Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1209 K.2024/1305

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, ... tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde sigortalı ve sürücü

...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın ... sevk ve idaresindeki müvekkiline ait ... plakalı aracına çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde ...'nın kusurlu olduğunu, kaza nedeniyle hasar gören müvekkiline ait aracın hasar onarım bedeli karşılığı 51.205,82 TL bedelli fatura düzenlendiğini, kaza nedeniyle müvekkiline ait araçta değer kaybı meydana geldiğini,

davalı sigorta şirketine ... tarihinde yapılan başvuru yazısının ... tarihinde tebliğ edilmesine rağmen taraflarına cevap verilmediğini ileri sürerek alacak belirli hale geldiğinde arttırım yapma hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 5.000,00 TL değer kaybının kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilini istemiş, ... tarihli bedel arttırım dilekçesi ile talep sonucunu 97.245,00 TL'na yükseltmiştir.

Davalı vekili, başvuru şartının yerine getirilmediğini, zamanaşımının dolduğunu, davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmadığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkili sigorta şirketinin poliçe kapsamındaki sorumluluğu müşterek ve müteselsil olmakla birlikte en fazla poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunu, kusur durumunun tespiti yönünden bilirkişi raporu alınması gerektiğini, poliçe limitinin 120.000,00 TL olduğu ve müvekkili tarafından davacıya ait aracın kasko sigorta poliçesini düzenleyen ...

Sigorta A.Ş.'ye ... tarihinde 51.205,00 TL ödeme yapıldığını ve yapılan ödemenin poliçe limitinden mahsup edilmesi gerektiğini, itirazları saklı kalmak kaydıyla değer kaybının genel şartlara göre hesaplanması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin temerrrüt tarihinden öncesi için faizden sorumluluğu bulunmadığı gibi davacının ancak yasal faiz talep edebileceğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi ve hasar dosyası ile davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, kaza sonrası davacıya ait aracın hasar onarımı için ödeme yapılıp yapılmadığı davacıya ait aracın kasko sigorta poliçesini düzenleyen davad dışı ... Sigorta A.Ş.'ye sorulmuş, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta değer kaybı meydana gelip gelmediğinin tespiti yönünden makine mühendisi bilirkişiden rapor alınarak sonuca gidilmiştir. Dava, tarfik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen davalı sigorta şirketine yöneltilmiş değer kaybı istemine ilişkindir.

... tarihinde davacıya ait ... plaka sayılı araç ile ... plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, ... plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 100.000,00 TL olarak belirlendiği, kaza tarihinde davacıya ait aracın davad dışı ... Sigorta A.Ş.

Nezdinde kasko sigortalı olduğu ve kasko sigorta poliçesi kapsamında alınan eksper raporuna göre davacı ait aracın hasar onarım bedelinin 51.205,00 TL olarak tespit edildiği, hasar onarım bedelinin kasko sigortacısı tarafından ödendiği ve rücusu kapsamında davalı sigorta şirketi tarafından ...

Sigorta A.Ş.'ye 51.205,00 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce davacı tarafından değer kaybının ödenmesi için davalı sigorta şirketine gönderilen ... tarihli başvuru yazısının ... tarihinde davalı sigorta şirketine tebliğ edildiği ve davalı sigorta şirketi tarafından değer kaybına ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunup bulunmadığı, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan aracın sürücüsünün kusurunun bulunup bulunmadığı, davacıya ait araçta meydana gelen hasar nedeniyle değer kaybı oluşup oluşmadığı, buradan varılacak sonuca göre davacının değer kaybı talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve başlangıç tarihine ilişkindir.

Davacının talebi değer kaybı istemine ilişkin olup, kaza nedeniyle davacıya ait araçta değer kaybı oluşup oluşmadığı ve oluşmuş ise miktarının tespiti yapılacak tahkikat sonucu belirleneceğinden davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmaktadır.

Davaya konu kaza ... tarihinde gerçekleştiği ve davanın 2918 sayılı KTK.'nun 109.maddesinde düzenlenen 2 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmakla davalı vekilinin zamanaşımı def'i yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiştir.

Kaza sonrası ilgili kolluk birimi tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağına göre; sürücü ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı ile ... Bulvarı yan yoldan ... Bulvarı istikametine seyir halindeyken ... Künefe isimli iş yerinin önüne geldiğinde aracının sağ yan kısımları ile, aynı yol üzerinde aynı yönde park halinde olan ... plakalı araç sürücüsü ...'nın açmış olduğu sol ön kapısına çarpması sonucu davaya konu kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Kaza tespit tutanağında, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı araç sürücüsü ...'nın 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununun 47/1-D ( Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymamak) maddesini ihlal ettiği, ... plakalı araç sürücüsü ...'ın ise kazada herhangi bir ihlalinin olmadığı belirtilmiş, mahkememizce de,

