı otobüsü sollamak için sol şerite geçmek için manevra yaptığı esnada,

...plakalı otobüs sürücüsü ...önünde seyreden aracın yavaşlaması üzerine aniden fren yaparak arkadan gelen trafiği kontrol etmeksizin aniden sol şeride manevra yapması üzerine ...plakalı otobüsün ...plakalı otobüse arkadan çarpması neticesinde davaya konu trafik kazası meydana geldiğini, dosyaya sundukları fotoğraflardan anlaşıldığı üzere ...plakalı otobüsün aynasının bulunmadığını,

...plakalı otobüsün aynasının bulunmadığı ve otobüs sürücüsü ...arkadan gelen trafiği kontrol etmeksizin aniden sol şeride manevra yaparak fren yaptığı ve kazanın meydana gelmesine tamamen kendi kusuru ile sebebiyet verdiği müvekkili ...atfı kabil kusurun bulunmadığını, davaya konu kazanın pandemi sürecinde meydana geldiğini, bu dönemde şehirlerarası yolcu taşımacılığı yok denecek seviyeye düşük olduğunu, otobüs seferlerin seyrekleştiği dönemde aracın kaza sebebiyle çalışmadığından bu nedenle kazanç kaybının talep edilmesinin kötü niyetli olduğunu, bu nedenlerle usul ve yasaya aykırı davanın reddine,

yargılama giderleri ile birlikte ücret-i vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; Davacı aracında meydana gelen hasar nedeniyle onarım süresi içeresinde meydana geldiği belirtilen ticari kazanç kaybı talebinden oluşan maddi zararının tahsili istemine ilişkindir.

Dava tarihinde yürürlükte olan, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1.maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı yasanın 85/1.maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiştir.

Kaza tespit tutanağına göre, ...tarihinde saat ...sıralarında davalı araç sürücüsü ...sevk ve idaresindeki ...plakalı araç ile İstanbul ilinden Ankara iline doğru seyir halinde iken olay mahaline geldiğinde aracının sol ön kısmı ile önünde aynı yönde seyir halinde bulunan davacıya ait ...plakalı aracın sağ arka kısmına çarpması sonucunda yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Kaza tespit tutanağı ve tüm dosya kapsamına göre davalı araç sürücüsünün önünde seyir halinde bulunan davacıya ait araca çarpması sonucu meydana gelen kazada 2918 sayılı KTK:'nun 84/1-d maddesinde düzenlenen arkadan çarpma kuralını ihlal ettiği ve kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu kabul edilmiş, kusur durumunun tespiti yönünden bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmediği gibi ceza dosyasının sonucunun beklenilmesine de gerek görülmemiştir.

Mahkememizce, otomotiv konusunda uzman makine mühendisi bilirkişi ve SMMM bilirkişiden oluşan heyetten aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalının savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek kazanç kaybı bedeli konusunda davacı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesi suretiyle bilirkişi raporu tanzim edilmesi sağlanmıştır. ...tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davanın esasına dair trafik kazasının meydana geldiği ...tarihi ile ilgili olarak, tacir

sıfatına haiz davacı .... Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’ye ait; 2021 yılını

kapsayan yasal ticari defterlerin (2021 yılına ait; Noter tasdikli/onaylı yevmiye-envanter ve defteri

kebir defterleri veya e-defter yükümlüğü var ise Gelir İdaresi Başkanlığına bildirimi yapılarak onaylatılan

yevmiye ve defteri kebir defterlerine ait tüm ayların e-defterleri ve e-defter berat kayıtları ve noter

tasdikli/onaylı envanter defterleri bağlamında) , 2021 yılını kapsayan yasal ticari belgelerin [2021

yılına ait; Tüm satış ve alış faturaları (İrsaliyeli fatura, fatura, e-arşiv fatura, e-fatura, e-smm makbuzları vb.

