Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/1427 K.2025/393

Davacı vekili, ..... tarihinde davalı .....Ltd.

Şti.'ye ait .....plaka sayılı aracın .....sevk ve idaresinde iken sürücünün kırmızı ışıkta durmayarak Ergani yolu Araştırma Hastanesi kavşağından şehir merkezine giden .....sevk ve idaresindeki müvekkiline ait .....plaka sayılı araca çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın davalı şirkete ait araç sürücüsü .....kusuru nedeniyle meydana geldiğini, .....plaka sayılı aracın kaza tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu,

müvekkile ait aracın okul servis taşımacılığında kullanıldığını ve aracın .....plaka sayılı araç sürücüsünün %50 kusurlu olması sebebiyle oluşan kazada hasar gördüğünü, kaza tespit tutanağı incelendiğinde, .....yeşil ışıkta geçtiğini beyan edip mobese görüntülerinin incelenmesini talep ettiğini ancak kolluk kuvvetinin bu taleplere karşılık herhangi bir işlem yapmadığını, Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğüne yaptıkları mobese görüntülerinin yedeklenmesi talebinin görüntülerin saklama süresi geçtiği için olumsuz cevaplandığını,

taraflarınca sigorta şirketine .....tarihinde vekaleten başvurulmuş olsa da sigorta şirketi tarafından dilekçede belirtilen vekil iban numarasına ödeme yapmayıp doğrudan müvekkilin hesabına 1.913,03 ödeme yapıldığını, ancak müvekkilinin aracında meydana gelen değer kaybının bu tutarın çok üzerinde olduğunu, kaza nedeniyle müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybından davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, kazanç kaybından ise davalı araç sahibinin sorumlu olduğunu, davalı .....Ltd.

Şti. Yetkilisinin arabuluculuk tutanağını imzalamaması nedeniyle yargılama giderlerinin bu şirket üzerinde bırakılması gerektiğini ileri sürerek belirsiz alacak davası olarak fazlası saklı şimdilik 500,00 TL değer kaybının davalılardan müştereken ve müteselsilen, 500,00 TL kazanç kaybının ise davalı .....Ltd.

Şti.'den kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini istemiş, .....tarihli celsede, dava dilekçesinde talep edilen kazanç kaybı talebinin ikame araç bedeli istemine ilişkin olduğunu beyan etmiş, .....UYAP havale tarihli bedel arttırım dilekçesi ile, değer kaybı yönünden talep sonucunu 8.086,97 TL'na, ikame araç bedeli yönünden ise 7.650,00 TL'na yükseltmiştir.

Davalı sigorta şirketi vekili, .....plaka sayılı aracın müvekkili şirket nezdinde .....poliçe numaralı trafik sigorta poliçesi ile .....tarihleri arasında sigortalı olduğunu, poliçeden dolayı maddi zararlara ilişkin teminat limitinin kaza tarihi itibari ile araç başına 120.000,00 TL olduğunu, yetkili mahkememin İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafından başvuru şartının eksiksiz yerine getirilmediğini, zamanaşımının dolduğunu, davacının belirsiz alacak davası açmasında hukuki yararı bulunmadığını,

müvekkili şirket tarafından dava konusu aracın onarımı için ekspertiz raporu doğrultusunda .....tarihinde davacıya 9.150,16 TL maddi hasar bedeli ve .....tarihinde 1.913.03 TL değer kaybı tazminatı ödendiğini, yapılan ödemelerle birlikte davacının zararının karşılandığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kusur durumunun tespiti gerektiğini, değer kaybının genel şartlara göre hesaplanması gerektiğini, temerrüdün gerçekleşmediğini ve davacının ancak yasal faiz talep edebileceğini beyan ederek davanın reddi gerektiğini savunmuştur.

Davalı .....Ltd. Şti., usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi, hasar dosyası ve yapılan ödemelere dair belgeler ile davacıya ait aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, kusur durumunun tespiti yönünden trafik bilirkişisinden, değer kaybı ve ikame araç bedelinin tespiti yönünden ise makine mühendisi bilirkişiden bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın işleteni ile ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen sigorta şirketine yöneltilmiş bakiye değer kaybı ile işletene yöneltilmiş ikame araç bedeli istemine ilişkindir.