davacıya ait araç sürücüsünün seyir halinde iken gidiş istikametine göre yolun sağ tarafından park halinde bulunan davalı sigortalı araç ile aynı hizaya geldiği esnada sigortalı araç sürücüsünün araçtan inmek için aracın sol kapısını açtığı esnada gerisinden gelen davacıya ait aracı farketmeyerek davacıya ait aracın sağ yan kısmının kapıya çarpması sonucu davaya konu kazanın meydana geldiği anlaşılmakla,

kusur durumunun tespitine yönelik bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmemiş ve davalı sigortalı araç sürücüsünün aracından inmek için kapıyı açtığı esnada geresinden araç gelip gelmediğine ilişkin gerekli kontrolleri yapmadığından davaya konu kazanın meydana gelmesinde %100 kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih, 2020/120 E.-2022/1380 K.)

Anılan ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle kaza tarihi itibarıyla davacının aracında 97.425,00 TL değer kaybı oluştuğu mütalaa edilmiştir. Düzenlenen rapor, mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiştir.

Dosyaya sunulan ZMMS sigorta poliçesinde kaza nedeniyle araç başına maddi tazminat üst limiti 100.000,00 TL olarak gösterilmiştir. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmeliğin 24/1.maddesinde, bu yönetmelik ile belirlenen teminat tutarlarının yürürlükteki bütün sigorta sözleşmelerine herhangi bir ek prim alınmaksızın uygulanacağı belirtilmiştir.

Davaya konu kaza, ... tarihinde poliçenin geçerlilik süresi içerisinde gerçekleşmiştir. İnternet üzerinden yapılan sorgulamada, araç başı maddi tazminat klozu yönünden ... tarihinden itibaren uygulanacak asgari sigorta teminatının 120.000,00 TL olarak uygulanması gerektiği anlaşılmıştır. Yapılan bu açıklamalar karşısında, eldeki davada davalı sigorta şirketi yönünden poliçe limitinin 120.000,00 TL olarak uygulanması gerektiği kabul edilmiştir.

Somut olayda, davacıya ait aracın hasar onarım bedeline ilişkin olarak davacıya ait aracın kasko sigorta poliçesini düzenleyen dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından 51.205,00 TL ödeme yapıldığı ve davalı sigorta şirketi tarafından da hasar onarım bedelini rücusu kapsamında ... Sigorta A.Ş.'ye 51.205,00 TL ödeme yapıldığı dosya kapsamında ve gelen cevabı yazılardan anlaşılmaktadır.

Poliçe limiti 120.000,00 TL olup, yapılan 51.205,00 TL ödeme poliçe limitinden mahsup edildiğinde bakiye kalan poliçe limiti 68.795,00 TL'dir. Davalı sigorta şirketi, poliçe limiti sınırlı olmak üzere sigortalısının kusuru oranında tazminat ödemekle yükümlüdür.

Sigortalı araç sürücüsü %100 kusurlu olup, kaza nedeniyle davacıya ait araçta meydana gelen değer kaybı 97.425,00 TL ise de, bakiye poliçe limiti 68.795,00 TL olup, bu miktar üzerinden değer kaybına ilişkin açılan davanın kısmen kabulüne, poliçe limitini aşan miktar yönünden istemin reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkin olarak;

Davalı sigortalı aracın kullanım amacının hususi olduğu dosya kapsamından anlaşılmaktadır. Bu halde davacının talep edebileceği faiz yasal faizdir.

Dava açılmadan önce davacı tarafından davalı sigorta şirketine gönderilen başvuru yazısının ... tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. 2918 KTK.'nın 97. maddesinde 8 iş günü olarak belirtilen süre sonunda davalının temerrüde düşeceği gözetildiğinde, davalı sigorta şirketinin ... tarihi itibariyle temerrüde düştüğünün kabulü gerekir. Davanın belirsiz alacak davası olduğu gözetilerek, dava dilekçesinde gösterilen ve tahkikat sonucu arttırılan ve nihai olarak kabul edilen alacağın tamamına davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davanın KISMEN KABULÜNE, 68.795,00 TL değer kaybının davalı sigorta şirketinin temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 4.699,38 TL peşin harçtan, başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 1.576,00 TL tamamlama harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 2.853,53 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

3-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL başvuru harcı ve 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 1.576,00 TL tamamlama harcının toplamı olan 2.115,70 TL'nın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Davacı tarafından 119,25 TL tebligat ve posta masrafı ile 2.000,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 2.119,25 TL yargılama giderinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 1.521,02 TL'lik kısmının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye kalan kısmın davacı üzerinden bırakılmasına,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 28.450,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

7-Arabuluculuk aşaması görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığından, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul/red oranı dikkate alınarak, 2.239,28 TL'lik kısmının davalıdan, bakiye kalan 880,72 TL'lik kısmının ise davacıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına,

8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim