Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/851 K.2024/1170

Diyarbakır İli, ... üzerinden karşıdan karşıya geçmekte iken

...’ nın sevk ve idaresindeki ... plakalı araç müvekkiline ait aracın sağ orta

tarafına süratli şekilde çarptığını ...’ ın sevk ve idaresindeki aracın aşırı hızla gelip

müvekkilinin aracına çarpması nedeniyle müvekkilinin 1.5- 2 tonluk aracı 25 metre savrulmuş

kaldırma çıkmak suretiyle durabildiğini, kazanın meydana geldiği mevki evlerin yoğun olduğu herhangi

bir trafik ışığı bulunmayan kontrolsüz kavşak olarak nitelendirilen bir nokta olduğunu, yukarıda açıkladığı ve

resen gözetilecek sebeplerle birlikte davanın kabulüyle ,müvekkilinin mezkur kaza nedeniyle yapmış

olduğu onarımlar için şimdilik 500 TL. onarım bedeline, aracın onarım süresince kullanılmaması

nedeniyle şimdilik 500 TL. araç mahrumiyet tazminatına, kaza nedeniyle müvekkilinin aracında

meydana gelen değer kaybı için şimdilik 100 TL.değer kaybı tazminatına, toplam şimdilik 1100 TL.

maddi tazminata arabulucuk anlaşamama tarihi olan ... tarihinden itibaren ticari faiz

uygulanarak davalı sigorta şirketinden alınıp müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet

ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaleten talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Kazaya karışan ... plakalı araç müvekkil şirket tarafından ... numaralı trafik poliçesi ile sigortalı olduğunu, talep sahibinin belirsiz alacak davası açma hakkı bulunmamaktadır. bu nedenle davanın husumetten reddi gerektiğini, davacının iddia ettiği maddi zararın miktarı belirli olduğunu, dava dilekçesinde şartları bulunmadığı halde davanın belirsiz alacak davası olarak açıldığı durumda hukuki yarar yokluğundan davanın reddi yoluna gidilmesi gerektiğini, çünkü, alacağın belirlenebilmesi mümkün iken, böyle bir davanın açılmasına kanun izin vermediğini, bu sebeple mahkemece,

davaya konu edilen zararın gerçekte belirli bir alacak olduğu ve dolayısıyla belirsiz alacak davasına konu edilemeyeceği anlaşılmakla, hukuki yarar yokluğundan başvurunun reddi gerektiğini, davanın açıldığı anda, dava konusu kılınan alacak tutarının, tam ve kesin olarak belirlenmesinin, davacıdan beklenmeyecek bir nitelik taşıyıp taşımadığının tayininde, davacının, somut olayın koşulları ve özellikleri gözetilerek, doğruluk ve güven kuralı çerçevesinde (hmk m.27;

tmk m.2) dürüst, makul ve orta derecede zeka sahibi bir insanın göstermesi gereken tüm dikkat ve özeni göstermesine rağmen, alacak tutarını tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin mümkün olup olmadığı hususu esas alınması gerektiğini, ... tarihinde meydana gelen kazada oluşan maddi hasar ile ilgili olarak yapılan inceleme sonucunda; ... plakalı müvekkil şirket nezdinde trafik sigortalı aracın, meydana gelen kazada kusursuz olması sebebiyle hasar tazminatından sorumluluğu bulunmadığını, kazanın oluşumunda ... plakalı araç sürücüsü ..., ... nolu tramer sonucuna göre %100 kusurlu bulunduğu,

bu nedenle hukuki dayanaktan yoksun davanın reddi talep olunduğu, meydana gelen trafik kazası sebebiyle kazanç kaybı zararları sigorta şirketlerinden talep edileyeceğini, bu zararlar sadece kusurlu araç maliki ve araç sürücüsünden talep edilebileceğini, kaza nedeniyle araçta oluşan gerçek zararlardan sorumlu olup kural olarak ticari araçların kazanç kayıplarından sorumlu olmadıklarını, sigorta poliçelerinin kapsamında olmamasından dolayı kazanç kaybını sigortadan istemek de mümkün olmayacağını arz ve izah edilen sebeplerle ve sair hususlar hakkındaki beyan hakları saklı kalmak kaydıyla, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine,

yargılama gideri ve ücreti vekâletin davacıya tahmiline karar verilmesini vekaleten arz ve talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Taraflarca dosyaya sunulan deliller incelenmiş, sigorta poliçesi ve hasar dosyası, ... ve ... plaka sayılı araçların trafik tescil bilgileri ile ... plaka sayılı aracın tramer kayıtları celp edilerek dosya arasına kazandırılmış, davaya konu kaza nedeniyle davacıya ait araçta hasar bedelinin bulunup bulunmadığı, değer kaybı meydana gelip gelmediği ve ikame araç bedelinin tespiti yönünden makine mühendisinden bilirkişi raporu alınmıştır.