.....tarihinde davacıya ait .....plaka sayılı araç ile davalı .....Ltd. Şti.'ye ait .....plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, .....plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde .....-.....tarihleri arasında geçerli olmak üzere davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 120.000,00 TL olarak belirlendiği, davacı tarafından dava açılmadan önce yapılan başvuru üzerine davalı sigorta şirketi tarafından değer kaybına ilişkin davacıya .....tarihinde 1.913,03 TL ödeme yapıldığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, uyuşmazlığın çözümünde mahkememizin yetkili olup olmadığı, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açılıp açılmadığı, kazanın meydana gelmesinde davalı sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, kusurlu ise oranı, kaza nedeniyle davacıya ait araçta oluşan hasara bağlı davalı sigorta şirketi tarafından ödenen değer kaybından daha fazla miktarda değer kaybı meydana gelip gelmediği, gelmiş ise miktarı, davacıya ait aracın onarımda kaldığı süre boyunca kullanılamamasından kaynaklı davacının ikame araç bedeli talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

Davaya konu kazanın mahkememizin yetki sınırlarına dahil olan Diyarbakır İli Yenişehir İlçesi sınırları içerisinde gerçekleştiği ve 6100 sayılı HMK'nın 16. maddesi gereğince uyuşmazlığın çözümünde mahkememizinde yetkili olduğu anlaşılmakla davalı sigorta şirketi vekilinin yetki itirazı yerinde görülmemiştir.

Davaya konu kazanın maddi hasarlı trafik kazası olduğu ve 2918 sayılı KTK.'nun 109/2.maddesi gereğince 2 yıllık zamanaşımına tabi olduğu, kazanın .....tarihinde gerçekleştiği ve davanın ise 2 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı anlaşılmakla davalı vekilinin zamanaşımı def'i yerinde görülmeyerek işin esasının incelenmesine geçilmiştir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiş olup, davalı işleten ve sürücü de, sürücünün kusura nedeniyle meydana gelen zararları karşılamakla yükümlüdür.

Kaza sonrası araç sürücüleri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı ve kaza yeri krokisi ile tutanakta yer alan sürücü beyanları ile trafik bilirkişisinden alınan bilirkişi raporundan;

.....tarihinde saat .....sıralarında, .....sevk ve idaresindeki .....plaka sayılı .....marka minibüs ile trafik akımı orta refüj ile bölünmüş, iki şeritli Elazığ Bulvarında merkez istikametine sağ şeritte seyir halinde iken .....ile kesişen Eğitim Araştırma Hastanesi Kavşak olarak adlandırılan trafik ışıklı dönel adalı kavşak ortak alanına girdiğinde, kullandığı aracın ön kısımlarıyla, Laleş Bulvarını takiben dönel ada istikametine (Pasur Caddesi) katılım için kavşak ortak alanına giren .....kullandığı .....plaka sayılı .....marka kamyonet tipi aracın sol yan kısımlarına çarpması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiği anlaşılmaktadır.

Davaya konu kazada kusur durumunun tespitine yönelik alınan bilirkişi raporunda; trafik ışıklı dönel adalı kavşakta gerçekleşen kazada her iki sürücününde istikametlerine yeşil ışık yandığı sırada kavşak ortak alanına giriş yaptıklarını beyan ettikleri, dosyada tanık beyanı veya kamera görüntüsünün bulunmadığı, kaza mahallinde yaptığı incelemelerde Elazığ Bulvarında Merkez istikametine olan yol hattında seyreden sürücülere hitaplı kırmızı ışık yandıktan 3 saniye sonra, .....Bulvarını takiben kavşak ortak alanına yeşil ışığa döndüğünün görüldüğü,

dolayısıyla her iki sürücüye de beyanlarında belirttikleri gibi kavşak ortak alanına girdikleri sırada istikametlerine yeşil ışık yanmasının mümkün olmadığı, dosya içeriğindeki mevcut veriler kapsamında, taraflardan hangisinin kırmızı ışık ihlali yaptığı yönünden somut bir veri bulunmaması nedeniyle her iki sürücünün de kırmızı ışık ihlali yaptığı kabul edilerek kazanın meydana gelmesinde her iki araç sürücüsünün de % 50 oranında kusurlu olduğu mütalaa edilmiştir.

