Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1365 K.2023/1116

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin .....mah. .....

Sk. ..... ...../DBAKIR adresinde görünmekte ise de şu an herhangi bir faaliyet yürütmediğini, müvekkilinin şirketin tüm evrakları güven ilişkisinden kaynaklı muhasebecisine bırakıldığını, ancak müvekkili şirketin yetkilileri şirketin kapanması için muhasebeci ile görüşmek istemelerine rağmen son iki haftadır muhasebeciye ulaşamadığını, tüm aramalara rağmen muhasebeci ile iletişim kurulmadığından ve muhasebecinin bağlı bulunduğu işyeri kapatıldığından söz konusu şirkete ait evraklara ulaşılamadığını,

müvekkili şirketin yetkilileri haricen öğrenmiş oldukları bilgilere göre muhasebeci eldeki tüm evrakları yok ederek yurt dışına kaçtığının söylenildiğini, müvekkili şirkete ait karar defteri zayi olduğunu, müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne uyarınca zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Dosya çekişmesiz yargı işi olduğundan duruşma açılmaksızın dosya üzerinden inceleme yapılmıştır. 6102 sayılı TTK m. 82/7 hükmüne göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Söz konusu hükümde "yangın, su baskını, veya yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle" defter ve belgelerin ziyaa uğramasından söz edildiği dikkate alınarak, sınırlayıcı bir düzenleme yapılmadığı kabul edilmelidir. Bu nedenle hükümdeki "gibi" sözcüğünden de anlaşılacağı üzere, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamında düşünülmüştür.

Bu nedenle tacirin, söz konusu hükümdeki defter ve belgelerin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur (Yargıtay HGK'nın 25/09/1985, E. 1984/11-12, K. 1985/728 tarih ve sayılı kararı). Bundan ayrı olarak, ticari defter ve belgelerin kaybedilmiş olduğu iddiasının, samimi ve inandırıcı bulunması da lâzımdır.

(Arkan, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 24. Basıdan Tıpkı Basım, Ankara 2018, s. 382)

Dosyamız ile alakalı olarak TTK'nın 82/7.

Maddesi ile Yargıtay 11. HD'nin 2016/4342 Esas, 2017/5868 Karar sayılı ilamı ve Konya Bölge Adliyesi 6. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 18/01/2023 tarihli 2022/1675 Esas - 2023/79 Karar sayılı ilamı da dikkate alındığında, yasal düzenlemede sınırlayıcı bir sebep yok ise de yasal düzenlemenin özünde olağanüstü bir sebebin varlığının şartları olduğu somut olayımızda olağanüstü bir sebebin olmadığı (su baskını, yer sarsıntısı, hırsızlık vs,) dosya kapsamından davaya konu olan yevmiye, envanter ve kebir defterlerini muhasebecisine bırakıldığını,

ancak davacı şirketin yetkilileri şirketin kapanması için muhasebeci ile görüşmek istemelerine rağmen muhasebeciye ulaşamadığını, tüm aramalara rağmen muhasebeci ile iletişim kurulmadığından ve muhasebecinin bağlı bulunduğu işyeri kapatıldığından söz konusu şirkete ait evraklara ulaşılamadığını belirttiği anlaşılmıştır.

Yukarıda bahsi madde hükmüne göre zayi belgesi verilebilmesi için ticari defter ve belgelerin afet veya hırsızlık sebebiyle zayi olması gerekmekte olup ticari defter ve belgelerin muhasebeci tarafından iade edilmemesi hususu TTK 82/7. Maddesi kapsamında değerlendirilemez. ( benzer nitelikte karar için bakınız Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2015/13791 Esas, 2017/1625 Karar sayılı kararı. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 2023/850 E., 2023/1536 K.).

Katip Hakim