bağlamında) ile çalışanlara ait tevsik edici mahiyetteki belgeler (Tüm Sgk tahakkukları, hizmet dökümleri,

banka ödeme dekontları, ücret pusulaları/bordroları vb. bağlamda)] ve davacı şirket tarafından Gelir

İdaresi Başkanlığına beyan edilen 2021 yılını kapsayan tüm aylara ve dönemlere ait Kdv.-Kurum

Geçici Vergiler-Kurumlar Vergisi Beyannamelerinin ve de davanın esasına dair trafik kazasının

meydana geldiği ...tarihi ile ilgili olarak tarafımızca bir takım hususların da dikkate alınarak

ortalama hesaplama yapılabilmesi yönünden ...ile ...tarihleri arası dönemi

kapsayan ...plakalı aracın Diyarbakır Şehirlerarası Otobüs terminaline giriş-çıkış yolcu

kayıtlarını içeren tevsik edici mahiyetteki belgelerin dava dosyası ve eklerinde tarafımızdan

görülememesi/tespit edilememesi hususlarından ötürü; Davacı ...İnş. Nak.

San. Ve Tic. Ltd. Şti. vekilince dava dilekçesinde iddia ve talep konusu yapılarak ...plakalı

aracın işletilememesi nedeniyle uğranılan kazanç kaybı hususunda tarafımızdan davacı tarafın iddia

ve talebine dair hesaplama yününden tespit-değerlendirme ve kanaat yapılamadığı/belirtilemediği ve

yalnızca yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmelerimiz ile sınırlı kalabildiğimiz, ayrıca takdiri Mahkemeye ait olmak üzere, şayet Mahkeme usul yönünden uygun olmadığı ve delil niteliğine

haiz olmadığı kanaatine hâsıl olduğumuz davacı vekilince Mahkemeye sunulan ...tarihli

beyan dilekçesi ekinde yer alan tamamıyla onaysız ve fotokopi oldukları görülen davacı şirkete ait

2021 yılını kapsayan takribi 240 sayfadan ibaret olan yevmiye defterine itibar eder veya esas alır ise;

Bahse konu yevmiye defterinde ...plakalı aracında içerisinde bulunduğu toplam 37

(otuzyedi) adet aracın davacı şirkete ait 254 Taşıtlar muhasebe hesabında kayıtlı olduklarının tespit

edildikleri, bahse konu yevmiye defterinde ...tarihli dönem sonu kapanış kayıtları

incelendiklerinde hizmet satışlarına/brüt cirosuna ve bunlara istinaden katlandığı tüm hizmet ve genel

yönetim giderlerinin düşümü sonucunda oluşan davacı şirketin 2021 yılı nihai dönem net karının

186.814,01 TL olduğunun tespit edildiği ve bu bağlamda kazanç kaybı yönünden; Yıllık dönem net

karının 2021 yılı bazlı aylık net kar ortalamasının 15.567,84 TL (186.814,01 TL / 12 ay bağlamında) ve

yıllık dönem net karının 2021 yılı bazlı günlük net kar ortalamasının ise 511,82 TL (186.814,01 TL /

365 gün bağlamında) olarak tarafımızdan hesaplandığı ve ayrıntıları iş bu raporumuzun 3.2

maddesinde yer alan ...plakalı aracın çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısı olan

oniki günün günlük 511,82 TL olan günlük net kar ortalama tutarı ile birlikte hesaplanmasının iş

bu tutarın kaynağı noktasındaki davacı şirketin aktif kayıtlarında yer alan ...plakalı

aracında içerisinde bulunduğu toplam otuzyedi adet aracın yevmiye defterinde yer alan kayıtları

üzerinden (Muhasebesel kodların işleyişi/muavin hesap ayrımı bağlamında) ayrıştırılmasının (Yani hangi

aracın ne kadar gelir elde ettiği ve hangi araç için ne kadar gidere katlanıldığı bağlamında) mümkün

olmaması sebebiyle tarafımızca hesaplanamadığı yönünde" raporda ibraz edilmiştir.

...tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Davacı ...Turizm İnş. Nak. San. Ve Tic. Ltd. Şti.’nin maliki olduğu ...plakalı aracın dava konusu kaza nedeniyle onarımı boyuncu çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısının oniki gün olduğu, usul yönünden

uygun olmadığı ve delil niteliğine haiz olmadığı kanaatine hâsıl olduğumuz davacı şirkete ait 2021

yılını kapsayan iş bu yukarıda bahse konu yevmiye ve defteri kebir defterlerine Mahkeme tarafından

itibar edilir veya esas alınır ise;

Bahse konu ticari defterlerde ...plakalı aracında içerisinde bulunduğu toplam 37

(otuzyedi) adet aracın davacı şirkete ait 254 Taşıtlar muhasebe hesabında kayıtlı olduklarının tespit

edildikleri, bahse konu yevmiye defterinde ...tarihli dönem sonu kapanış kayıtları

incelendiklerinde davacı şirketin hizmet satışlarına/brüt cirosuna ve bunlara istinaden katlandığı tüm

hizmet ve genel yönetim giderlerinin düşümü sonucunda oluşan davacı şirketin 2021 yılı yıllık bazlı

nihai dönem net karının 186.814,01 TL olduğu tarafımızca tespit edilmekle birlikte takdiri

Mahkemeye ait olmak üzere, davanın esasına dair trafik kazasının meydana geldiği ...tarihi ile

ilgili olarak kazanç/kar kaybı yönünden yıllık dönem net karının 2022 yılı bazlı aylık net kar

ortalamasının 15.567,84 TL (186.814,01 TL / 12 ay bağlamında) ve yıllık dönem net karının 2021 yılı

bazlı günlük net kar ortalamasının ise 511,82 TL (186.814,01 TL / 365 gün bağlamında) olarak

tarafımızdan hesaplandığı ve ayrıntıları iş bu raporumuzun 3.2 maddesinde yer alan ...

plakalı aracın çalışmadığı/işletilemediği ortalama gün sayısı olan oniki günün günlük 511,82 TL olan

günlük net kar ortalama tutarı ile birlikte hesaplanmasının (511,82 TL X 12 gün bağlamında) iş bu

tutarın kaynağı noktasındaki davacı şirketin aktif kayıtlarında davaya esas ...plakalı

aracında içerisinde bulunduğu toplam 37 (otuzyedi) adet aracın davacı şirkete ait 254 Taşıtlar

muhasebe hesabında kayıtlı olduklarının tespit edilmeleri ve dönem net karına ulaşmada kullanılan

600 Yurt İçi Satışlar-602 Diğer Gelirler-679 Diğer Olağandışı Gelir Ve Karlar-740 Hizmet Üretim

Maliyeti-770 Genel Yönetim Giderleri-622 Satılan Hizmet Maliyeti ve 632 Genel Yönetim Giderleri

şeklindeki kalemlere ait muhasebesel hesapların davacı tarafça total-genel olarak kayıt altına

alınmalarından yani davaya esas ...plakalı araç özelinde/bazında veya yalnızca bu

araçla ilgili olarak gelir-gider kayıtlarının tutulmaması/olmaması hususları sebebiyle ve davanın

esasına dair trafik kazasının meydana geldiği ...tarihi ile ilgili olarak; Tacir sıfatına haiz

davacı şirkete ait 2021 yılını kapsayan yasal ticari belgelerin [2021 yılına ait; Tüm satış ve alış

faturaları (İrsaliyeli fatura, fatura, e-arşiv fatura, e-fatura, e-smm makbuzları vb. bağlamında) ile çalışanlara ait

tevsik edici mahiyetteki belgeler (Tüm Sgk tahakkukları, hizmet dökümleri, banka ödeme dekontları, ücret

pusulaları/bordroları vb. bağlamda)], davacı şirket tarafından Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen 2021

yılını kapsayan tüm aylara ve dönemlere ait Kdv.-Kurum Geçici Vergiler-Kurumlar Vergisi