Dava, trafik kazasından kaynaklı kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen aracın ZMMS sigorta poliçesini düzenleyen sigorta şirketine yöneltilmiş hasar tazminatı, değer kaybı ve ikame araç bedeli istemine ilişkindir.

... tarihinde davacıya ait ... plaka sayılı araç ile ... plaka sayılı araç arasında davaya konu trafik kazasının meydana geldiği, ... plaka sayılı aracın davaya konu kazanın meydana geldiği tarihi de kapsar şekilde davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS sigorta poliçesinin düzenlendiği, poliçede araç başına maddi tazminat üst limitinin 100.000,00 TL olarak belirlendiği, dava açılmadan önce davacı tarafından yapılan başvuruya istinaden davalı sigorta şirketi tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı, dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin görüşme sonucunda anlaşama ile sonuçlandığı dosya içerisinde yer alan bilgi ve belgelerden anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu kazanın meydana gelmesinde davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan aracın sürücüsünün kusurunun bulunup bulunmadığı, davacıya ait araçta meydana gelen hasar nedeniyle hasar tazminatının ve değer kaybı zararının oluşup oluşmadığı, davacının aracın tamirde kaldığı süre boyunca ikame araç bedeli talep edip edemeyeceği, edebilecekse miktarı ile faizin türü ve faiz başlangıç tarihine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “İşletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.".

85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”.

85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” düzenlemelerine yer verilmiştir.

Anılan yasal düzenlemeler gereğince davalı sigorta şirketi, düzenlenen sigorta poliçesi ile sigortalı aracın sürücüsünün kusuru nedeniyle meydana gelen trafik kazalarında üçüncü kişilere verilen zararı, zararın türüne göre poliçede belirtilen teminat üst limiti ile üstlenmiş olup, davalı sürücü de kusura nedeniyle meydana gelen zararları karşılamakla yükümlüdür.

Mahkememize sunulan ... tarihli trafik bilirkişi raporunda ve sonrasında tanzim edilen ek raporunda özetle; "sürücü ... yönünden 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 57.maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin

109.maddesinde yer alan ( 57/C-3: Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları

işaretlerle belirlenmemiş ise; Motorlu araçlardan soldaki, sağdan gelen araca, ilk geçiş hakkı

vermek zorundadırlar, kuralına riayet etmediği) kuralını ihlal etmiş olduğu, anlaşıldığından

meydana gelen kazada ASLİ KUSURLU %75 oranında kusurluolduğu, sürücü ... yönünden 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 52/1-A maddesinde ve Karayolları Trafik Yönetmeliğinin

101/A. maddesinde yer alan (Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine

yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar

köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak,

zorundadırlar) kuralını ihlal etmiş olduğu ,anlaşıldığından meydana gelen kazada TALİ KUSURLU %25 oranında kusurlu olduğu" mütalaa edilmiştir. Anılan rapordaki tespitlerin dosya kapsamı ile uyumlu olduğu kanaatine varılarak davalı sigorta şirketi tarafından sigortalanan ... plakalı araç sürücüsünün %25 oranında kusurlu olduğu, davacının anılan kazanın oluşumunda %75 oranında kusurlu olduğu kabul edilmiştir.

Trafik kazası neticesinde oluşan değer kaybı "gerçek zarar" olduğundan, zarar TBK hükümlerince ve Yargıtay tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde belirlenmelidir.

Anayasa Mahkemesi’nin 17/7/2020 tarihli ve 2019/40 E., 2020/40 K. sayılı Kararı ile, 2918 Sayılı Yasanın 90. Maddesinin birinci cümlesinde yer alan “…ve bu Kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda…” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yer alan “…ve genel şartlarda…” ibaresinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve iptaline karar verilmiş olması,

Anayasa Mahkemesi kararlarının, devam eden uyuşmazlıklar açısından uygulanacak olması karşısında, hesaplamanın ZMMS Genel Şartları ekindeki hesaplama yöntemine göre yapılamayacağından, bu nedenle öncelikle değer azalması veya değer kaybının belirlenmesinde dikkate alınması gereken ölçütler her olayın somut özelliğine göre değişebilecek ise de aracın markası, özellikleri ve model yılı, kullanım amacı, kullanım süresi, yıpranma payı, aracın gördüğü hasarın ağırlığı ve hasara uğrayan bölgeleri, hasarın giderilmesinde kullanılan parçaların niteliği (orijinal olup olmadığı) hususları değer kaybında göz önüne alınmalı,

aracın hasarsız hali ile onarıldıktan sonraki değer arasındaki fark bilirkişi tarafından değerlendirilerek, değer kaybı olup olmadığı belirlenmelidir. (Ankara BAM 26. H.D.-26/05/2022 tarih,2020/120 E.-2022/1380 K.)