Yargıtay .....Hukuk Dairesinin .....E.-.....K. Sayılı ilamında, kimin kırmızı ışıkta geçtiği kesin olarak belirlenemiyorsa her iki tarafında kazanın meydana gelmesinde %50 kusurlu kabul edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Alınan bilirkişi raporu ve anılan Yargıtay kararı gözetildiğinde, kırmızı ışık ihlali sonucu meydana gelen davaya konu trafik kazasında hangi tarafın kırmızı ışık ihlali yaptığı dosya kapsamından tespit edilemediğinden davaya konu trafik kazasının meydana gelmesinde her iki araç sürücüsü de % 50'şer oranda kusurlu kabul edilmiştir.

Davacı taraf açılan davada kaza nedeniyle araçta meydana gelen hasara bağlı oluşan değer kaybı yönünden davalı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin eksik olduğunu ileri sürerek bakiye değer kaybı ile aracın servis aracı olarak işletildiği ve oranım aşamasında kullanılamadığından bahisle ikame araç bedeli istemiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin .....tarihli ve .....E., .....K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında oluşan hasarın onarımı için gerekli makul sürede, davacının ikame araç temin etmek ve bu suretle masraf yapmak zorunda kalacağı, bu zararının da tazmininin gerektiği açıktır.

Anılan ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, davaya konu kaza nedeniyle davacının aracında 20.000,00 TL değer kaybı oluştuğu, % 50 kusura isabet eden miktarın 10.000,00 TL olduğu, davadan önce değer kaybına ilişkin ödenen 1.913,03 TL mahsup edildiğinde bakiye değer kaybının 8.086,97 TL olduğu ve ikame araç bedelinin 7.650,00 TL olduğu mütalaa edilmiştir.

Bilirkişi raporu mahkememizce denetime ve hüküm kurmaya elverişli kabul edilmiş ve davalı sigortalının % 50 kusur oranına isabet eden 8.086,97 TL değer kaybı ile 7.650,00 TL ikame araç bedeli yönünden açılan davanın kabulüne karar verilmesi gerekmiş, davanın belirsiz alacak davası olduğu gözetilerek, dava dilekçesinde gösterilen, tahkikat sonucu arttırılan ve nihai olarak kabul edilen miktarlara ilişkin davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden, diğer davalı işleten ......

Ltd. Şti. Yönünden ise kaza tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM-Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1-Davacı tarafından değer kaybına ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 8.086,97 TL değer kaybının, davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan .....tarihinden itibaren, diğer davalı .....Nakliye Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. yönünden ise, kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

2-Davacı tarafından ikame araç bedeline ilişkin açılan davanın KABULÜNE, 7.650,00 TL ikame araç bedelinin kaza tarihi olan .....tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı .....Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.'den tahsili ile davacıya verilmesine,

3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.074,99 TL karar ve ilam harcından, başlangıçta yatırılan 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 428,00 TL ıslah harcının mahsubu sonucu bakiye kalan 377,14 TL harcın, davalı sigorta şirketinin bu bedelin 193,80 TL'lik kısmından sorumlu olması kaydıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile Hazineye irad kaydına,

4-Davacı tarafından başlangıçta yatırılan 269,85 TL başvuru harcı ve 269,85 TL peşin harç ile sonradan yatırılan 428,00 TL ıslah harcının toplamı olan 967,70 TL'nın, davalı sigorta şirketinin bu bedelin 497,28 TL'lik kısmından sorumlu olması kaydıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı tarafından 821,50 TL tebligat ve posta masrafı ile 4.000,00 TL bilirkişi ücreti olarak sarf edilen toplamda 4.821,50 TL yargılama giderinin, davalı sigorta şirketinin bu bedelin 2.477,67 TL'lik kısmından sorumlu olması kaydıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesaplanan 15.736,97 TL vekalet ücretinin, davalı sigorta şirketinin bu bedelin 8.086,97 TL'lik kısmından sorumlu olması kaydıyla, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,

7-Davanın sadece davalı sigorta şirketi yönünden dava şartı arabuluculuğa tabi olmasına ve arabuluculuk aşamasının görüşme sonucunda anlaşamama ile sonuçlandığının anlaşılmasına göre, 6325 Sayılı HUAK'nun 18/A-13 maddesi ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği tarife hükümleri gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00 TL arabuluculuk ücretinin davalı .....Sigorta A.Ş.'den tahsili ile Hazineye irad kaydına,

8-Davacı tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davanın değeri itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Katip Hakim