Beyannamelerinin ve ...ile ...tarihleri arası dönemi kapsayan ...

plakalı aracın Diyarbakır Şehirlerarası Otobüs terminaline giriş-çıkış yolcu kayıtlarını içeren tevsik

edici mahiyetteki belgelerin de dava dosyası ve eklerinde tarafımızdan görülememesi/tespit

edilememesi hususları sebebiyle nihai takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu belirtilerek davacı taraf

vekilince dava dilekçesinde iddia ve talep konusu yapılarak davaya esas ...plakalı aracın

işletilememesi/çalışmaması nedeniyle uğranılan ortalama kazanç/kar kaybı tutarının tarafınca

hesaplanmasının mümkün olamayacağı/olmadığı ve yalnızca yukarıda yer alan tespit ve

değerlendirmelerimiz ile sınırlı kalabildiği" raporda ibraz edilmiştir.

İlgili raporların değerlendirilmesiyle Mahkememizce dava konusu aracın makul onarım süresinin 12 gün olduğu kabul edilmiştir .Akabinde dava konusu aracın otogar giriş çıkış kayıtlarının temini hususunda Diyarbakır şehirler arası otobüs terminaline müzekkere yazılarak ...firmasına ait ...plakalı otobüsün ve ...firmasına ait diğer otobüslerin ...tarihleri arasında otobüs terminaline giriş çıkış kayıtlarının mahkememize gönderilmesinin istenilmiş,

ilgili hususta yazılan birçok müzekkere sonrasında cevabi yazıda istenilen hususların taraflarıncı temin edilemediği ve ilgili hususların il emniyet müdürlüğünden temin edilmesi gerektiğinin bildirilmesi üzerine Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabın ilgili kayıtlara sistemsel arıza nedeniyle ulaşılamadığı bildirilmiştir.

Ticari defter ve kayıtları ile otogar giriş çıkış kayıtlarından ticari kazanç kaybı hususunda tespit yapılamaması üzerin emsal kazancın tespiti hususunda benzer nitelikte otobüsün kaza tarihinde tüm giderler düşüldükten sonra bir günlük net kazancının tespiti hususunda Diyarbakır Otobüsçüler Derneğine yazılan müzekkere cevaplarına göre neticeten benzer nitelikteki otobüsün bir günlük net kazancının 3.700,00 TL olduğu bildirilmiştir.

Mahkememizce ilgili müzekkere cevabı neticesinde bildirilen günlük net kazanç bedeli hükme esas alınarak dava konusu otobüsün bir günlük net kazancının 3.700,00 TL olduğu kanaati hasıl olmuştur.

Dosya kapsamında makine mühendisinden alınan raporda davaya konu aracın onarımı için makul sürenin 12 gün olarak tespit edildiği ve Diyarbakır Otobüsçüler Derneğinden sorulmasıyla ortalama tüm giderler düşüldükten elde edilen günlük kazancının 3.700,00 TL olduğunun belirtildiği dolayısı ile de kazanç kaybının 44.400,00 TL olarak hesap edildiği, alınan rapor denetime uygun olduğu kanaat edilmekle hükme esas alınarak davacı vekilinin ıslah dilekçesi ile 39.900,00 TL ticari kazanç kaybı isteminde dikkate alındığında taleple bağlı kalınarak hesaplanan bedel ile örtüşür olduğu anlaşılan tazminat isteminin kabulüne karar verilmiştir.

Haksız fiil hükümleri ve Yargıtay içtihatları dikkate alındığında temerrüt tarihinin haksız fiil tarihi olduğu ve davacının da bu tarih itibari ile faiz talep edilebilineceği anlaşılmakla kazanın gerçekleştiği tarihten itibaren faize karar verilmiş faizin türü bakımından ise kazaya sebebiyet veren aracın kullanım amacı dikkate alındığında avans faize karar verilerek davacının davasının kabulüyle aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

Katip Hakim