Anılan ilkeler doğrultusunda değerlendirme yapılarak hasar bedelinin, değer kaybının ve ikame araç bedelinin tespitine yönelik makine mühendisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda " Dava konusu

aracın ... tarihinde yapmış olduğu maddi hasarlı trafik kazası oluştuğu, Araçta oluşan

hasarın mevcut kaza sonucu oluşacağı kanaatim hasıl olmuştur. Araçta oluşan hasarın onarımı

için ... tarihli ekspertiz raporu referans alınarak tespit sağ arka kapı, sağ arka çamurluk

davlumbazı, sağ ön kapı cıvatası, sağ arka kapı pimi ve cıvatası parçalarının değiştirildiği; sağ ön

kapı, sağ marşbiyel ve sağ arka çamurluk parçalarında ise hasar onarım işlemi yapıldığı anlaşılmış

ve toplam 8 adet parça için ekspertiz çalışması yapıldığı tespit edilmiştir. Eksper raporda

belirtilen yedek parça ve işçilik giderlerinin yapılan piyasa araştırması sonucu ile uyumlu

olduğu ve dava dosyasındaki fotoğraflar incelendiğinde ... Oto Özel Servis tarafından

hazırlanılan servis fişinde belirtilen “park sensörü, park sensör gözü, kol dayama plastiği, cam açma

mandalı, sol arka porya, bijon, stepne takozu ve arka balata parçalarının” mevcut kaza neticesinde

hasarlanmayacağı ve bu parçaların hasarla ilişkili olmayacağı kanaatine varılmıştır. Dava

konusu aracın onarılacak durumda olduğu, hasarı onarıldıktan sonra ve ... hasar tarihi

dikkate alınarak, emsal bir aracın ikinci el rayiç bedelindeki değer kaybının; aracın markası, modeli,

araç tipi, 227.547 kilometrede olduğu, parça değişimi, boya işlemi yapılan kısımlar ve mevcut

hasardan dolayı oluşacak tramer miktarı ve onarım işlemleri göz önünde bulundurularak, dava

dosyasında bulunan belgeler (eksper raporları, tutanaklar, resimler ve sair evraklar) doğrultusunda ve

Yargıtay 17. Hukuk dairesi 2013/3815 E. 2013/9854 K. Sayılı ilamında, emsal uygulamaları

kapsamındaki, nisbi yöntemine göre ise davaya konu araçta 13.431,50 TL değer kaybının

oluşacağı ve aracın onarımda kaldığı 14 gün süre boyunca araç mahrumiyeti oluştuğu, emsal bir araç

dikkate alındığında ise araç mahrumiyeti bedelinin (14 x 800,00)= 11.200,00 TL" olduğu mütalaa edilmiştir ve ilgili tespitler dosya kapsamı ile uyumlu olması nedeniyle hükme esas alınmıştır.

Davadan önce davalı sigorta şirketi tarafından davacıya ödeme yapılmadığı sabittir. Davalı sigorta şirketi, sigortalı araç sürücününün kusuru oranında tazminatla yükümlü olup, sigortalının %25 kusurlu olmasına göre tespit edilen değer kaybının ve hasar bedeli tazminatının ödenmesinden bu oranda sorumludur.

Davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu bakiye miktar değer kaybı yönünden 3.357,75 TL, hasar bedeli tazminatı ise 5.310,00 TL kabul edilmiş ve değer artırım dilekçesinde talep edilen miktarların daha düşük olması nedeniyle bu miktarlar üzerinden davacının değer kaybı ve hasar tazminatı isteminin kabulüne karar verilmesi gerekmiştir.

Davacı tarafından değer kaybının ödenmesine ilişkin davadan önce sigorta şirketine başvuru yaptığı dosya kapsamından sabit ise de, davacı tarafından başvurunun hangi tarihte yapıldığı ispatlanamamıştır. Bu halde davalı sigorta şirketinin davanın açılması ile temerrüde düştüğü kabul edilmiştir. Öte yandan davalı sigortalı aracın kullanım amacı hususi olup, davacının yasal faiz talep edebileceği kabul edilmiştir.

Bu halde, dava dilekçesinde gösterilen ve tahkikat sonucu arttırılan ve nihai olarak kabul edilen değer kaybı ve hasar tazminatının tamamına dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.

Davacı aracında meydana gelen değer kaybı, gerçek zarar (doğrudan zarar) kapsamında ise de araç mahrumiyeti zararı dolaylı zararlardan olup, davalı sigorta şirketinin bu zarardan sorumluluğu bulunmadığından, ikame araç bedeline ilişkin davalı sigorta şirketine yöneltilen talebin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

G.D

Nedenleri gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;

Katip Hakim